İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 55. Hukuk Dairesi E.2024/4667 K.2024/2989

Dairemizde bulunan istinaf başvurusunun yapılan açık incelemesi sonunda, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ DÜŞÜNÜLDÜ;İstinaf isteminde usul işlemleri tamam olduğundan, ilk derece mahkemesinin dosyasındaki bütün belgeler ve dosya hakkındaki dairemiz üyesince düzenlenen rapor incelendi, istinaf başvuru dilekçesinin ve davanın esası istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda dosyada dairemizce karar verilmesi için eksiklik bulunmadığı anlaşıldı.

İstinaf sebepleri: Davacı vekili, ek karara karşı süresinde sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde. Davalı ile davacı arasında 01.09.2022 tarihinde imzalanan protokole göre, davacı şirkete ait olan ve ...'nde faal olarak çalışır vaziyette bulunan...

130m3/h kapasiteli beton santrali, laboratuvar ve çevre ekipmanları ile davalıya kiralandığını, teslim tutanağının borçlu çalışanları tarafından imzalandığını, ancak yapılan ihtarlara rağmen kira bedellerinin ödenmediğini, beton santralinin kira bedelinin ödenmemesine üzerine,

İstanbul Anadolu 12. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2024/51 Esas sayılı dosyası marifetiyle dava ikame edildiğini, ancak maddi vakıaların hatalı tespit edilmesi nedeniyle İstanbul Anadolu 12. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 08.01.2024 Tarih, 2024/51 Esas - 2024/21 Karar sayılı gerekçeli kararında, taraflar arasında salt taşınır kira sözleşmesi olmayıp, iş makineleri operatörle birlikte kiraya verildiğinden, bir işin görülmesine yönelik hizmet alımı niteliğinde olduğu, bu nedenle İstanbul Anadolu TicaretMahkemelerinin görevli olduğunun belirtildiğini ve devamında, 6100 sayılı HMK'nın 20. Maddesine açıkça değinilerek,

talep halinde dosyanın İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemesine gönderilmesine yönelik görevsizlik kararı verildiğini, gerekçeli kararın taraflarına tebliği üzerine, kararın kesinleşmesinden sonraki, iki haftalık süre içerisinde dosyanın İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemesine gönderilmesine yönelik talepte bulunulduğunu, bu kapsamda dosya görevli İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemelerine gönderildiğini, dosyanın gönderildiği İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/02/2024 Tarih, 2024/117 Esas ve 2024/133 Karar sayılı gerekçeli kararında;

"...davacı tarafından operatörsüz ve çalışansız bir şekilde yalnızca davaya konu beton santrali ve iş makinelerinin kiraya verildiği anlaşıldığından Sulh Hukuk mahkemelerinin görevli olduğundan bahisle mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, kararın istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde HMK'nın 21. maddesi gereğince yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine gönderilmesine" şeklinde hüküm verildiğini, görüldüğü ve kanun düzenlendiği üzere söz konusu mahkeme tarafından, 6100 sayılı HMK'nın 21. maddesine,

gerekçeli kararda yer verilerek yargı yerinin belirlenmesine karar verildiğini, İstanbul Anadolu 12. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin gerekçeli kararında belirtildiği gibi 6100 sayılı HMK'nın 20. maddesine yer verilmediğini, nitekim 6100 sayılı HMK'nın 23. maddesi uyarınca da, söz konusu 20. maddenin uygulanmasının mümkün olmadığını, bunun üzerine, davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğunu ve neticesinde, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 55. Hukuk Dairesi'nin 2024/2389 Esas ve 2024/1830 Karar sayılı dosyası kapsamında 6100 sayılı HMK'nın 23. maddesi uyarınca yapılan değerndirme neticesinde;

"yapılan protokolde davacı tarafından operatörsüz ve çalışansız bir şekilde yalnızca davaya konu beton santrali ve iş makinelerinin kiraya verildiği, bu haliyle uyuşmazlığın kira ilişkisi ve kira sözleşmesi hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği, Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu, istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı,

başvurunun esastan reddine." şeklinde karar verildiğini, verilen hüküm gereğince, davayı ikame ettikleri İstanbul Anadolu Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevli bulunduğunu, devamında ise, istinaf mahkemesince dosyanın görevli İstanbul Anadolu 12. Sulh Hukuk Mahkemesi gönderilmesi için dosyanın İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/117 Esas ve 2024/133 Karar sayılı dosyasına gönderildiğini, ancak, İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin, 6100 sayılı HMK'nın 23. maddesinin açık hükmü uyarınca dosyayı görevli İstanbul Anadolu 12. Sulh Hukuk Mahkemesine göndermek yerine, usul ve yasaya aykırı bir şekilde, 10.10.2024 Tarih,

