İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2024/798 K.2024/2640

Taraflar arasındaki davada İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi ile İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı gönderme kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARA R

Dava, yabancı tahkim kararının tenfizi istemine ilişkindir.İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesince, "Dava taraflar arasında aktedildiği beyan edilen kredi sözleşmesine istinaden Londra Uluslararası Tahkim 2014 Kuralları kapsamında verilen 05.11.2020 tarihli yabancı hakem kararının tanıma ve tenfizi talebidir.

Gerek davacının dosyaya sunduğu 13.08.2023 tarihli Kredi Sözleşmesi başlıklı sözleşmenin incelenmesinde ve gerekse, tanıma ve tenfizi istenen 05.11.2020 tarihli hakem kararının incelenmesinde, taraflar arasındaki ilişki bir kredi ilişkisi olarak nitelendiği görülmektedir. Sözleşmede ödünç verilen ana para, faizi ve geri ödeme usulü ile ödünç verilen paranın ne amaçla kullanılacağı detaylı bir şekilde izah edilmiştir.

Hakem kararının incelenmesinde de aradaki ilişki bir kredi sözleşmesi olarak nitelenmiş ve hüküm de kredi sözleşmelerine münhasır ana para ve faize mütedair kurulmuştur. Tanıma ve tenfiz yargılamasına bakan mahkemenin, MÖHUK ve sair mevzuat muvacehesinde, yabancı mahkeme/hakem kararlarını tadil etme, tavsifi değiştirme gibi bir yetkisi yoktur.

Tanıma ve tenfiz yargılamasına bakan mahkemenin görevi temelde 5718 sayılı yasanın 62. maddesindeki red sebeplerinin olup olmadığını irdelemek ve 4686 sayılı MTK hükümlerine göre tanıma ve tenfiz talebini kabul ya da reddetmektir. O halde, somut olayda taraflar arasındaki sözleşme ve tahkim yargılaması, aradaki alacak borç ilişkisini ödünç para manasına gelen “kredi” olarak nitelendirdiğine göre, tanıma ve tenfiz yargılamasını yapacak mahkeme de bu niteleme ile bağlıdır.

Yabancı memleketlerde, kredi verme işlemlerinin ülkemizde olduğu gibi banka ve finans kuruluşlarının tekelinde olmaması, başkaca özel yatırımcı kişi ya da şirketler tarafında da, gerek yatırım ortağı alırken ve gerekse de sair surette kredi kullandırılması, yani ödünç para verilmesi de bu durumu değiştirmez. Taraflar tüzel kişi tacir olup, aradaki ilişki iç mevzuatımız yönünden, 6102 sayılı TTK’nın 4/1(f) maddesinde belirtildiği gibi ödünç para verme işlemidir.

Esasen anılan TTK 4/1-(f) maddesinde, “bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara,” dair işler tek tek sayılmakla yetinilmemiş, ayrıca “…ve ödünç para işlerine dair düzenlemeler...” diye de belirtilmekle, banka ve finans kuruluşlarına ait olmasa bile tacirler arasında yapılan ödünç para verme işlerine dair düzenlemelerin bu madde kapsamında olduğu ayrıca vurgulanmaktadır.

Görüldüğü üzere, kanun koyucu, sadece banka ve finans kuruluşlarındaki kredi işlemlerini değil, (kredi kuruluşundan olsun ya da olmasın) diğer ödünç para verme işlemlerini de TTK 4. Maddesi kapsamında saymıştır.

Dolayısı ile somut olayda da, aradaki ilişkinin gerek sözleşme içeriğinden ve gerekse hakem kararı içeriğinden, ödünç para verme mahiyetindeki “kredi sözleşmesinden” kaynaklandığı sabittir.O halde, Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun 25.11.2021 tarih ve 1232 sayılı kararında açıkça TTK’nın 4(f) maddesindeki işlemlerden kaynaklı davalar için, İstanbul’daki 6,7,8 ve 9. Asliye Ticaret Mahkemelerini iş dağılımı bakımından yetki ve görevlendirdiği nazara alındığında, eldeki tanıma ve tenfiz yargılamasına da bu mahkemelerde bakılması gerekmektedir.." gerekçesiyle gönderme kararı verilmiştir.İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi ise,

"Dosya kapsamından davacı şirketin .... şirketinin bağlı şirketi ,davalı şirketin ise ... Siciline kayıtlı ve ... Şirketinin sahibi olduğu bir bağlı kuruluşu olup diğer bağlı kuruluşlarla birlikte Türkiye'deki ''...Gruplarının” bir parçası olduğu anlaşılmıştır. Dosya kapsamına taraflar arasında mevcut 13/08/2013 tarihli sözleşmenin, 01/07/2014 tarihli ve 06/07/2015 tarihli tadilat sözleşmeleri ve yeminli tercümesi ibraz edilmiştir.

