İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/942 K.2024/1330

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 31/05/2024 havale tarihli ihtiyati tedbir talebine ilişkin dilekçesinde özetle; komiser heyetinin olumlu görüşü ve projeler dikkate alınrak geçici mühletin amacına uygun olarak ve tüm alacaklıların menfaatine olacak şekilde vadesi ve bedelleri yazılı müşteri 8 adet müşteri çeklerinin davacıya iadesine veyahut tahsili durumunda davacılara ödenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; teminat olarak verilen kıymetli evraklar için davacıya iadesi yönünde karar verilmesi halinde söz konusu teminatın türü de dikkate alınarak rehin ise rehin alacaklısının alacaklarını bertaraf edeceği, diğer yönden tahsil ve takas açısından verilen kıymetli evrakların davacıya iadesi halinde kambiyo senedini elinde bulunduranın borçlu olması halinde borcun sona ereceği anlamına geleceği, yine ayrıca kambiyo hukuku bakımından davacı borçlu dışındaki kambiyo borçluları olan cirantalar, aval verenlere karşı kıymetli evrakı elinde bulunduran kişinin haklarının kullanılmasının önüne geçileceği,

bu yüzden de dava dosyasında taraf olmayan kişiler lehine ihtiyati tedbir kararı verilmiş olacağı, kıymetli evrakı elinde bulunduran alacaklıların davacı borçlu dışındaki alacaklarını elde etmeye yönelik haklarının bertaraf edilemeyeceği, gerek mahkemenin geçici mühlet ilk tensip tutanağında gerekse de tedbir istemine konu ara kararda verilen ihtiyati tedbirlerin davacı borçlunun mal varlığını korumaya yeterli olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin vadesi ve bedelleri yazılı müşteri 8 adet müşteri çeklerinin davacıya iadesi veyahut tahsili durumunda davacıya ödenmesi talebinin oy birliği ile reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ Karar yasal süresinde davacılar vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davacılar vekili istinaf nedenleri olarak; komiser heyetinin olumlu görüşüne ve projelere rağmen tedbir talebinin reddine karar verilmesinin geçici mühletin amacına aykırı olacağını, tedbir kararı verilmesi halinde bu durumun tüm alacaklıların menfaatine uygun olacağını belirterek mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, İİK 285 ve devamı maddelerine dayalı olarak açılan adi konkordatonun tasdikine ilişkindir. Mahkemenin 29/05/2024 tarihli ara kararı ile davacılarca bankalara tahsil için verilen çeklerin, konkordato projesinde kullanılmak üzere doğrudan şirketlere veya tahsili halinde davacı şirketlere ödenmesi talebinin reddine karar verilmiş, karara karşı davacı taraf yasal süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Konkordato komiser heyeti tarafından sunulan görüş yazısında davacının bu yöndeki talebi konkordato sürecinin başarıya ulaşması konusunda olumlu bir netice ortaya çıkartacağı, ancak mevzuat ve istinaf mahkemesinin kararı nazara alındığında talep edilen 7 adet çek ve tahsil edilen 1.000.000,00 TL çek bedelinin kredi teminatı dışında çeklerin tahsil amacıyla bankaya verildiği, bankanın alacağı olan ve kullandırılan kredinin karşılığı verilen taşınmaz ipoteği de olduğu, çeklerin teslim tarihi olan 31.01.2024 tarihinde veya sonrasında kredi teminatına bağlandığına dair bir belge de olmadığından,

31.05.2024 tarihinde tahsil edilen 1.000.000,00 TL çek bedeli ile vadesi henüz gelmeyen 7 adet çekin iadesi hakkında takdirin mahkemeye ait olduğu bildirilmiştir. Somut olayda, 24/05/2024 tarihinde 3 ay süre ile geçici mühlet kararı verildiği, bu kararın 2 ay süre ile uzatıldığı, 24/10/2024 tarihinde ise kesin mühlet kararının verildiği anlaşılmıştır.

İhtiyati tedbir, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun onuncu kısım, birinci bölümünde, "Geçici Hukuki Korumalar" üst başlığı altında, ihtiyati tedbirin şartlarını düzenleyen 389 vd maddelerde yer almıştır.

HMK 389. maddesine göre, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale geleceği ve ya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan hallerde ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

Mahkemece, gecikme nedeniyle bir sakınca ya da ciddi bir zararın doğacağı konusunda talepte bulunanın haklılığını yaklaşık olarak ispat etmesi halinde sakınca veya zararı ortadan kaldıracak şekilde tedbire karar verilebilir. İİK 287/1. fıkrada, 297. maddenin ikinci fıkrasındaki hallerde dahil olmak üzere, mahkemenin, borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alacağı belirtilmiştir.

Bu hükmün lafzından da anlaşılacağı üzere, malvarlığının muhafazası için alınabilecek tedbirler sınırlı değildir. Konkordato talebi üzerine kanunda öngörülmeyen muhafaza tedbirleri dışında, mahkemece verilebilecek ihtiyati tedbirlerin amacı, konkordato talep eden borçlunun malvarlığı veya işletmesinin bütünlüğünün korunması ve konkordatonun amacına ulaşmasının sağlanmasıdır.

Ancak, yasanın açık düzenlemelerine aykırı düşecek şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmesi de kabul edilemeyecektir. Somut olayda, davacı talebinin, maddi hukuk alanında sonuçlar doğuran ve borçlu konkordato talep eden şirkete nazaran üçüncü kişi konumunda olanların maddi hukuktan doğan talep ve def-i haklarını etkileyen tedbirler olarak değerlendirilebilir.

Konkordato talebinde, gerek geçici mühlet ve gerekse kesin mühlet süresi içerisinde, üçüncü kişilerin sahip oldukları hakları ve yüklendiği borçları etkileyeceğinden bu konuda tedbir kararı verilemez.

Açıklanan nedenlerle ve özellikle davacı borçlu şirketlerin ihtiyati tedbir talepleri, konkordato ile ilgili İİK 285 vd maddelerde ki açık düzenlemelerine uygun düşmediğinden ve bu anlamda ilk derece mahkemesi ara kararı usul ve yasaya uygun olduğu kanaatine varılarak istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M