İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2021/985 K.2024/782

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle. 29/04/2016 günü dava dışı ...'ın kullandığı ... plakalı motorsikletin yaptığı kaza da, motorsikletin arka kısmında oturan destek ...'nın hayatını kaybettiğini, kazaya neden olan motosikletin sigortası bulunmadığını, davalı ...

Kaplama için 5.000 TL, ... için 5.000 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile cenaze ve def'in masraları olarak 500 TL maddi tazminatın haksız fiilin meydana geldiği 29/04/2016 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların dava açmakta hukuki yararlarının olmadığını, harcın eksik yatırıldığını, zamanaşımı itirazlarının olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. İlk derece mahkemesince; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile, davacılardan anne ...

Kaplama için 77.767,30 TL ile davacılardan baba ... için 62.563,90 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 2.343,60 TL cenaze defin giderinin 20/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Davacı vekili, kazanın oluşumunda vefat eden ...'nın herhangi bir kusuru bulunmadığını, motosiklet sürücüsünün olayın meydana gelmesinde %100 kusurlu olduğunu, davacıların murisinin kask takıp takmamasının da olayın sonucuna etkili olmadığını, bilirkişi tarafından tespit edilen maddi zararlara hatır taşımasına dayalı olarak %20 oranında hakkaniyet indirimi uygulanmasının hatalı olduğunu, aktif yaşam süresi hesabında TRH-2010 yaşam tablosu dikkate alınarak maddi zararın yeniden bilirkişi incelemesi yapılarak tespiti gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili, davacının davalıya yaptığı başvuruda eksik evrakların tamamlanmadığını, sürücüsünün ehliyeti olmadığından ve güvenli yolculuk kurallarına uyulmadığından müterafik kusuru bulunduğunu, koruyucu ekipman kullanmadığı gerekçesiyle uygulanan %10 indirim oranının yetersiz olduğunu, müteveffa ...'nın olay tarihinde 17 yaşında ve reşit olmadığı gözetildiğinde, ana ve babanın koruması altında olduğunu, davalının cenaze ve defin giderinden sorumlu olmadığını, faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğunu belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

HMK'nin 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda: Dava, destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir. Mahkemece alınan 11/06/2020 tarihli TRH 2010 yaşam tablosu ve 1.8 teknik faize göre hesaplanan aktüerya raporunda; davacı ... Kaplama’nın maddi zararının 112.856,23 TL olduğu, davacı ...’nın maddi zararının 88.593,50 TL olduğu, görüşü bildirilmiştir.

Tazminat hesabında 1.8 teknik faiz uygulanmasına davacıların itirazı olmadığı anlaşılmıştır. Ardından itiraz üzerine alınan 14/12/2020 tarihli aktüerya ek raporunda PMF-1931 tablosu ve progressive rant yöntemi kullanılarak tazminat hesaplanmış ve davacı ... Kaplama’nın maddi zararının 108.010,13 TL, davacı ...’ nın maddi zararının 95.390,28 TL olduğu tespiti yapılmıştır. Hesaplama yöntemine davalı vekilinin itiraz etmediği anlaşılmıştır.

Yargıtay 17. (kapatılan) ve 4. Hukuk Dairelerinin Anayasa Mahkemesinin 17/07/2020 tarih, 2019/40 Esas ve 2020/40 Karar sayılı Kararı sonrasında vermiş olduğu güncel kararları gereğince tazminat hesaplarında bakiye ömrün belirlenmesinde TRH 2010 tablosu uygulanacak, bilinmeyen (işleyecek) devre bakımından da "progresif rant" formülü kullanılarak tazminatın hesaplanması gerekecektir.

(Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2022/6135 E. ve 2022/10604 K., 2021/16078 E. ve 2022/10550 K., 2021/13398 E. ve 2022/10498 K.,Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2020/2598 E. ve 2021/34 K., 2019/3713 E. ve 2020/2420 K. sayılı kararları) Bu nedenle İlk Derece Mahkemesince TRH 2010 yaşam tablosu yöntemi esas alınarak tazminat belirlenen kök rapor yerine, PMF-1931 tablosu ve progressive rant yöntemine göre hesaplama içeren ek bilirkişi raporunun, hükme esas alınması ve tazminat belirlenmesi hatalıdır.

Ancak davacı ... yönünden PMF 1931 tablosuna göre belirlenen tazminata değinen istinaf itirazında hukuki yarar yoktur.

