İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/748 K.2024/2996

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak,ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle, dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Müvekkiline ait Sultanahmet ... isimli otelin Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen 23/01/1992 tarihli ve 5301 sayılı Turizm İşletme Belgesine sahip olduğunu ve davalı taraf ile ... numaralı elektrik aboneliği sözleşmesinin bulunduğunu, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 16. Maddesinde "turizm belgeli yatırım ve işlet- meler elektrik, gaz ve su ücretlerini o bölgedeki sanayi ve meskenlene uygulanan tarifelerden en düşüğü üzerin- den öderler" hükmüne yer verildiğini,

bu hüküm gereğince davalı şirket tarafından müvekkili şirkete bölgedeki sanayi ve meskenlere uygulanan en düşük tarife uygulanması gerekirken ticarethanelere uygulanan yüksek tarife üzerinden fatura kesilerek fatura kesildiğinin anlaşıldığını, yapılan fazla tah- silat miktarının mahkemece yapılacak bilirkişi incelemesi neticesinde tespit edilebileceğini beyanla, 01.05.2008 tarihinden itibaren davalı idarece yapılan faturalamalar sonucu fazladan tahsil edilen bedeller karşılığı, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL'nin davalıdan tahsilini,

yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde.

Davacı yan, müvekkili şirket tarafından düzenlenen faturalarda düşük tarife yerine yüksek tarife uygulandığı gerekçesiyle huzurdaki alacak davasını ikame ettiğini, 29.06.2010 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 24.05.2010 tarihli Turizm Belgeli Yatırım ve İşletmelere Elektrik Enerjisi Desteği Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı'nda, "Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan "Turizm Yatırım Belgesi" veya "Turizm İşletme Belgesi" almış yatırım ve işletmelerin tükettikleri elektrik enerjisi bedellerinin bir kısmının bütçeden karşılanacağı" şeklinde düzenleme yapıldığını, söz konusu karar gereğince,

ilgili belgelere sahip işletme ve yatırımların turizm teşviği kapsamında bir kısım elektrik enerjisi bedelleri Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca ayrılan bütçeden karşılanacağından davacının fazladan ödediğini iddia ettiği bedellerin iadesini müvekkili şirketten değil Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan talep edebileceğini, müvekkili şirkete husumet yöneltilemeyeceğini, talep edilen bedellerin bir an için haklı olduğu düşünülse dahi, maddi hukuk açısından süreye tabi olduğunu ve zamanaşımına uğradığını beyanla davanın reddini, yargılama giderleri ile ücret-i vekaletin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi'nce: "Davanın KISMEN KABULÜ İLE; 27.509,30 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine," karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu: Hüküm davacı ve davalı tarafından istinaf edilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde.

Dosyaya sunulan 10.03.2023 tarihli raporda "2008/9 -2009/7 dönemleri arasında (ilgili aylar dahil olmak üzere) ticarethane enerji tutarı ve sanayi enerji tutarı TL farklarının toplamı 143.737,00 TL olduğu" sonuç ve kanaatine varıldığını, 05.03.2010 tarihinde İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünce yapılan destek ödemesinin 18.09.2008-16.07.2009 dönemine ilişkin olup olmadığı tespit edilmediği halde mahkemece söz konusu ödemenin doğrudan bu döneme ilişkin oldu- ğu kabul edilerek mahsup yoluna gidilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,

davanın tümden kabu- lüne karar verilmesi gerekirken "kısmen kabul" hükmü kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını istemiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde.

Davacının müvekkil şirket tarafından düzenlenen faturalarda düşük tarife yerine yüksek tarife uygulandığı gerekçesiyle huzurdaki alacak davasını ikame ettiğini, Müvekkili şirketin, özelleştirme kapsam ve programına alınarak 233 Sayılı KHK kapsa- mından çıkarıldığını, dolayısıyla Turizm Yatırım Belgesi veya Turizm İşletme Belgeli işletmelere tarife indiriminin 02.04.2004 tarihinden itibaren sona erdirildiğini, nitekim.

Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 28.07.2005 tarih ve 25889 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 518 Sayılı Kararı ile 2634 Sayılı Turizm Teşvik Kanunu 16. Maddesine göre turizm belgeli yatırım ve işletmelere indirimli tarifenin 28.07.2005 tarihinden itibaren tümü ile kaldırıldığını, 29.06.2010 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 24.05.2010 tarihli Turizm Belgeli Yatırım ve İşletmelere Elektrik Enerjisi Desteği Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı'nda,

Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan "Turizm Yatırım Belgesi" veya "Turizm İşletme Belgesi" almış yatırım ve işlet- melerin tükettikleri elektrik enerjisi bedellerinin bir kısmının bütçeden karşılanacağı şeklinde düzenleme yapıldığını, söz konusu karar gereğince, ilgili belgelere sahip işletme ve yatırımların turizm teşviği kapsamında bir kısım elektrik enerjisi bedelinin Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca ayrılan bütçeden karşılanacağını, Davacının bahsi geçen tarife farkı destek ödemelerine dair mevzuat hükümleri ve Bakanlar Kurulu kararlarına 27.01.2022 tarihli bilirkişi raporunun üçüncü (3.) sayfasında açıkça yer verildiğini,

nitekim bilirkişi raporunun neticesinde enerji desteğinin Bakanlıkça verileceği, davacının des- tek ödemelerinden 2004 yılından itibaren faydalandığı, davacının müvekkil şirketten bir alacağı bulunmadığı tespit edilmiş olup; davanın haksızlığının sabit olduğunu, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2014/3484 E. 2014/8500 K. ve 2014/2944 E. Ve 2014/ 6243 K. Sayılı ilamlarında da ile;

davacının "..ödediğini iddia ettiği bedelleri Kültür ve Turizm Bakan- lığından isteyebilir." hükmüne varıldığını, bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, Talep edilen bedellerin bir an için haklı olduğu düşünülse dahi, maddi hukuk açısından alacağın zamanaşımına uğradığını beyanla davanın reddini savunmuştur. İstinaf sebepleri ve 6100 sayılı HMK'nun 355 md. ile sınırlı olarak yapılan incelemeye göre.

Dava iş yeri elektrik aboneliği sözleşmesinden kaynaklanan istirdat talebine ilişkindir. Davacı Turizm Teşvik Belgeli tesisinde kullandığı elektriğin bedelinin 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanununun 16.maddesine aykırı şekilde ticarethane tarifesi üzerinden ücretlendirilmesi nedeniyle 01.05.2008 tarihinden itibaren (davanın açıldığı 18.09.2018 tarihine kadar) yapılan fazla ödemenin istirdadını talep ve dava etmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2014/3484 Esas, 2014/8500 Karar sayılı 29.05.2014 tarihli kararında da vurgulandığı üzere. 16.03.1982 tarihli ve 17635 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun.

"Amaç" başlıklı 1.maddesinde ;“Bu kanunun amacı; turizm sektörünü düzenleyecek, geliş- tirecek, dinamik bir yapı ve işleyişe kavuşturacak tertip ve tedbirlerin alınmasını sağlamaktır.” "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde “Bu Kanun, turizm hizmeti ile bu hizmetin gereği kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespiti ile geliştirilmelerine, turizm yatırım ve işletmelerinin teşvik edilmesine,

düzenlenmesine ve denetlenmesine ilişkin hükümleri kapsar.” 16. maddesinde ise “Turizm belgeli yatırım ve işletmeler elektrik, gaz ve su ücretlerini o böl- gedeki sanayi ve meskenlere uygulanan tarifelerden en düşüğü üzerinden öderler” hükümleri yer almaktadır. 2010/478 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1.maddesinde.

“Bu kararın amacı, Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan Turizm Yatırım Belgesi veya Turizm İşletme Belgesi almış yatırım veya işletmelerin tükettikleri elektrik enerjisi bedellerinin bir kısmının bütçeden karşılanmasını temin etmektir." 2.maddenin 1-a fıkrasında bu kararda geçen “Bakanlık: Kültür ve Turizm Bakanlığını” ifade eder. 3.maddede “elektrik enerjisi desteği miktarı.

