İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2021/1699 K.2024/1509

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... Sigorta AŞ'ye ZMSS poliçesiyle sigortalı, davalı Kutlu ...

Ticaret Limited Şirketine ait, davalı ...'nin idaresindeki ... plakalı aracıyla seyir halinde iken bu araca bağlı ... plakalı yarı römork dorsesinin kurallara aykırı şekilde yola çıkarak ... plakalı aracın yoluna geçtiğini ve .... plakalı aracın ön kısmı ile davalının aracının sol arka köşe kısmına çarpması sonucunda ikinci şeritte seyir halinde olan dava dışı ...'in idaresindeki ... plakalı aracın kasasına çarrpmamak için aniden yavaşlaması ile birlikte aynı şeritte seyretmekte olan ... plakalı araca çarpmak zorunda kaldığı ve araç içinde sıkışarak ağır şekilde yaralandığını,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 5.000 TL maddi tazminatın (davalı sigorta şirketinin sorumluluğu teminat limitiyle sınırlı olmak üzere) kaza tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen, 75.000 TL manevi tazminatın davalılar ...Ticaret Limited Şirketi ile ...'den kaza tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek yasal faaiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiş.

18/02/2020 tarihli ıslah dilekçesiyle 152.992,96 TL maddi tazminatın ve manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi uygulanarak davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir. Davalı ... Sigorta AŞ vekili cevap dilekçesinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 97. maddesi uyarınca dava öncesi başvuru yapılmadığından dava şartı yokluğundan davanın reddini talep etmiştir.Davalı ...

İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur. İlk derece mahkemesince, davacının maddi tazminata ilişkin davasının kabulü ile davacı tarafın geçici iş göremezlik talebi yönünden 13.116,27 TL geçici iş göremezlik bedelinin davalı ... Sigorta AŞ yönünden dava tarihi olan 14/06/2016 tarihinden, diğer davalılar ... ve ...

İthalat ve İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi yönünden ise kaza tarihi olan 11/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, davacı tarafın sürekli iş göremezlik talebi yönünden 139.806,69 TL sürekli iş göremezlik bedelinin davalı ... Sigorta AŞ yönünden dava tarihi olan 14/06/2016 tarihinden, diğer davalılar ... ve ...

İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden kaza tarihi olan 11/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacı tarafa verilmesine; davacının manevi tazminata ilişkin davasının kısmen kabul kısmen reddi ile, Davacı taraf için 10.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi 11/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...

Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kazaya karışan araçların kaza anında ticari iş sayılabilecek faaliyet kapsamında çalışmakta olduğunu, bu nedenle maddi ve manevi tazminatlar yönünden olay tarihi itibari ile ticari avans faizi uygulanması gerektiğini, kazanın oluş biçimi, tarafların kusur oranı, davalı sürücünün %100 kusurlu, müvekkilinin kusursuz oluşu ve müvekkilinin sürekli malul kalması dikkate alındığında hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

KTK'nin 85. maddesi uyarınca araç işleten müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, dosyada mübrez kusur raporlarının eksik ve hatalı incelemeye dayalı olduğunu, davacının kendi ifadesinden anlaşılacağı üzere takip mesafesine uymayarak önünde kaza yapan araçlara arakadan çarptığını, dava dışı kişiler bakımından takip mesafesine uyulmaması hususunda değerlendirme yapılmaksızın rapor düzenlenmiş ve mahkemece bu raporlar esas alınmak suretiyle hüküm kurulmuş olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda: Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi, manevi tazminat talebine ilişkindir.

Somut olayda, Mahkemece alınan Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin kusur bilirkişi raporuna göre davalı sürücü %100 oranında kusurlu olduğu, yine itirazlar üzerine alınan İTÜ Öğretim görevlilerince hazırlanan heyet bilirkişi raporuna göre davalı sürücü %100 oranda kusurlu olduğunun tespit edildiği görülmektedir.

Bu durumda Mahkemece alınan kusur heyet raporlarının birbiriyle örtüştüğü ve olayın oluşuna uygun düştüğü nazara alındığında kusura yönelik istinaf itirazı yerinde görülmemiştir. KTK'nin 3. maddesinde, "İşleten:Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Kanun'un 85/1. maddesine göre "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar. " maddenin son fıkrasına göre ise "işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." İşletenin bu sorumluluğu bir tehlike sorumluluğudur.

KTK'nin 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir.

İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 28/02/2019 tarih, 2016/6712 E. ve 2019/2237 K. sayılı kararı). Davalı ... İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ... plakalı aracın maliki olduğuna göre, işleten olarak kaza anında bu aracı kullanan sürücü davalı Selim Kurtiş'in kusurundan dolayı doğan zarardan davacıya karşı müteselsilen sorumludur.

Bu nedenle Mahkemece davalı işleten yönünden davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur. KTK'de manevi tazminat konusunda özel bir düzenleme yapılmadığından trafik kazası nedeniyle oluşan cismani zarar nedeniyle manevi tazminat talep edilmesi halinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) manevi tazminata ilişkin hükümler uygulanacaktır.

TBK'nin "manevi tazminat" başlıklı 56/1. maddesine göre, "Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir." TBK’nin 56/1. maddesi gereğince, hükmedilecek para, zarara uğrayanda manevi huzur duygusunu doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer işlevi olan özgün bir nitelik taşır.

Bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin zararın karşılanması da amaç edinilmemiştir. O halde, tazminatın miktarı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerektiği kadar olmalıdır. Hakim, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Manevi tazminat takdir edilirken, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli, davacının uğradığı zararın kapsamı, davalının sorumluluğunun niteliği, kusur oranları ve özellikle caydırıcı bir etki doğuracak düzeyde olması gerektiği de göz önünde tutularak, meydana gelen trafik kazası sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla olay tarihindeki paranın alım gücüne uygun düşen tutarlara hükmedilmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, dosya kapsamı, olay tarihi, davacının maluliyet oranı, kusur ve tarafların dosyaya yansıyan ekonomik ve sosyal durumları değerlendirilerek, manevi tazminat müessesinin amacı ve hakkaniyet ilkesi de dikkate alınarak, takdiren davacı lehine 75.000 TL manevi tazminata hükmedilmesinin uygun olacağı kanısına varılmıştır.

Ayrıca, davaya konu trafik kazasına sebep olan, davalıya ait ... plakalı aracın ticari araç olmasından ve dava dilekçesinde maddi tazminat yönünden avans faiz istenilmesinden dolayı İlk Derece Mahkemesince kabul edilen maddi tazminat bakımından avans faizine hükmedilmemesi doğru olmadığı gibi, davacının manevi tazminat talebi yönünden de ıslah dilekçesinde avans faiz talebi göz ardı edilerek yasal faize hükmedilmesi de yerinde değildir. Bu nedenle.

HMK'nin 353/1-b-2 maddesi gereğince, davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davacı vekilin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının manevi tazminat miktarı ve belirlenen faiz cinsi yönünden düzeltilerek aşağıda yazılı olduğu şekilde esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.