İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/507 K.2025/1528

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekilleri olan ... ve ... ...'in (...mirasçısı) ...'nın mirasçıları olarak ...'ya ait eserlerin hak sahipleri olduğunu, davalı ... Prodüksiyon'un ...'ya ait bir eseri, sevgililer günü için hazırlanacak bir reklam filminde kullanmak istediklerini, ...'nın eserlerini çoğaltıp yayımlayan yayınevine mail yoluyla ilettiğini, ilgili yaymevinin hangi şiiri kullanmak istediklerini davalı ...

Prodüksiyon'a sorduklarını, davalı taraf "Üvercinka" ve "..." başlıklı eserleri kullanmak istediğini ilettiğini, ilgili yayınevinin ...'ya ait "..." başlıklı bir şiir olmadığını, tüm kitaplarını bir kez daha incelediklerini ve böyle bir şiire rastlamadığını davalı ... Prodüksiyon yetkilisine mail yoluyla ilettiğini, "Üvercinka" başlıklı şiiri için de herhangi bir izin vermediklerini, davalı ...

Prodüksiyon'un kendisine yapılan bildirime ve yazılı izin verilmemesine rağmen her iki şiiri de seslendirterek kaydettiğini, işitsel ve görsel eserler meydana getirdiğini ve ticari kazanç elde ettiğini, "Üvercinka" başlıklı şiire izin verilmemesine rağmen, izin alındığı belirtilerek ... adlı sanatçının kişisel Youtube sayfasında erişime sunulduğunu, ...'ya ait olmadığı mail yoluyla kendisine bildirilmesine rağmen davalı ...

Prodüksiyon'un "..." başlıklı şiiri kullanıp davalı ... için reklam filmi meydana getirdiğini, ilgili reklam filminde de şirin ...'ya ait olduğunu belirtip, aynı zamanda da "...'ya saygıyla" ifadesini kullandığını, davalı ...'nın Youtube sayfasında "Söz: ..." şeklinde belirtildiğini ve ilgili reklam filminin davalı ...

Giyim sayfalarından erişime sunulduğunu ve farklı kanallarda tanıtımlarının yapıldığını, yüz binlerce insanın erişimine sunulduğunu ve davalı tarafların ona ait olmayan bir eseri ...'ya aitmiş gibi göstererek ve şairin adını kullanarak ticari gelir ve kazanç elde ettiklerini belirterek ...'ya ait olmayan bir eseri onunmuş gibi umuma arzedilmesiyle, şairin adının kullanılması ve yayımlanmasının hem şairin, hem de varislerin itibarını zedelediklerini belirterek, davanın kabulü ile şimdilik davalı ...

Prodüksiyon'dan 1.000,00 TL, davalı ... Giyim'den 1.000,00 TL maddi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine, davalı ...Prodüksiyon'dan 5.000,00 TL, davalı ...

Giyim'den 5.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine, tecavüzün ref'i ile birlikte eser üzerinde "...- ...'ya Saygıyla" ifadelerinin çıkarılmasına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılara usulüne uygun tebliğ yapıldığı halde davaya cevap dilekçesi sunmadıkları anlaşılmıştır.

Davalı ... vekilinin dosyaya sunduğu beyan dilekçesinde; dava konusu yapılan tanıtım filminde "..." isimli anonim şiirin seslendirildiğini, bu şiirin ... tarafından seslendirilmesi nedeniyle ...'nın sesi ve kendisiyle özdeşleşmiş olduğunu, dava konusu edilen reklam filminde, Sanatçı ... tarafından bu şiirin seslendirilmesi üzerine hazırlanmış ve reklam filminin sonuna yalnızca ...'ya olan sevgi ve saygının gösterilmesi,

şairin hatırasının yaşatılması ve sevgililer günü gibi hemen herkesçe anlam ifade eden bir günde bu değerli eserin tüm şiir sevenlere tanıtılması ve anımsatılması amacıyla "..." ibaresi eklendiğini, davacı tarafça İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Fikri ve Sınai Haklar Soruşturma Bürosuna suç duyurusunda bulunulduğunu ve yapılan soruşturma neticesinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğini, FSEK kapsamında alıntı yapma serbestisinin bulunduğunu, davanın kabulü ihtimalinde dahi sorumluluğun diğer davalı ... şirketinde olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.Diğer davalı ... vekili ise beyan dilekçesinde.