Bakanlıkça belgelendirilmiş turizm yatırımları veya işletmelerde, şantiye dönemi dâhil tüketilen elektrik enerjisi giderlerinin; tesisin bulunduğu ildeki mesken ve sanayi abonelerine uygulanan tarifelerden en düşüğü ile kendi abone grubuna uygulanan tarife arasındaki fark kadardır.

Elektrik enerjisi desteği ödemeleri Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanır” 7. maddesinde “12.04.2002 tarihli ve 2002/4100 sayılı Kararnamenin eki Kararın 2. Mad- desinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 3.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi yürürlükten kaldırılmıştır” 8.maddesinde “Bu karar 16.07.2009 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürür- lüğe girer” hükümleri yer almaktadır.

2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu'nun 16. maddesine göre Turizm belgeli yatırım ve işletmelerin elektrik bedelini en düşük tarifeden ödeyecekleri öngörülmüştür. Turizm Teşvik Kanunu'nun 16.maddesi yürürlükte olmakla birlikte, Bakanlar Kuru- lu'nun 24.05.2010 tarihli Turizm Belgeli Yatırım ve İşletmelere Elektrik Enerjisi Desteği Hakkında Kararı 29.06.2010 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Bu kararda Kültür ve Turizm Bakanlığından“Turizm Yatırım Belgesi” veya “Turizm İşletme Belgesi” almış yatırım ve işlet- melerin tükettikleri elektrik enerjisi bedellerinin bir kısmının bütçeden karşılanmasının usul ve esasları düzenlenmiştir. Kararın 16.07.2009 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe gireceği bu kararın 8.maddesinde öngörülmüştür.

16.07.2009 tarihinden önce Turizm Teşvik Kanunu'nun 16.maddesine aykırı olarak yüksek tarifeden tahsil olunan enerji bedellerinin ilgili tedarikçi firmadan, 16.07.2009 tarihinden sonraki enerji bedellerinin ise Kültür ve Turizm Bakanlığından talep edilebileceği kabul edilmiştir.

Davacının iş bu dava ile hüküm altına alınmasını istediği bedel, Turizm Teşvik Bel- gesine sahip işletmenin, 01.05.2008 tarihinden itibaren (davanın açıldığı 18.09.2018 tarihine kadar) kullandığı elektrik bedelinin 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu'nun 16. maddesine aykırı şekilde ticarethane tarifesi üzerinden fazladan ödediği bedelleri kapsamaktadır.

O hâlde davacı 16.07.2009 tarihinden önce fazla ödediğini iddia ettiği bedelleri davalıdan, bu tarihten sonraki ödediğini iddia ettiği bedelleri ise Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan isteyebilir. Buna göre açılan davada fazladan yapıldığı belirtilen ödemelerin başlangıç tarihi 01.05.2008 günü olup 01.05.2008- 16.07.2009 tarihleri arasındaki ödemeler yönünden davalının husumet sıfatı bulunmaktadır. Zamanaşımı yönünden.

Somut olayda; taraflar arasında dava konusu işletme ile ilgili olarak elektrik aboneliği tesis edildiği tartışmasız olup bu sözleşmeden kaynaklanan alacak talebi BK 146. Md gereğince 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Davacının yüksek tarife uygulanması suretiyle tahsil edilen fazla ödeme miktarını dava açmadan önce kesin olarak tespit etmesi beklenemeyeceğinden dava HMK 107.md hükmüne göre belirsiz alacak davası olarak açılmıştır.

Kural olarak belirsiz dava tarihi itibariyle alacağın tamamı için zamanaşımı kesilir. Yukarıda belirtildiği gibi BK 157 md gereğince, dava süresince tarafların yargı- lamaya ilişkin her işleminden veya hakimin her kararından sonra zamanaşımı yeniden işlemeye başlar.

Eldeki dava 18.09.2018 günü açılmış olup bu tarihten 10 yıl geriye doğru gidildiğinde 18.09.2008 tarihinden öncesine ilişkin ödemeler yönünden 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu ve dava edilebilme niteliğinin kaybolduğu tespit edilmiştir.

Talep edilebilecek miktar yönünden; davacının dava konusu işletmesinin Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında olduğu, ilgili kanunun 16. Md gereğince söz konusu işletmede sarf olunan elektrik enerjisi bedelinin en düşük tarifeden faturalandırılması gerekirken davalı tarafça yüksek tarifeden faturalama ve tahsilat yapıldığı tartışmasızdır.Davacı her ne kadar 01.05.2008-18.09.2018 döneminde yapılan ödemelerin tamamının tahsilini talep etmekte ise de.

Turizmi Teşvik Kanunu gereğince davalının sorumluluğu 16.07.2009 tarihine kadar yapılan ödemelerle sınırlı olup 16.07.2009 tarihinden sonraki ödemeler yönünden dava dışı Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın sorumluğuna gidilecektir. Ayrıca davacının sorumluluğunda kalan ödemelerin 18.09.2008 tarihinden öncesine ilişkin kısmı yönünden 10 yıllık zamanaşımı süresi dolmuştur.

Buna göre davalının sorumluluğunda olan ve zamanaşımına uğramayan 18.09.2008- 16.07.2009 tarihleri arasındaki ödemenin tespiti ile davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekmektedir.Mahkemece 18.09.2008- 16.07.2009 tarihlerini kapsayan 2008/09 -2009/07 döneminde davacının işletmesine ticarethane tarifesi işletilmek suretiyle fazladan tahsil edilen ödeme tutarının 143.737,00 TL olduğu tespit edilmiş olup ve davacı bu tespit doğrultusunda talep artırımına gitmiştir.

Kararın gerekçesinde. "İstanbul Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün, Kültür ve Turizm Bakanlığına hitaben yazdığı 05.03.2010 tarihli yazı ekinde davacı şirkete toplam 116.227,70 TL destek ödemesi yapıldığının görüldüğü,

tespit edilen 143.737,00 TL'den alınan destek ödemesi olan 116.227,70 TL düşülmesi sonucu davacının fazladan yaptığı ödemenin 27.509,30 TL olduğu sonucuna varılmıştır" denilerek 27.509,30 TL üzerinden kısmen kabul hükmü kurulmuştur.Ancak mahkeme gerekçesinde belirtilen 05.03.2010 tarihli yazı ve eklerinde davacı şirkete yapılan 116.227,70 TL'lik destek ödemesinin eldeki davaya konusu uyuşmazlık dönemi ile ilgili olduğuna dair bilgi ve belge bulunmadığından tespit edilen 143.737,00 TL'lik alacaktan mahsubu yerinde değildir.

Hal böyle olunca, davanın tam kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde kısmen kabul hükmü kurulması isabetsiz olmuştur. Açıklanan nedenlerle;davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 md gereğince reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, tespit edilen eksiklik yargılama gerektirme- diğinden HMK 353/1-b-2 md gereğince, esasa ilişkin olarak yeniden aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

KARA R

Yukarıda açıklanan nedenlerle. A- Davalının istinaf talebinin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince reddine. B- Davacının istinaf talebinin kabulüyle HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince karar kaldırılarak yeniden esas hakkında. 1- Davanın Kabulü ile.

143.737,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,2- Alınması gerekli 9.818,67-TL harçtan peşin alınan 170,78-TL ve 2.283,90 TL ıslah harcın mahsubu ile bakiye 7.363,99-TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazineye gelir kaydına,3- Davacı tarafından yatırılan peşin alınan 170,78-TL ve 2.283,90 TL ıslah harcın davalıdan tahsiline,4- Davacı tarafından yapılan tebligat ve yazışma masrafı olmak üzere toplam 2.221,20TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5- Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT.'nin 13. Maddesi uyarınca takdir edilen

30.000,00 -TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6- Artan gider avansının HMK'nın 333. Maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine, İstinaf incelemesiyle ilgili olarak.

Peşin alınan istinaf karar harcının, istinaf eden davacıya isteği halinde ilk derece mahkemesince iadesine, Davalıdan Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 9.818,67TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 469,79 TL harcın mahsubu ile bakiye 7.064,98 TL'nin davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, Davacının istinaf sebebiyle yapmış olduğu 220,00 TL istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davalının istinaf sebebiyle yapmış olduğu yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,