İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2024/4492 K.2024/2571

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında 31/05/2017 tarihli İşletme (Kira) Sözleşmesi imzalandığını, davalının taraflar arasında imzalanan sözleşme maddelerine aykırı davranarak müvekkilini zarara uğrattığını, davalı tarafından müvekkili aleyhine açılan 31/05/2017 tarihli kira sözleşmesinin feshi davasının İstanbul 8. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/35 E. Sayılı dosyası ile karara bağlanarak taraflar arasındaki sözleşmenin işletme sözleşmesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilerek dosyanın Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiğini, kararın taraflarınca istinaf edildiğini, BAM 55. HD'nin 2023/4338 E.,

2023/313 K. Sayılı kararı ile Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu belirtilerek istinaf başvurusunun reddedildiğini, sözleşme hükümlerinin incelenmesi durumunda taraflar arasında işletme sözleşmesi değil kira sözleşmesinin bulunduğunun anlaşılacağını, sözleşme maddelerinde kira sözleşmesi olduğunun açıkça belirtildiğini, davalının kiraladığı otel binasının dışında bulunan dışarıdan gelen müşterilere hizmet veren bağımsız bölüm olarak faaliyet gösteren dava konusu taşınmazın tamamının kira sözleşmesi ile kiralandığını, lokanta olarak işletilen mecurun ruhsatının davalıya ait olduğunu, BAM 55. HD'nin kararının hatalı olduğunu,

bağımsız bölümün eşyalı olarak kiralandığını, sözleşmenin başka hiç bir işletme ve malvarlığı değerini kapsamadığını, davalının sözleşme gereğince vermesi gereken vekaletnameyi vermediğini, yasal işlemlerin yapılamadığını, gelir kaybı yaşandığını, stopaj ve gelir vergilerinin ödenemediğini, SGK'ya başvuru yapılamadığını, davalının, kira sözleşmesini ihlal etmesi nedeni ile müvekkilinin uğramış olduğu zararların karşılığı olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL'nin davalıdan ticari reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince; davacının tacir olmadığı,

şahıs varlığına ilişkin davalarda Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek, mahkemece taraflar arasındaki sözleşmenin kira sözleşmesi mi işletme sözleşmesi mi olduğu incelenerek görevli mahkemenin belirlenmesi gerektiğini, mahkemenin kararında davanın görev nedeni ile reddine şeklinde hüküm kurduğunu, Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu konusunda tereddüt olmadığını, BAM 55. HD tarafından hatalı olarak yapılan yorum sonucunda taraflar arasındaki sözleşmenin işletme sözleşmesi olduğu kabul edilerek görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna karar verildiğini,

sözleşme bir bütün olarak değerlendirildiğinde kira sözleşmesi olduğunun anlaşılacağını, kiralanan bağımsız bölümün eşyalı olarak kiralandığını başka bir işletme veya malvarlığı değerinin devredilmediğini, iş yeri ruhsatı, vergi, SSK kayıtlarının davalı kiraya verene ait olduğunu, davacının tacir olmadığını, mahkemenin sadece davacının sıfatına bakarak görevli mahkemeyi belirlediğini, ortada bir işletme yok ise işletme sözleşmesinin de olmayacağını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Taraflar arasında düzenlenen 31/05/2017 tarihli "İşletme Sözleşmesi" başlıklı sözleşmenin incelenmesinde;

davalı şirketin "işletmeye veren", davacının "işletici " olarak yer aldığı, sözleşme konusunun ... Mah., ... Sok., No:... (yeni ...) Aksaray-Fatih/İstanbul adresindeki ... Otelin alt katında lobi yanında bulunan içkili lokanta/restorantın (...

Restorant) işletme usul ve esaslarının belirlenmesi olduğu, işletmeye verenin işletmeyi, işleticinin derhal çalıştıracak şekilde demirbaş eşyalar ve işletme izni ile birlikte işleticiye teslim edeceği, işletmeye verenin anılan yer ile ilgili kiralama ilişkisi sürdüğü (söz konusu yerde işletmeye verenin hakkı olduğu) sürece devam edeceği, işletme dönemlerinin 12 ay- yıllık olarak devam edeceği, işletmeye verenin mal sahibinin kira sözleşmesini herhangi bir nedenle sona erdirmesi halinde işleticinin hak ve alacak talep etmeden işlettiği yeri derhal tahliye edeceği, işleticinin ...

Restorantı kendi nam ve hesabına işleteceğini, işletmecinin, işletmeyi, işletmeye verenin kendisine noterden verdiği vekaletname ile işletileceği, ruhsat vs. değişmeyeceği, işletici ve çalışanlarının, işletmeye verenin çalışanı ve personeli olmadıklarını peşinen kabul edecekleri, işletme ile ilgili her türlü adli idari ve cezai sorumluluğun işleticiye ait olduğu, işletmecinin işletmesinde çalıştırdığı personelin SGK'larını yapmak, sigorta primleri ile diğer işçilik haklarını ödemekle yükümlü olduğu, çalışanların işletmeye veren üzerinden sigortalı olmakla birlikte bunlar ile ilgili her türlü sorumluluğun işletmeciye ait olduğu,

işleticinin her ayın 1-5'i arasında peşin olarak 5.500 USD işletme bedelini elden işletmeye verene ödeyeceği kararlaştırılmıştır.Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler.

Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.TBK 299. maddesi uyarınca kira sözleşmesi, kiraya verenin, bir şeyin kullanılmasını veya kullanma ile birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.

Davacı her ne kadar taraflar arasındaki 31/05/2017 tarihli sözleşmenin kira sözleşmesi olduğunu savunuyor ise de; sözleşmenin 6. maddesinde, davacı işletmecinin, işletmeyi, işletmeye veren davalının kendisine noterde verdiği vekaletname ile işleteceği, ruhsat ve sairin değişmeyeceği, işletmede çalışacak personelin davalı işletmeye veren üzerinden sigortalı olacağının düzenlendiği, bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, kira sözleşmesinin unsurlarının bulunmadığı anlaşılmıştır.

Dairemizce İTO'ya ve vergi dairesi müdürlüğüne yazılan müzekkerelere verilen yanıtlar uyarınca davacının tacir sıfatının da bulunmadığı, bu nedenlerle davacının sözleşmeden kaynaklanan alacak talebinin HMK m.2 uyarınca genel görevli olan Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiği, ilk derece mahkemesince verilen kararın yerinde olduğu anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesinin kararında esası etkileyen bir usul hatası bulunmadığı, vakıa tespitlerinin tam ve doğru olarak yapıldığı, maddi hukuk normlarının doğru olarak uygulandığı, delillerin değerlendirilmesinde de hatalı bir sonuca varılmadığı anlaşıldığından davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.