İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/3211 K.2026/55

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle , dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından , T.C Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nca düzenlenen Rüzgar Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Şartnamesi gereği kazanılan ...

RES projesi için davalıya ödemiş oldukları 28.000.000,00 USD tutarında Katkı Payı sebebiyle ... taraflarından KDV adı altında ihtirazi kayıtla ödenen 17.021.806,67 TL'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ilk aşamada 10.000,00 TL’sinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde ;Müvekkilinin faliyetini "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği" "Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik" (...Yönetmelik) hükümlerine, T.C.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile EPDK'nın işlem ve kararlarına göre yerine getirmekte olduğunu, davacının taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğundan bahisle davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece; " Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile davacı arasında imzalanan 11/03/2025 tarihli ...-2024 Sözleşmesi kapsamında davacı tarafın davalı ... şartname gereği ödemiş olduğu katkı payı tutarı KDV tahsilat işlemi özel hukuku aşan yetkiler kullanılarak yapılmış bir işlemdir.

İşlemi tesis eden davalının özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş ve yönetiliyor olması kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlemin idari niteliğini ortadan kaldırmayacağı davalının yürüttüğü elektrik piyasası işletmeciliği kapsamındaki işlemleri kamusal faaliyet niteliğindedir.

Davacının lisansının üzerinde yaptığı elektrik üretimi için aldığı ödemelerin tahsil edilmesine yönelik işlemin statü itibarıyla özel hukuk kurallarma tabi kılınmış olsa da "piyasa işletmecisi" olan ..., Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma mevzuatı çerçevesinde tek yanlı, kamu gücü kullanarak tesis ettiği idari bir işlem olduğu ve adli yargının görev alanında kalmadığı,

idari yargı denetimine tabi olduğu "gerekçesiyle ;Davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK 114/1.b ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden REDDİNE, karar verilmiştir..Mahkemece verilen kararı,davacı vekili istinaf etmiştir.Davacı vekilince verilen istinaf dilekçesinde özetle;davacı ve davalının özel hukuk tüzel kişisi olduğunu,davalı ...tarafından kamu gücü kullanılarak ve mevzuata dayalı tesis edilen herhangi bir tek yanlı idari işlem bulunmamaktadır. bu nedenle uyuşmazlığın adli yargıda görülmesi gerektiği, davalı ...,

Elektrik Piyasası Dengeleme Ve Uzlaştırma Mevzuatı çerçevesinde herhangi bir idari işlem tesis etmemiştir. ...sadece Şartname gereğince müvekkil tarafından ödemenin yapıldığı 3. Kişi konumundadır.

3. kişi konumundaki ...ödemeyi faturalandırırken haksız şekilde KDV talebinde de bulunmuştur ki, davanın konusu da haksız talep edilen KDV'ye ilişkin müvekkilin ödemesinin istirdadı olduğu, herhangi bir idari işlemin iptali talebi bulunmadığı, müvekkili Şirket ile ...arasında idari bir uyuşmazlık bulunmadığından ,ortada iptal davası ya da tam yargı davası açılmasını gerektiren bir durum bulunmadığı, ... yapılan KDV ödemesi tamamen ve münhasıran ... özel hukuk alanına girmdiğini, kamu gücü kullanılarak tesis edilen bir işlem bulunmadığı, KDV’nin sözleşme bedeline dahil olup olmadığı ihtilaflarının borçlar hukukunu ilgilendirdiği,

dolayısıyla, bu ihtilafların çözümü de, taraflar arası ilişkinin tabi olduğu borçlar hukuku kurallarına göre oluşturulmakta olduğu, KDV'nin alınması gerektiğine ilişkin ne Yönetmelik ne Şartname ne de Mevzuat'ta tek bir dayanak bulunmadığı, buna göre davanın konusu "bir idari işleme", "Şartnameye" ve de "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma mevzuatına" dayanmadığı,

uyuşmazlıkta salt özel hukuk kuralları geçerli olup, bu nedenle, bu davanın adli yargı'da görülmesi gerektiği, müvekkilinin enerji bedeli nedeniyle davalı kurumdan alacaklı olduğu ilişki özel hukuk ilişkisi olup, huzurdaki davada adli yargı mercilerinin görevli olduğunu, karar verilmesini talep etmiştir.HMK.nun 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda; dava , alacak talebine ilişkindir.Mahkemenin, davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi (davayı esastan incele- yebilmesi) için varlığı veya yokluğu gerekli olan hallere, dava ( yargılama) şartları denir.

Dava şartlarından biri olmadan açılan dava da, açılmış sayılır, yani derdesttir. Ancak mahkeme, dava şartlarından birinin bulunmadığını tespit edince, kural olarak davanın esası hakkında inceleme yapamaz; davayı dava şartı yokluğundan (usulden) reddetmekle yükümlüdür.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereği yargı yolunun caiz olması dava şartıdır.

Aynı Kanun'un 115. maddesine göre; mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olma- dığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.Danıştay 13. Hukuk Dairesi'nin 28/05/2024 tarih 2024/53 E., 2024/2415 K nolu ilamında. Diğer taraftan, Anlaşma'nın idari sözleşme niteliği bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekmektedir.

Doktrinde ve yargı kararlarında, idari sözleşmeler, taraflarından en az birisi bir kamu tüzel kişisi olan ve bir kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin ve/veya özel hukuku aşan birtakım hükümler içeren sözleşmeler olarak tanımlanmaktadır. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 11. maddesi ile kurulan ... özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, yine anılan maddede düzenlenmiştir.

Dolayısıyla, özel hukuk hükümlerine tabi davacı şirket ile kamu tüzel kişisi olmayan ...arasındaki bulunan sözleşmenin, idari sözleşme olarak nitelendirilmesine olanak bulunmamaktadır.Bu durumda, dava konusu işlemin tek yanlı ve kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen bir idari işlem niteliğinde olmadığı,

ticari hayatın gerekleri uyarınca alınan teminattan kaynaklandığı anlaşıldığından özel hukuk hükümlerine tabi Anlaşma'nın uygulanması aşamasında meydana gelen uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır." şeklindedir.Somut olaya gelince,

davacı ve davalı taraf anonim şirket ve özel hukuk tüzel kişisidir. ... davacıdan yaptığı KDV tahsilat işlemi...nun 16/12/2021 tarihli kurul kararlarının icrası ve elektrik piyasası mevzuatındaki emredici kuralların uygulanması sonucunda özel hukuku aşan yetkiler kullanılarak yapılmış bir işlem olmayıp,Katma Değer Kanunu hükümleri uyarınca yapılan bir tahsilata ilişkin olup, idari bir işlem niteliğinde olmadığından, uyuşmazlık adli yargının görev alanına gidmektedir.

Bu sebeple, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK 353/1-a-6 md gereğince kararın kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.