İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi E.2021/3070 K.2024/1573

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı ... TAŞ. kira sözleşmesiyle davalı ... AŞ 03.04.2007 tarihinde devrederek işletme hakkı verdiğini, ancak davalının temerrüde düşmesi nedeniyle sözleşmeyi fesih ederek icra yoluyla davalının tahliyesinin gerçekleştirildiğini, davalının sözleşme ile devraldığı tüm demirbaş ve malzemeleri tahliye anında aynı şekilde devretmediğini ileri sürerek, 03.06.

2015 tarihi itibarıyla tesisteki tüm demirbaşların hasar, zarar ve ziyanını tespitini, tespit edilecek alacağının mahsup edilerek bakiyesi için eksik harcı tamamlama hakkının saklı kalmak kaydıyla şimdilik 200,000,00 TL alacağının tahliye tarihi olan 03/06/2015 tarihinden itibaren davalının tacir olması da dikkate alınarak ticari avans faiziyle birlikte hüküm altına alınarak davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 03/07/2019 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 11.680,000 TL artırarak dava konusu talebini 11.880.000 TL ye çıkardığını bildirmiş eksik harcı tamamlayarak makbuzu dosyaya ibraz etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle.

Davacı tarafından dürüstlük kuralına aykırı hareketle hakkını kötüye kullanarak şirketine zarar verdiğini, sözleşme imzalandıktan sonra kendi edimini yerine getirmeyip her aşamada şirketinin edimini yerine getirmesini engelleyecek şekilde politika izlediğini iddia ettiklerini, fesih sebeplerinin hiç birinin geçerli sebebe dayanmadığını, yargıyı yanılttığını, menfaat sağlamak istediğini belirttiğini, İşletme hakkı devir sözleşmesinin adi bir kira sözleşmesi olmadığını, kendi edimini yerine getirmeden şirketinin edimini yerine getirmesini isteyerek ecri misil talep edildiğini beyan ederek,

işin esasına girilmeden eksik harçla usul ve yasaya ay kın tahliye karan verildiğini iddia ettiğinii, yatırımlarının yarım kaldığını, ömrünü yitirmiş tesislerin deniz kenannda olması, kullanılan ham madde ve işletme malzemelerinin asit esaslı olduğu için yapıya hasar verdiğini ve bu sebeple söküldüğünü belirterek bunlardan tanklara 5.000.000,-USD harcama yapıldığını belirttiklerini, toplamda 100.000.00,-USD zarar uğradığını iddia ettiklerini, hakkını kötüye kullanan davacı şirketin talebinin reddini , yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Yerel Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde.

Davalının sözleşmeye konu taşınırları ve tesisi kullanım ömrünü tamamlamış vaziyette devraldığı yönündeki tespitin gerçeklerle bağdaşmadığını, davalı dava konusu tesisi yalnızca işletmekle değil aynı zamanda çalışır vaziyette tutmakla yükümlü olduğunu, bir an için taşınır malların hurda niteliğinde olduğu düşünülse dahi bunların müvekkil şirkete iadesi yahut bedelinin ödenmesinin zorunlu olduğunu, mahkemenin çelişkili bilirkişi raporlarına göre karar verdiğini, dosyaya sunulan ve hükme esas alınan 18.05.2021 tarihli bilirkişi raporunda bilirkişinin görev aşımı yaparak hukuki nitelendirmelerde bulunduğunu,

Raporu taraflı olarak kaleme aldığını, dosya münderacatında yer alan 15.12.2017 tarihli kök ve 30.04.2019 tarihli ek raporda zararın en az 11.800.000,00 TL olduğunun belirlendiğini, sözleşmeye göre davalının tesisi çalışır vaziyette tutmayı taahhüt ettiğini, son olarak yerel mahkemece uyuşmazlık konusunun ayrıntılı olarak değerlendirilmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde.

