İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2026/411 K.2026/422

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müteveffa ...'in davalı Küçükçekmece Belediyesi tarafından uzun süreli araç kiralama sözleşmesi ile kiralanan ve belediye personeli olan davalı ...'nün idaresinde bulunan ... plakalı otobüs ile seyir halindeyken meydana gelen trafik kazası sonucunda vefat ettiğini, kazanın oluşumunda davalı sürücünün asli kusurlu olduğunu, kazadan sonra müvekkillerine ödeme yapması gereken davalı sigorta şirketine 19/06/2019 tarihinde başvuru yapıldığını, ancak davalı sigorta şirketinin maddi tazminat için müvekkili ve mütevefanın eşi olan ...'e yalnızca 89.039 TL ödeme yaptığını,

oysa sigorta şirketinin zorunlu trafik poliçesinde kişi başı sürekli sakatlanma ve ölüm tazminat limitinin 360.000 TL olarak belirlendiğini, yine kasko poliçesinde İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM birleşik) limiti olarak 50.000 TL belirlendiğini belirterek müteveffanın sadece eşi olan davacı ...'in uğradığı maddi zararlarının tazmini için fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak şartıyla 1.000 TL maddi tazminat bedelinin davalı sigorta şirketi bakımından kasko ve diğer poliçelerdeki limitler ile sınırlı olmak kaydıyla kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek

müvekkillerine ödenmesine karar verilmesini, müteveffanın ölümü ile sonuçlanan trafik kazası nedeni ile geride kalan tüm davacıların uğradığı manevi zararları için eş ... adına 200.000 TL, kızı ... adına 150.000 TL, oğlu ... adına 150.000 TL, kızı ...adına 150.000 TL kardeşi ... adına 150.000 TL olmak üzere toplam 800.000 TL manevi tazminat bedelinin davalı sigorta şirketi bakımından kasko ve diğer poliçelerdeki limitler ile sınırlı olmak kaydıyla kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmesini talep etmiş.

23/10/2023 tarihli bedel belirleme dilekçesiyle destekten yoksun kalma tazminatı talebini 249.297,75 TL olarak belirlemiştir.

Davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkemenin görevsizliğine, yetkisizliğine, davanın müvekkili belediye yönünden husumetten reddine, davanın ... Limited Şirketine, ...Limited Şirketine ve Küçükçekmece İnşaat Taahhüt Anonim Şirketine ihbarına karar verilmesini talep etmiştir.

İhbar olunan .... Ltd Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; uzun süreli kira sözleşmesi neticesinde araç üzerinde müvekkilinin aslında zilyetlik sıfatının bulunmadığını, tazmin edilmesi gereken bir tazminat olduğunun kabulü halinde dahi müvekkili şirketin işbu tazminattan sorumlu tutulmaması gerekiceğini, davacının haksız ve dayanaktan yoksun davasının reddini savunmuştur.

Davalı ... ve ... AŞ davaya cevap vermemiştir.

İlk derece mahkemesince; "Davanın kısmen kabulü ile,

1-Davacı eş ... için 159.550,56 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... Anonim Şirketi yönünden 02/07/2019 tarihinden, davalılar Küçükçekmece Belediye Başkanlığı ve ... yönünden 03/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı eş ...'e verilmesine,

2-a)Davacı eş ... için 20.000 TL manevi tazminatın 03/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar Küçükçekmece Belediye Başkanlığı ve ...'den alınarak davacı ...'e verilmesine,

b)Davacı kız ... için 15.000 TL manevi tazminatın 03/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar Küçükçekmece Belediye Başkanlığı ve ...'den alınarak davacı ...'na verilmesine,

c)Davacı oğul ... için 15.000 TL manevi tazminatın 03/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar Küçükçekmece Belediye Başkanlığı ve ...'den alınarak davacı ...'e verilmesine,

ç)Davacı kız ...için 15.000 TL manevi tazminatın 03/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar Küçükçekmece Belediye Başkanlığı ve ...'den alınarak davacı ...'a verilmesine,

d)Davacı kardeş ... için 10.000 TL manevi tazminatın 03/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar Küçükçekmece Belediye Başkanlığı ve ...'den alınarak davacı ...'e verilmesine,

