İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2023/1937 K.2024/47

Taraflar arasındaki davada İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ile Gaziosmanpaşa 2.Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR Dava, ihtiyati haciz talebine ilişkindir. Gaziosmanpaşa 2. Asliye Hukuk Mahkemesince, "... Davacının dava dilekçesi ile. Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla dava açtığı Mahkememiz yargı çevresinde Asliye Ticaret hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklara İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin bakmakla görevli olduğu anlaşılmakla, İhtiyati Haciz talebinin yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmek üzere mahal mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.

İhtiyati Haciz talebinin yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmek üzere mahal mahkemesine iadesine, ..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir. İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ise, "...

Dosya incelendiğinde, ihtiyati haciz talebine konu alacağın faturadan kaynaklandığı, davacının tüzel kişi tacir olduğu ancak davalının tacir olduğunun ispat edilemediği, araç satışından kaynaklı uyuşmazlığın mutlak ticari davalardan olmadığı ve TTK kapsamında mahkememizin görevli olmadığı kanaatine varılarak karşı görevsizlik kararı vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Mahkememizin görevsizliği nedeniyle talebin usulden REDDİNE, ..." gerekçesiyle görevsizlik yönünde hüküm kurmuştur. İcra İflas Kanunu'nun (İİK)257. maddesi uyarınca, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yerinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. İhtiyati hacizde hangi mahkemenin görevli olduğu İİK’nun 258’inci maddesinde açıkça belirtilmemiştir.

Bu maddede sadece genel olarak mahkemeden söz edildiğine göre, görev konusunda HMK’nun göreve ilişkin hükümleri (m.1-4) uygulanacaktır. HMK’nun 2’nci maddesinin 2’nci fıkrasında, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Mahkemelerin görevi, kamu düzenine ilişkin olduğundan, kendisinden ihtiyati haciz talep edilen mahkeme, re’sen yada itiraz üzerine görevli olup olmadığını inceleyebilir.

(Yargıtay 19 HD'nin 2007/11636 e-2008/975 karar ve 8.2.2008 tarihli emsal kararı. T.C.YARGITAY 17. Hukuk Dairesi ESAS NO: 2016/8787 -KARAR NO: 2019/5040, ESAS NO:2013/18417 -KARAR NO: 2013/16606. T.C.

YARGITAY 19. Hukuk Dairesi ESAS NO: 2014/19016 -KARAR NO: 2015/9335) Türk Ticaret Kanununun 4. Maddesinde , bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı Kanunun 5. Maddesinin ikinci fıkrasında , bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanunun 4. Maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.Türk Ticaret Kanununun 3. Maddesinde , "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." düzenlemesi getirilmiştir.

TTK'nın 14. Maddesine göre " bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir." Aynı Kanunun 17. Maddesi hükmünce de ; iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir." düzenlemesi yer almaktadır.

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3'üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkar, ister gezici ister sabit bir mekanda bulunsun, Esnaf ve Sanatkar ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkar meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir.

Ayrıca TTK'nın 1463. Maddesinde de önce 17. Maddeye gönderme yapılarak , Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardar aşağıya gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17. Maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.

19.02.1986 tarih ve 19024 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 25.01.1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK'nın 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. Buna göre.

1- Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar,

2- Vergi Usûl Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır. Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinde “Birinci Sınıf Tüccarlar” sayılmış olup bu maddedeki birinci sınıf tacirlerle ilgili şartları taşımayanlar ise ikinci sınıf tacir sayılırlar.

İkinci sınıf tacirler ise ticari işletme hesabına göre defter tutarlar. Bir hukukî işlemin veya fiilin TTK'nın kapsamında kaldığının kabul edilmesi için kanunun amacı içerisinde yukarıda tanımları verilen bu kanunda düzenlenen hususlar ile bir ticari işletmeyi ilgilendiren bir hukukî işlemin veya fiilin olması gerekir.

Somut olayda davacı, araç satışı nedeniyle faturaya dayalı alacağın tahsili talebinde bulunmuş olup, dosya kapsamı, davalının tacir olup olmadığına yönelik bir araştırmanın yapılmadığı gibi, tacir olduğuna dair dosyada delil bulunmadığı, uyuşmazlığın mutlak ticari davalardan olmadığı anlaşılmakla davaya konu talep bakımından Gaziosmanpaşa 2.Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.