Davacı vekilinin itirazı üzerine davacı ... kaplama yönünden kök raporda belirlenen TRH 2010 yaşam tablosuna göre yapılan hesaplamanın dikkate alınması gerekmektedir.Bununla beraber, yerleşik Yargıtay uygulamasına göre, 18 yaşına kadar yetiştirme gideri indirimi anne ve baba çalışıyorsa anne ve babadan ayrı ayrı % 5, anne çalışmıyorsa sadece babadan % 5 oranında yetiştirme gideri düşülmesi gerekmektedir.

Somut olayda, destek ...'nın vefat tarihinde 18 yaşını henüz ikmal etmediği ve annesinin çalıştığına dair SGK kaydı olmadığından, davacı baba ... için belirlenen tazminattan %5 yetiştirme gideri düşülmemesi doğru olmamıştır.

Öte yandan davacı vekilinin davalı Güvence Hesabına 09/06/2017 günü ulaşan dilekçeyle zararının giderilmesini talep ettiği gözetildiğinde, davacılar lehine hükmolunan tazminata, KTK'nin 99'uncu maddesinin 1'inci fıkrası ile davaya konu kazanın meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının, tazminatın ve giderlerin ödenmesine ilişkin B.2'nci maddesi uyarınca, rizikonun ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş gününün geçtiği 22/06/2017 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanması gerekmiştir.

Hatır taşıması bir kimseyi ücretsiz olarak ve bir karşılık almadan ve bir yararı bulunmadan taşıma halidir. Yani hatır için taşımada taşımanın karşılıksız olması veya alınan karşılığın önemsiz olması gerekir. Taşıma, işletenin veya sürücünün değil taşınanın yararına olmalıdır. Müterafik kusur ise; aynı şartlar altındaki makul, dürüst ve ortalama bir kişinin, kendi menfaati icabı, zarara uğramamak için kaçınacağı veya kaçınması gereken bir davranış tarzını ifade etmektedir.

(EREN, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Y. 2015. S. 582) Müterafik kusur indiriminde her somut olayın özelliğine göre olayın meydana geliş tarzı ve zararın artmasında zarar görenin kusurlu davranışının sonuca etkisi değerlendirilerek uygun oranda bir indirim yapılmasını gerektirir ve zarar görenin müterafik kusurunun tespiti halinde tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Somut uyuşmazlıkta Mahkemece "müteveffa ile sürücünün arkadaş olup sürücünün ehliyetsiz olduğunu bildiği ve koruyucu ekipmanı olmadığı nedenleriyle" hatır taşıması indirimi yapılmış ise de ehliyetsiz kişinin aracına binmek ve koruyucu ekipman kullanmamak müterafik kusur indirimini gerektirmektedir.

Dosya kapsamına göre de tarafların arkadaş olduğu sabit ise de, taşımanın sadece müteveffanın yararına olduğuna ilişkin delil bulunmadığından (bu husus ispat edilemediğinden) hatır taşıması nedeniyle tazminattan indirim yapılması isabetli olmamış, davacı vekilinin itirazının kabulü gerekmiştir.

Mahkemece ATK raporu esas alınarak Mütevefanın koruyucu ekipman olmadan motosiklete binmesi kusur olarak kabul edilip ayrıca müterafik kusur indirimi yapılmamış ise de, koruyucu ekipman takmayan müteveffanın bu eylemi kazanın oluşumundaki kusur olarak kabul edilemez. Dolayısıyla, tazminattan indirim sebebi oluşturmaz. Bu durum ancak TBK'nin 52/1 maddesi kapsamında müterafik kusur olarak kabul edilebilir.

Dosya kapsamında müteveffanın kask takmaksızın motosiklette seyahat ettiği ve bu durumun zararın oluşmasına etki ettiği sabit olduğuna göre yargısal uygulamalara göre tazminattan %20 oranında indirim yapılması gerektiği, davalı vekilinin bu yöndeki itirazının yerinde olduğu değerlendirilmiştir. Hal böyle olunca, davacı ...

Kaplama için kök raporda kusur indirimi yapılmadan belirlenen 112.856,23 TL maddi zararın, %20 müterafik kusur indirimi yapılmasıyla 90.284,98 TL olduğu, davacı ... için Mahkemece hükme esas alınan ek raporda kusur indirimi yapılmadan belirlenen 95.390,28 TL maddi zararın, %5 yetiştirme gideri ve ardından %20 müterafik kusur indirimi yapılmasıyla 72.496,61 TL olduğu anlaşılmıştır.Son olarak; cenaze ve defin gideri tazminatının ZMSS poliçesinde öngörülen maddi teminat kapsamında bulunmasına, cenaze ve defin için harcanması gereken tutara uygun hükmedilen miktara göre bu konuya yönelen davalı vekilinin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.