Davanın esastan reddine karar verildiğini dava değerine göre belirlenecek nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken yerel mahkemece yasaya aykırı olarak maktu vekalet ücretine hükmettiğini belirterek hükmün vekalet ücreti noktasında düzeltilmesini talep etmiştir. Dava. Taraflar arasında yapılan sözleşme kapsamında davalıya teslim edilen taşınır ve ve taşınmazlarda meydana gelen zararın tazminine ilişkindir.

Daha öz bir ifade ile davacı tarafından sözleşme kapsamında davalıya devredilen taşınır ve taşınmaz mallardaki zararın tazmini talep edilmektedir. Davanın temeli 03.04.2007 tarihli işletme devir sözleşmesine dayanmaktadır. Davacı ... TAŞ ile davalı ... Tic AŞ arasında davacıya ait İskenderun Sarıseki mevkiinde bulunan Üretim, Depolama Tesisleri ve İskele nin davalı şirkete devrine ilişkin 03.04.2007 tarihli "İşletme hakkı devir sözleşmesi" imzalanmıştır.

Sözleşme gereğince sözleşme ekinde sayılan gayrimenkullerin kullanımı ile gayrimenkuller üzerinde bulunan tesisler, makinalar ve menkul değerler işletmeci olarak davalıya devredilmiştir. Taraflar arasında 04/07/2008 tarihli İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin yorumlanmasına ilişkin ek sözleşme 1 ve ek sözleşme 2 imzalamıştır. Sözleşmenin 5.1.3. Maddesine göre.

"İŞLETMECİ bu sözleşme ile İskenderun Sarıseki Tesisleri'nin işletme hakkını devralmakta ve bu çerçevede İskenderun Sarıseki Tesisleri'ni çalışır vaziyette tutmak için gerekli bütün bakım, onarım, inşaat, iyileştirme alım, satım, tarama, tevsi ve sair işleri masrafı tamamen kendisine ait olmak üzere gerçekleştirmek zorundadır." Sözleşmenin 5.1.4. Maddesine göre.

"İŞLETMECİ, yetkili makamlardan gerekli izinleri almak, işbu sözleşme şartlarını ihlal etmemek ve ... 'a bildirimde bulunmak şartıyla İskenderun Sarıseki Tesisleri kullanımında bulunan açık ve kapalı alanlar ile bunların doğal uzantısı olan deniz sahası içinde, yeni yatırımlar yapma, rıhtımların yapısında ve sıralamasında değişikliklere gitme hakkına sahiptir. Sözleşmenin 5.2.2. Maddesi göre.

"İŞLETMECİ anılan Taşınırları kullanıp kullanmamakta veya istediği yöntemle istediği amaca yönelik olarak kullanmakta, üçüncü kişilere kullanım için devretmekte veya alt kiraya vermekte serbesttir." Sözleşmenin 5.2.3. Maddesine göre.

"Teslim tarihi ile devredilecek taşınırlardan kullanım ömrünü tamamlayan veya işletmeci tarafından her hangi bir nedenden ötürü kullanılamayacağı ...'a bildirilenler, işletme hakkı süresi boyunca işletmeci tarafından makul bir süre önceden haber vermek şartıyla ...'a iade edilebilir. Sözleşmenin 10. Maddesi göre; ... 'ın İşleticinin Sözleşme hükümlerine uygun olarak davranıp davranmadığını denetleme yetkisi bulunmaktadır. Hükümlerinin kararlaştırıldığı görülmektedir.

Davacı ... ın İstanbul 16 Sulh Hukuk Mahkemesinin 2013/762 esas sayılı dosyasında açtığı tahliye istemli dava 12/05/2014 tarih ve 2014/193 sayılı karar ile kabul edilmiş, tahliye kararı Yargıtay 6 HD nin 2014/9651-13347sayılı ve 02/12/2014 tarihli kararı ile onanarak kesinleşmiştir.