Her ne kadar tercümesi ibraz edilen Davaya konu 13/08/2013 tarihli sözleşme.

Kredi sözleşmesi başlığını taşımakta ve davacı Kredi veren davalı ise Kredi alan olarak nitelendirilmekte ise de sözleşme içeriği ve dosya kapsamındaki Tahkim kararı ve tüm dosya kapsamı ile ; taraflar arasında 2007 tarihinden itibaren ticari ilişkinin süregeldiği, bu kapsamda, Taşıma hizmeti sözleşmesi , Ticari Yönetim sözleşmesi ,Ödeme Senedi, Fesih ve uzlaşma senedi gibi bir çok sözleşme akdedildiği ve bu kapsamda davalıya Avans verilen meblağların takvime bağlandığı anlaşılmıştır.

Anılan durum karşısında; dava konusunun Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin 25/11/2021 tarihli 1232 sayılı kararı uyarınca ihtisas mahkemesi sıfatı ile bakılan finans davalarından olmadığı davacı şirketin, banka, kredi kuruluşu, finans kurumu yada rehin karşılığı ödünç para verme işi ile uğraşan bir şirket olmadığı bu kapsamda dava konusu uyuşmazlığın finans ihtisas mahkemesi sıfatı ile mahkememizin bakmakla yükümlü olduğu işlerden olmadığı." gerekçesiyle gönderme kararı vermiştir.

HSK.

Birinci Dairesi’nin “Finans ile ilgili açılacak davalara bakacak mahkemelerin belirlenmesine ilişkin” 25/11/2021 karar tarih ve 1232 sayılı kararına göre, 1)13.01.2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinden,2)22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969. maddelerinden,3)19.10.2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’ndan (142. maddesinde düzenlenenler hariç),4)23.02.2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’ndan, 5)21.11.2012 tarihli ve 6361 sayılı ..., ..., ... ve ...

Şirketleri Kanunu’ndan,6)06.12.2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’ndan,7)20.06.2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun’dan,kaynaklanan ve asliye ticaret mahkemesinin görev alanına giren ticari davalara ve ticari nitelikteki çekişmesiz yargı kapsamında gelecek işlere; ...f) Yirmi veya daha fazla asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 6, 7, 8 ve 9 numaralı asliye ticaret mahkemelerinin bakmasına,

..... örneğin f) İstanbul’da yirmi bir asliye ticaret mahkemesi bulunması nedeniyle 6, 7, 8 ve 9 numaralı asliye ticaret mahkemelerinin bakmasına karar verilmiştir.Somut olayda, ...

Merkezi'nde kayıtlı olduğu ileri sürülen davacı şirket tarafından, kredi sözleşmesi uyarınca davalı şirkete verilen 30.000.000 USD borç paranın ödenmemesi üzerine açılan tahkim yargılaması neticesi tesis edilen (işbu paranın tahsiline ilişkin) tahkim kararının tenfizine karar verilmesi talep edilmiş olmakla; taraflar arasındaki uyuşmazlık, 5718 sayılı Yasının 61 ve 62. maddelerinde düzenlenen yabancı hakem kararının tenfizi hükümlerine göre çözümlenecek olduğuna göre, tenfiz kararına konu uyuşmazlığın finans/ödünç işlerine dair olup olmamasının bir öneminin bulunmadığı,

kaldı ki davacı şirketin iştigal konusunun (davacı vekili beyanı haricinde) tam olarak ne olduğu hususunun dosya kapsamından anlaşılamadığı, giderek uyuşmazlığın finans veyahut ödünç para verme işlerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığının da belli olmadığı nazara alındığında, davaya bakmak görevi dosyanın ilk tevzii edildiği mahkeme olan İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesine ait bulunmaktadır.