2024/117 Esas ve 2024/133 Karar sayılı ek kararıyla: "gerekçeli kararın kesinleşmesini müteakip, taraflarca iki haftalık yasal sürede dosyanın görevli istanbul anadolu sulh hukuk mahkemesine gönderilmesi talep edilmediğinden, HMK .20/1.madde gereğince davanın açılmamış sayılmasına" şeklinde tamamen hatalı bir şekilde karar verildiğini, oysa ki, İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/02/2024 Tarih, 2024/117 Esas ve 2024/133 Karar sayılı gerekçeli kararında belirtildiği üzere, söz konusu mahkeme tarafından 6100 sayılı HMK'nın 21. Maddesi hükmü uyarınca karar verilmiş ve devamında istinaf mahkemesince,

6100 sayılı HMK'nın 23. maddesi uyarınca inceleme yapılarak karar verildiğini, bu sebeplerden ötürü, İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10.10.2024 tarih, 2024/117 Esas ve 2024/133 Karar sayılı ek kararı ile verilen hükmün hatalı olduğunu, zira, 6100 sayılı HMK 23/2 maddesi: "Bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca verilen yargı yeri belirlenmesi ile kanun yolu incelemesi sonucunda kesinleşen göreve veya yetkiye ilişkin kararlar,

davaya ondan sonra bakacak mahkemeyi bağlar." hükmü gereğince iki farklı mahkemecede görevsiz kararı verilmesinin akabinde istinaf incelemesi neticesinde görevli kılınan mahkemenin davayı devam ettirmesi için, dosyanın istinaftan mahkemesinden dönükten sonra talep atılmasına gerek olmadığını, zira, kanun metninde açıkça, kanun yolu incelemesi sonucunda kesinleşen göreve veya yetkiye ilişkin kararların, davaya ondan sonra bakacak mahkemeyi bağladığının açıkça belirtildiğini, bu doğrultuda da, somut uyuşmazlıkta, dosyanın istinaf mahkemesinden döndükten sonra,

ilk dosyada olduğu gibi dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi için talebe gerek olmayıp, İstanbul Anadolu 1. Asiye Ticaret Mahkemesi tarafından dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davacı; ... Şti. ile davacı şirket arasında 01/09/2022 tarihinde protokol imzalandığını, bu protokol ile davalı tarafından, davacı şirkete ait olan ve ...’nde faal olarak çalışır vaziyette bulunan ...

130 m3/h kapasiteli beton santrali, laboratuvar ve çevre ekipmanları ile kiralandığını, davacı şirketin söz konusu protokole istinaden beton santralini, laboratuvar, çevre ekipmanları ve 328 ton çimentoda ile birlikte borçlu şirkete teslim edildiğini, bu kiralama haricinde, davacıya ait Beton Mikseri, Beton Pompası, Loder gibi iş makineleri davalıya kiralanmış ve içerisinde bulunana mazotlarla birlikte davalıya teslim edildiğini, bu kiralamalara ilişkin olarak da, teslim tutanağı borçlu şirket çalışanları ... ve ... tarafından imzalandığını, ancak devamında kira bedelleri ödenmemesi sebebiyle,

09/01/2023 tarihinde davacı şirket tarafından davalı şirkete mail gönderilerek, protokolün sonlandırıldığını ve bu doğrultuda, beton santralinin tüm makine ve teçhizatıyla birlikte teslim edilmesi talep edildiğini, Söz konusu süreç esnasında, davacı şirket tarafından beton santralinin kira bedeline karşılık olmak üzere. 11/10/2022 Tarih, ... No’lu ve KDV dâhil 44.250,00 USD Bedelli, 01/11/2022 Tarih, ... No’lu ve KDV dâhil 44.250,00 USD Bedelli, 01/12/2022 Tarih, ...

No’lu ve KDV dâhil 44.250,00 USD Bedelli, 31/12/2022 Tarih, ... No’lu ve KDV dâhil 44.250,00 USD Bedelli, 09/01/2023 Tarih, ...1 No’lu ve KDV dâhil 13.275,00 USD Bedelli, e-faturalar düzenlenerek borçlu şirkete gönderildiğini, davalı şirket tarafından ise davacı şirkete sadece 11/10/2022 Tarih, ...

No’lu ve KDV dâhil 44.250,00 USD bedelli e-faturadan kaynaklı borç 13/01/2023 tarihinde 821.346,38 TL olarak ödendiğini) ancak, geriye kalan ve toplam 146.025,00 USD değerindeki 4 adet e-faturaya ilişkin olarak davalı şirket tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, 31/01/2023 tarihinde Beyoğlu ...

Noterliği'nin... yevmiye numaralı ihtarnamesi marifetiyle davalı şirkete ihtar çekilerek ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 3 iş günü içerisinde toplam 146.025,00 USD'nin ödenmesi talep edildiğini, ancak davalı şirketin söz konusu ihtarnameye rağmen verilen süre içerisinde borcu ödemediğini, devamında, davalı şirket tarafından bu faturaya istinaden 25/05/2023 tarihinde davacı şirkete 422.610,39 TL ödeme yapıldığını, ancak kalan 821.346,38 TL de davalı şirket tarafından ödenmediğini, borcun zamanında ödenmemiş ve rehinle temin edilmemiş olması, borçlu şirketin %100 yabancı sermayeli bir şirket olması,

bu şirketin %100 hissedarı ve aynı zamanda müdürü... olması ve bu sebeple şirketin Türkiye'de bulunan malvarlığının her an tasfiye edilme imkanı ve riski mevcut olması ve borçlu şirketin mal kaçırma ihtimali çok yüksek olması sebebiyle davacı şirketin alacağının güvence altına alınması gerektiğini, bu doğrultuda davalı şirket aleyhine ihtiyati haciz kararı verilmesini, beton santralinin ödenmeyen kira bedelinden kaynaklı, 5.000,00 USD tutarında davalı şirketin menkul, gayrimenkul malları ve üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının, teminatsız olarak,

aksi kanaat hasıl olursa, uygun görülecek teminat karşılığında, ihtiyaten haczine ve menkullerinin muhafaza altına alınmasını, yine, iş makinelerinin kiralanmasından kaynaklı, 150.000,00 TL tutarında davalı şirketin menkul, gayrimenkul malları ve üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının, teminatsız olarak,

aksi kanaat hasıl olursa, uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyaten haczine ve menkullerinin muhafaza altına alınmasını, e-faturadan kaynaklı bakiye 821.346,38 TL alacağın, şimdilik, 150.000,00 TL'sinin 31/01/2023 tarihinden itibaren, aksi takdirde 12/04/2023 tarihinden itibaren işleyecek bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalı şirketten tahsilini, talep etmiştir.Mahkeme.

Sulh Hukuk Mahkemeleri'nin görevli olduğundan bahisle görevsizlik nedeniyle davanın usulden red karar vermiştir.İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevsizlik kararının davalı tarafından istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 10/07/2024 tarihli, 2024/2389 Esas ve 2024/1830 Karar sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.Dairemizce verilen istinaf başvurusunun reddine dair karardan sonra mahkeme dosyası görevsizlik kararı veren İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiş, İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/10/2024 tarihli ek kararı ile.

"Gerekçeli kararın kesinleşmesini müteakip, taraflarca iki haftalık yasal sürede dosyanın görevli İstanbul Anadolu Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesi talep edilmediğinden, HMK.20/1.madde gereğince davanın açılmamış sayılmasına," karar verilmiş, işbu ek karara karşı davacı vekili tarafından yasal süresinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. 6100 sayılı HMK'nun Görevsizlik veya Yetkisizlik Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler başlıklı 20. Maddesi.

"Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden, (…) süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir.

Aksi takdirde dava açılmamış sayılır ve görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkemece bu konuda resen karar verilir. Dosya kendisine gönderilen mahkeme, kendiliğinden taraflara davetiye gönderir." şeklinde düzenlenmiştir. Somut olayda.

İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/02/2024 tarihli, 024/117 esas, 2024/133 karar sayılı görevsizlik kararına karşı davalı tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu, Dairemizin 10/07/2024 tarihli, 2024/2389 Esas ve 2024/1830 Karar sayılı kararı ile davalının istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verildiği, Dairemiz kararının davacı vekiline 07/08/2024 tarihinde, davalı vekiline 07/08/2024 tarihinde ayrı ayrı tebliğ edildiği,

tarafların HMK'nun 20/1 maddesi uyarınca ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde kararı veren mahkemeye başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmedikleri, Dairemizce verilen ret kararının, 6100 sayılı HMK' nun 21. maddesine istinaden verilen 'yargı yerinin belirlenmesine' yönelik bir karar değil, İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen görevsizlik kararına karşı yapılan istinaf başvurusuna dair olduğu, İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/02/2024 tarih, 2024/117 Esas ve 2024/133 Karar sayılı görevsizlik kararında;

"...kararın istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde HMK'nın 21. maddesi gereğince yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine gönderilmesine" şeklinde açıkça belirtildiği, somut olayda ise, görevsizlik kararına karşı davalı tarafça istinaf başvurusunda bulunulduğu Dairemizce istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, görevsizlik kararını veren Asliye Ticaret Mahkemesince, taraflardan birinin başvurarak, dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmediğinden ek karar ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı,

istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı, anlaşılmıştır.Dairemiz ilk derece mahkemesi kararını hem maddi olay, hem de hukuka uygunluk bakımından incelemeye tabi tutarak tespit edilen yargılama hatalarını bizzat düzeltmek amacıyla yapılan inceleme sonunda; dairemizce duruşma yapılmasına gerek olmadığı, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlara, yasal gerektirici nedenlere göre karar verilmiş olması sebebiyle, incelenen mahkeme ek kararının HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, istinaf sebepleri yerinde olmadığından başvurunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M