İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2023/420 K.2023/2341

Taraflar arasındaki davada İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi ile İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR Dava, itirazın iptaline ilişkindir. İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesince, taraflar arasındaki uyuşmazlık satım sözleşmesi uyarınca düzenlenen faturadan kaynaklanmakta olup, tarafların tacir olması münasebeti ile görevsizlik kararı verilmiştir.

İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesince, davacının faaliyetlerinin esnaf sınırının altında kaldığı, ortada her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili nispi bir ticari davanın sözkonusu olmadığı gerekçesiyle karşı görevsizlik karar verilmiştir.Türk Ticaret Kanununun 4. Maddesinde , bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı Kanunun 5. Maddesinin ikinci fıkrasında , bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanunun 4. Maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanununun 3. Maddesinde , "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." düzenlemesi getirilmiştir.

TTK'nın 14. Maddesine göre " bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir." Aynı Kanunun 17. Maddesi hükmünce de ; iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir." düzenlemesi yer almaktadır.

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3'üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkar, ister gezici ister sabit bir mekanda bulunsun, Esnaf ve Sanatkar ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkar meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir.

Ayrıca TTK'nın 1463. Maddesinde de önce 17. Maddeye gönderme yapılarak , Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardar aşağıya gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17. Maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.

19.02.1986 tarih ve 19024 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 25.01.1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK'nın 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. Buna göre.

1- Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar,

2- Vergi Usûl Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır. Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinde “Birinci Sınıf Tüccarlar” sayılmış olup bu maddedeki birinci sınıf tacirlerle ilgili şartları taşımayanlar ise ikinci sınıf tacir sayılırlar.

İkinci sınıf tacirler ise ticari işletme hesabına göre defter tutarlar.

Somut olayda, davacının esnaf olarak kabul edilebilmesi için iktisadi faaliyetinin nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanıyor olması, meslek ve sanat sahibi olması ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olması ve ayrıca, berber, terzi gibi ilgili kurulca tespit edilen esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olması gerektiği, sayılan bu unsurlar sabit olmaksızın, salt ilgili kişinin kazancının VUK 177.maddede belirtilen sınırlar altında kalıyor olmasının, tek başına esnaf sayılma için yeterli olmadığı;

dosya kapsamında davacının ticaret ile iştigal etmeyip, meslek ve sanat sahibi olarak esnaflık faaliyetinde bulunduğuna dair herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, tam aksine davacının davalı şirkete keşide ettiği 04/05/2015 tarihli 90,000 TL tutarındaki makine alım satımına ilişkin faturaya istinaden ödenmeyen bakiye alacağın tahsili amacıyla icra takibi yaptığı, düzenlemiş olduğu faturada ticaret unvanı kullandığı, makine alım satımına ilişkin sözleşmenin ticari nitelikte olduğu, ticaret sicil kaydına göre davacının tek ortaklı şirket sahibi olduğu,

bunlara göre davacının esnaf olarak kabul edilemeyeceği, uyuşmazlığın asliye ticaret mahkemesinde görülüp çözüme kavuşturulması gerekmektedir.

KANUN YOLU

Kesin olmak üzere