FSEK uyarınca iktibas serbestisinin bulunduğunu, dava konusu edilen şiirin eser sahibinin davacıların murisi olmadığını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

MAHKEME KARARI

İstanbul 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 21/11/2023 tarihli 2022/112E. - 2023/99K. sayılı kararıyla; "...Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında; davalı ... şirketi tarafından, diğer davalı ... şirketine sevgililer günü teması ile bir reklam filmi hazırlatıldığı, reklam filminde dava dışı ...'nın dava konusu edilen " ..." isimli şiiri okuduğu, reklam filminin bir kısmında sol altta "...'ya Saygıyla" şeklinde bir ibarenin bulunduğu, ayrıca Youtube üzerinden paylaşılan videonun ilk halinde söz sahibi olarak ... isminin yazılmış olduğu anlaşılmıştır.

Bu kapsamda öncelikle davacıların hak sahipliğinin irdelenmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda yapılan incelemede dosya arasında bulunan veraset ilamı incelendiğinde davacıların muris ...'nın mirasçıları olduğu ve FSEK kapsamında hak sahibi bulundukları anlaşılmıştır.

Bu aşamadan sonra davalıların eylemlerinin FSEK kapsamında ihlal niteliğinde olup olmadığı yönünden değerlendirme yapılması gerekmekte olup, bu yönden yapılan incelemede dava konusu edilen reklam filminde kullanılan şiirin davacıların murisine ait olmadığı, bu hususun davacıların da kabulünde bulunduğu, reklam filminin düzenlenmesinden önce davalı ... şirketi tarafından dava dışı ... yayınlarına telif ücreti için yapılan yazışmalarda da bu hususun belirtildiği, bu haliyle reklam filminde şiirin kullanılması bakımından davacıların herhangi bir fikri hakkının ihlal edilmediği anlaşılmıştır.

Reklam filminde davacıların murisinin adının söz sahibi ve içerikte belirtilmesi hususunda yapılan incelemede ise dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu dikkate alındığında salt davacıların murisinin adının reklam filminde söz sahibi ve içerikte kullanılmasının FSEK kapsamında herhangi bir ihlal doğurmadığının tespit edildiği, davacıların talebinin FSEK'ten kaynaklandığı, davalılar tarafından paylaşılan videoda FSEK kapsamında herhangi bir ihlalin yapılmadığı anlaşılmakla davanın tüm talepler yönünden ayrı ayrı reddine..." karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacılar vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; dava dilekçesindeki iddialarını tekrarla, davalıların süresinde cevap dilekçesi sunmamaları nedeniyle iddialarının ve savunmalarının kabul edilemeyeceğini,Mahkemece davalıların inkar ettikleri vakıaların tümünün gerçek olduğunu tespit ettiğini, ancak ihlalin FSEK kapsamında olmadığını belirterek davayı reddettiğini,Mahkemece taleple bağlılık ilkesini ihlal ederek,

davalılar tarafından söylenmeyen ve delilleri sunulmayan vakıları dikkate alarak davayı reddetmesinin mevzuata aykırı olduğunu,Şiirin ...'ya ait olmamasına rağmen, şiirin ...'ya ait olduğuna dair pek çok haber yapıldığını, ayrıca ... firmasının Youtube kanalında yayınlanan bu reklam filminin içinde yazan "...'ya saygıyla" ibaresi dışında, açıklama kısmında da açıkça "Şiir: ..." ibaresinin yazıldığını, buna ilişkin ekran görüntüleri dosyaya sunulmasına rağmen, bilirkişiler ve Mahkeme tarafından hiçbir şekilde dikkate alınmadığını,Bilirkişi raporuna itirazlarının Mahkemenin itirazlarını değerlendirmediğini,Hukuka,

somut gerçeğe ve ispat edilen delillere aykırı bilirkişi raporu esas alınarak davanın reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu,Davalıların eylemlerinde kusurlu olduklarını, eylemin TBK'nın 49. maddesi uyarınca haksız fiil olduğunu, haksız fiil ile başkasına zarar verenin bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu,FSEK'in 71/6. maddesinde bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı, tanınmış bir başkasının adını kullanarak çoğaltan, dağıtan,

yayan veya yayımlayanın üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılacağının düzenlendiğini,Davalıların eyleminin FSEK'in 71/6. maddesi uyarınca mali ve manevi hakları ihlal eden haksız fiil olduğunu,Mahkemece buna rağmen "dava konusu fiilin FSEK kapsamında bir ihlal olmadığı" gerekçesiyle davayı reddetmesinin hem usul, hem de esas bakımından hukuka aykırı olduğunu,FSEK'in 71. maddesi kapsamında mali ve manevi haklarına tecavüz edilen kişinin FSEK'in 70. maddesi kapsamında tazminat talep edebileceğini,

FSEK'in 70. maddesi uyarınca manevi tazminattan başka elde edilen karın da talep edilebileceğini,Davalıların ayrıca ... adını kullanarak reklam filmi çekmesi, takipçilerini aldatarak gelir elde etmesi, bunun cezasız kalması, karşılığında müvekkillerinin uğradıkları zararın karşısında ayrıca dava masraflarına katlanmakla cezalandırılmalarının da hem adalete, hem de vicdana aykırı olduğunu, belirterek, açıklanan ve mahkemece resen dikkate alınacak husular sebebiyle, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına,

davanın ve haksız fiilden kaynaklı tecavüzün ref'i, tecavüzün meni ile bilirkişi marifetiyle hesaplanacak olan maddi ve manevi tazminatların ödenmesi taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dosyada mevcut Kovancılar Sulh Hukuk Mahkemesinin 18/11/2020 tarihli, 2020/319 Esas, 2020/262 Karar sayılı veraset ilamı incelendiğinde; ...'in mirasçıların 09/01/1990 tarihinde öldüğü, davacıların Cenalettin Seber'in mirasçıları oldukları tespit edilmiştir.İlk derece mahkemesince FSEK uzmanı ..., reklam ve halkla ilişkiler uzmanı ...ve dilbilimci-edebiyatçı ... 'danm oluşan bilirkişi heyetinden alınan bilirkişi raporunda; "...Davacıların ve muris sanatçı ...'nın isminin kullanılmasına ilişkin iddiaların FSEK kapsamında hak ihlali olarak değerlendirilemeyeceği, iktibas serbestisine yönelik savunmaların somut uyuşmazlık açısından şartlarının oluşmadığı..." yönünde kanaat bildirildiği anlaşılmıştır.

GEREKÇE

Dava, davacıların murisi ...’ya ait olmayan bir şiirin ona aitmiş gibi yayınlanarak davacıların murisinin ve davacıların itibarının zedelendiği iddiasıyla tecavüzün refi ile maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacıların eser sahipliğine dayanarak,

davaya konu reklam filminde davacıların murisi ve Türk edebiyatının tanınmış şairlerinden biri olan ...’ya ait olmayan bir şiirin ...’ya ait olduğu belirtilerek yayınlanması nedeniyle maddi ve manevi tazminat talep edilmiş, davanın hukuki dayanağı olarak da Fikir ve sanat Eserleri Kanunu gösterilmiştir.Her ne kadar FSEK’in 71/1-6. maddesinde tanınmış bir kimsenin adını kullanarak bir eserin, icranın, fonogramın veya yapımın, çoğaltılması, dağıtılması, yayılması ve yayımlanması suç olarak tanımlanmışsa da, bir eser üzerinde başkasının veya tanınmış bir başkasının adının kullanılması,

FSEK ile korunan mali veya manevi haklara tecavüz oluşturmaz. Böyle bir eylem eser bağlamında koruma ilkesinin geçerli olduğu FSEK kapsamında engellenemez.

Bu durum ancak TBK’nın 58. maddesi kapsamında kişilik haklarına saldırı olarak nitelendirilebilir.Bu nedenle, davacıların FSEK’ten kaynaklanan mali ve manevi haklarına bir tecavüz söz konusu olmadığından ve dava FSEK’teki mali ve manevi haklara dayanılarak açılmış olduğundan Mahkemece davanın reddine karar verilmesi yerinde olup, davacılar vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.