Dosyaya kanıt olarak bazı tesis ve makinaların bulunmadığı veya hasarlı olduğunu gösteren bir kısım kamera görüntüleri CD halinde davacı tarafça sunulmuştur.Davanın tarafları arasında 30/04/2007 tarihli devir ve teslim edilen taşınır ve taşınmaz kalemleri, bu kalemlerdeki emtianın durumunu belirleyen teslim ve tesellüm tutanağı imzalanmış, davacı bu tutanağıda dosyaya sunmuştur. Teslim -tesellüm tutanağına göre; tesis ve makinaların çoğu kullanılamaz durumdadır.

Bunların kaldırılmış olması, faaliyetlerin yürütülmesinin gerekliliği olarak görülmektedir. Öte yandan, ekonomik ömürlerini tamamlamış olan bir kısım tesislerin devralındığı ve devredildiği 8 yıllık zamanda (2007- 2015) meydana gelen eskimeler ile devralındığı dönem arasındaki eskime durumunun değerlemesini yapma olanağının bulunmadığı da açıktır. Nitekim açıklanan bilirkişi raporlarında da bu durum nedeniyle bir değer takdirinin yapılamayacağı belirtilmiştir.

Sözleşmenin 5.2.3 maddesinde taşınırların iadesi düzenlenmiş ise de; taşınmazlarla ilgili böyle bir hüküm bulunmamaktadır. Sözleşmenin feshi halinde, tesisin yeni inşa edilenlerle birlikte bütün olarak geri devir edilmesi durumu öngörülmüştür. Çünkü aynen iadeye ilişkin bir açıklama bulunmamaktadır.

Bu nedenle, Davacının ilk teslime ait olduğunu belirttiği video kayıtları ile geri devir alış tarihleri arasında yapılan değişiklikler nedeniyle farklılıkların bulunması da doğaldır. Sözleşmenin 10.maddesine göre davacı şirketin davalının yaptığı taşımaları ve işleri denetleme yetkisi vardır.Davacının eksik olduğunu ileri sürdüğü tesis ve makinalar oldukça büyük ve her zaman çıplak gözle görülebilecek yerlerdedir.

Aradan geçen uzun sürede davacı şirketin bu makinalarla ilgili hiçbir itirazda bulunmamış olması, yapılan değişikliklerin sözleşme çerçevesinde gerçekleştirilmiş olduğuna işaret etmektedir. Yapılan bu tespitler sonucunda;taraflar arasında imzalanan işletme devir sözleşmesinin 5. maddesine göre.

Sözleşmenin feshi durumunda, tesisin sözleşme tarihi olan 2007 'de olduğu gibi değil, fesih tarihinde mevcut durumu ile iadesinin öngörülüp kararlaştırıldığı yorumlanmış, davacının sözleşme hükümleri gereğince zarar talebinde bulunamayacağı kanısına varılmıştır.

Yine; tesisin ilk teslim tarihindeki durumunun ibraz edilen belgeler ve alınan bilirkişi raporları ile tam olarak tespitinin mümkün olmadığı, bu nedenle tesisin tahliye tarihindeki farklılıklarının da tespit edilemeyeceği sabittir. Davacının iddia ettiği zararın varlığı, zararın miktarı ve bu zarar ile davalı tarafın işletme faaliyeti arasında illiyet bağı da ispat edilemediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusu yerinde değildir.

Davalı vekilinin istinaf başvurusu yönünden yapılan incelemede ise; davalı vekili vekalet ücreti yönünden istinaf talebinde bulunmuş olup.

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13. maddesinin 4. fıkrasına göre ilk derece mahkemesince hükmedilen vekalet ücreti yerinde olduğundan davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf başvurusu yerinde değildir.İlk derece mahkemesinin kararında esası etkileyen bir usul hatası bulunmadığı, vakıa tespitlerinin tam ve doğru olarak yapıldığı, maddi hukuk normlarının doğru olarak uygulandığı, delillerin değerlendirilmesinde de hatalı bir sonuca varılmadığı anlaşıldığından H.M.K'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı ve davalı vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiştir.