İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/1613 K.2025/1883

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle , dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket yetkilisi ... ile müvekkili şirket yetkilisinin kardeş olduğunu, tarafların davalı şirkette 2014 yılına kadar ortak olarak çalıştıklarını, müvekkilinin tüm yetkisini kardeşine devrederek şirket ortaklığından ayrıldığını, müvekkili şirket yetkilisi ...'ın davalının ortağı ve yetkilisi olduğu dönem de dahil olmak üzere uzun yıllardır dava dışı Nijerya uyruklu ...'ya inşaat malzemeleri satışı yaptığını, ... ile uzun yıllardır süregelen ticari ilişkileri olduğunu, davalı şirketten ayrıldıktan sonrada ticari ilişkinin devam ettiğini,

müvekkilinin Eylül 2014 ve sonraki dönemde ...'dan olan alacağı 2.000.000,00 USD'nin üzerine çıktığını, ...'ın birkaç ay öncesinde ... ile yaptığı görüşmede ... tarafından Nijerya'da bulunan ... aracılığıyla 19/03/2015 tarihinde ...'ya gönderilmek istenen 301.980,00-USD.'nin yanlışlıkla davalı ...'nın ... Bankası Şişli Şubesi'nde bulunan hesabına gittiğini öğrendiğini, ayrıca ...'ın yanlışlığı düzeltmek için ...

Bankası ile yazışma yaptığını, yanlışlığın anlaşıldığını, ancak geçen sürede davalı ... hesabından paranın çekilmiş olması nedeniyle iadesinin yapılmadığının söylendiğini, davalının müvekkiline ait parayı haksız şekilde uhdesine almış olmasından dolayı müvekkiline borçlu olduğunu, müvekkiline ait 301.980,00 USD.'nin temerrüt tarihi olan 19/03/2015 tarihinden itibaren 3095 sy.

Yasanın 4/a maddesi uyarınca işleyecek Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile TBK.'nın 99.maddesine göre borcun ödeme tarihindeki rayici üzerinden öncelikle Türk Lirası karşılığının veya Amerikan doları olarak davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının kendisine ait olmayan ve kendisinin yapmadığı bir ödemeyi müvekkilinden istediğini, davacının aktif husumet ehliyetinin olmadığını, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddini, davacının bu ödemeyi birkaç ay önce öğrendiğini iddia etmesinin doğru olmadığını, 2016 yılından beri bu ödemeyi bildiğini, bu hususun mahkeme kayıtları ile belgeli olduğunu, davanın zamanaşımı nedeniyle reddini, daha önce başkaca mahkemeler nezdinde görülen davalara konu olan iddia hakkında, hükme esas alınmış ve kesinleşmiş raporlar ile dar anlamda kesin hüküm teşkil eden mahkeme,

istinaf ve Yargıtay karar ve ilamları mevcut olan, ayrıca yargılama ile de haksız ve dayanaksız olduğu sabit olan haksız davanın tüm talepler yönünden reddini talep etmiştir.

Mahkemenin davanın reddine ilişkin kararının davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine,Dairemizin 2024/2214 E. 2025/160 K.sayılı 23/01/2025 tarihli ilamı ile; davada davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş isede,bu doğrultuda taraf ehliyeti ve davacıya husumet düşüp düşmediğinin öncelikle kamu düzeni açısından değerlendirilmesi,daha sonra zamanaşımı definin incelenmesi gerektiğinden, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile,

kararın, HMK 355.madde ile HMK 353/1-a-4, 353/1a-6.maddeleri uyarınca kaldırılmasıyla, yeniden yargılama yapılıp bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. İstinaf iade kararından sonra yargılamaya devam edilmiştir. Mahkemece bu kez davaya konu paranın davalıya dava dışı ... tarafından gönderildiği, bu nedenle bu havale işlemi ile ilgili davacının aktif husumetinin bulunmadığı gerekçesi ile.

"Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine" karar vermiştir. Kararı davacı vekili istinaf etmiştir.İstinaf dilekçesinde; davadaki iddialarının dava dışı ...'nin parayı müvekkili hesabına göndermek isterken yanlışlıkla davalı hesabına gönderdiğini, sonrasında bu yanlışlığı giderebilmek için dava dışı ... Bankası A.Ş. ile yazıştığı şeklinde olduğu,ilk derece mahkemesince hatalı olarak delillerin toplanmadığı ve incelenmediği,tüm delillerin toplanması gerektiği,ayrıca ...

Bankası A.Ş.'den gelecek belge ve bilgiler hem davanın esası hem de husumet açısından gerekli ve zorunlu olduğundan,davanın aktif husumet nedeniyle reddi kararının eksik incelemeye dayandığı belirtilerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 6100 sayılı HMK'nun 355 md gereğince, istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan incelemeye göre.

Davanın ,davacıya ait olduğu ileri sürülen havale bedelinin dava dışı kişi tarafından zuhulen davalıya gönderildiği iddiasına dayalı alacak talebine yöneliktir. Sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkin olup taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir.

Buna göre dava konusu şey üzerinde kim veya kimler hak sahibi ise,davayı da bu kişi veya kişilerin açması gerektiği açıktır. Davayı açabilmek için gerekli sıfat, dava konusu şey üzerinde hak sahibi olan kişiye aittir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenmektedir.

Mahkemenin taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gereklidir.Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa, davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilmelidir.

Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu sübjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def'i değil,

yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir olgu olarak kabul edilmelidir.Dava konusu davalıya gönderilen havale dava dışı 3.kişi Nijerya uyruklu ... tarafından davalı şirket banka hesabına Nijerya'da bulunan ... aracılığıyla 19/03/2015 tarihinde 301.980,00 USD şeklinde gönderilmiş olup,havale tutarı ve tarihi ile havaleyi gönderen dava dışı kişi açısından ihtilaf olmadığı görülmekle birlikte ,davaya konu edilen ve iadesi istenilen bedelin davalıya dava dışı Uche tarafından gönderildiği,

bu nedenle bu havale işlemi ile ilgili davacının aktif husumetinin bulunmadığı ortaya çıktığından, mahkemenin kararı usul ve hukuka uygun bulunmuştur. Bu itibarla,ilk derece mahkemesince verilen kararda mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.

KARA R