İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2025/2641 K.2026/868

Taraflar arasındaki davada İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi ile Gaziosmanpaşa 8. Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) talebine ilişkindir.

Gaziosmanpaşa 8.Asliye Hukuk Mahkemesince,"...6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı kanunun 5. maddesinin 2. fıkrasında, bir yerde Ticaret Mahkemesi varsa, Asliye Hukuk Mahkemesi'nin vazifesi içinde bulunan ve bu kanunun 4.maddesi hükmünce ticari sayılan "davalara" Ticaret Mahkemesi'nde bakılacağı hususlarının düzenlendiği, Türk Ticaret Kanunu'nun 780 ve devamı maddelerinde de, çeke ilişkin düzenlemelerin yer aldığı, iş bu dosyada, sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan alacak isteminin dayanağının kambiyo vasfına sahip olan çek olduğu,

davaya bakma görevinin Ticaret Mahkemelerine ait olduğu anlaşıldığından, göreve ilişkin dava şartı noksanlığı nedeni ile, davanın usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

İstanbul 3.Asliye Ticaret Mahkemesince,"... uyuşmazlık konusunun esasen tacir olmayan davacının cirantası olmadığı çek nedeniyle, ciranta ve tacir olmayan davalıya yapılan ödemenin iadesine ilişkin olduğu, 07/03/2025 ve 13/10/2025 tarihli müzekkere cevapları uyarınca davacı ve davalının tacir olmadığı, 10/06/2025 tarihli beyan dilekçesinde davacı vekilinin davacının şahıs olarak mükellef olmadığı için ticari defterleri bulunmadığını belirttiği; bu suretle davanın ticari dava olarak kabul edilemeyeceği, işbu davanın TTK'nın 4. maddesinde düzenlenen mutlak ticari dava niteliğinde de olmadığı,

TTK'nın 4. maddesindeki yasal düzenleme karşısında uyuşmazlığın 6100 sayılı HMK'nın 2. maddesi uyarınca genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği, görevin kamu düzeniyle ilgili olduğu, HMK'nın 115. ve 138. maddeleri gereği mahkemenin görev hususunu kendiliğinden araştırmakla yükümlü olduğu ve yargılamanın her aşamasında görevsizlik kararı verilebileceği dikkate alındığında, mahkememizin görevsizliğine..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 2/1. maddesinde “Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.” hükmüne yer verilmiştir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır.

Aynı Kanun'un TTK' nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın bu Kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır.Kombiyo senedinden kaynaklanan davalarda göreve ilişkin değerlendirme yapılırken senedin düzenlenmesine esas temel hukuki ilişki ve tarafların sıfatına da bakılması gerekmektedir.

Somut olayda; davacı davalının babası ile olan ticari ilişkisi nedeni ile ciro yolu ile devrettiği çek bakımından davalı olan oğlunun hesabına gönderdiği çek bedeli bakımından davalının sebepsiz zenginleştiği gerekçesi ile ödenen bedelin iadesini talep ettiği; iddia, savunmalara ve delillere göre, davacı ...'nin davaya konu çekte cirosunun bulunmadığı, sebepsiz zenginleşmeye yol açtığı iddia edilen bedelin ise davalının şahsi banka hesabından gönderildiği, ayrıca çek nedeniyle yapıldığı iddia edilen ödeme tarihinde çek hakkında geçerli ödeme yasağı kararı bulunduğu; davalının da dava konusu çekte cirosunun bulunmadığı,

göreve ilişkin değerlendirme yapılırken taraflar arasındaki temel hukuki ilişki ve tarafların sıfatına bakılması gerektiği; görev konusunun davacının ileri sürdüğü maddi vakıalar ve talep sonucuna göre belirlenmesi gerektiği, dosya içeriisnde davacı ve davalının tacir olduğuna ilişkin dosyaya yansıyan herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, uyuşmazlığın ticari olması her iki tarafın tacir olması gerektiği anlaşıldığından uyuşmazlığın genel hükümler uyarınca Gazisomanpaşa 8. Asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekir.

KANUN YOLU

Kesin olmak üzere