3-Davacıların diğer ve fazlaya ilişkin taleplerinin reddine" karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacılar vekili, davalı ... Anonim Şirketi vekili ve davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müteveffanın emniyet kemeri takmaması gerekçesiyle uygulanan %20 oranındaki müterafik kusur indiriminin hukuka aykırı olduğunu, yasal yükümlülük olmayan bir durumun müterafik kusur teşkil edemeyeceğini, 03/05/2019 tarihinde seyahat edilen otobüsteki yolcular için emniyet kemeri takma zorunluluğu getiren bir yasal düzenleme mevcut olmadığını, taşımanın kamu hizmeti olmasına rağmen uygulanan %20 oranındaki hatır taşıması indiriminin hukuka aykırı olduğunu, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının yaşanan elem ve ızdırabı karşılamaktan uzak olduğunu,

kısmen kabul edilen manevi tazminatta reddedilen kısım için karşı vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...

AŞ vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; hükme esas alınan kusur raporunun hatalı olduğunu, kusur durumu yeniden incelenmesi gerektiğini, müvekkil sigorta şirketi tarafından yapılmış olan ödeme yeterli bir ödeme olmakla birlikte dosya kapsamında alınmış olan hesap raporunda kullanılan hesaplama yöntemi ile hesaplama yapılmasının yasal mevzuata ve güncel içtihatlara aykırı olduğunu, gelir durumu ve aktif/pasif dönem ayrımının hatalı olduğunu, davacının yeniden evlenme ihtimaline ilişkin yapılmış olan tespitin hatalı olmakla birlikte kararın kaldırılmasını gerektirdiğini,

kabul anlamına gelmemek kaydıyla avans faizine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, uygulanması gereken faiz türünün yasal faiz olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili belediye yönünden yetkili mahkemenin Küçükçekmece Asliye Hukuk Mahkemeleri olup yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, buna rağmen kabul kararı verilmesinin kararın kaldırılmasını gerektirdiğini, müteveffanın kemer takmaması nedeniyle asli kusurlu olduğunu, kira sözleşmesi kapsamında 2918 sayılı Yasanın 85. maddesi uyarınca sorumluluğun müvekkili belediyede değil işleten sıfatıyla ...Limited Şirketinde olduğunu, müvekkili belediyenin 2918 sayılı Yasanın 85. maddesi uyarınca da sorumluluğunun bulunmadığını,

hizmet alımına ait sözleşmenin 31. maddesi uyarınca yüklenici yani ...Limited Şirketinin ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumlu olduğunu, müvekkili belediyenin ne Türk Borçlar Kanunu ne de Karayolları Trafik Kanunu uyarınca herhangi bir kusuru ve sorumluluğunun bulunmadığını, ayrıca davalıların müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna gidilmesinin de mümkün olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla tazminata hükmedilmesi halinde tarafların kusurlarının dikkate alınması ve kusur oranlarına göre tazminata hükmedilmesi gerektiğini, kaldı ki ... plakalı otobüsün diğer davalı ...

AŞ nezdinde kasko poliçesi olup tazminat taleplerinin poliçe kapsamında ödenmesi gerektiğini, ayrıca davacıların manevi tazminat taleplerinin de reddi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına

karar verilmesini talep etmiştir.

HMK'nin 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda:

Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davada tarafların taraf ehliyetine sahip bulunmaları HMK'nin 114/1-d maddesi uyarınca dava şartlarındandır. Bu nedenle, davanın taraflarından birinin taraf ehliyetine sahip olup olmadığı mahkemece kendiliğinden incelenecektir.

Taraf ehliyeti, davada taraf olabilme yeteneğidir. Taraf ehliyeti, medeni (maddi) hukuktaki hak ehliyetini medeni usul hukukunda büründüğü şekildir. Gerçekten, kimlerin taraf ehliyetine sahip bulundukları 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 8. ve 48. maddelerine göre belirlenir. Buna göre hak ehliyeti bulunan her gerçek ve tüzel kişi, davada taraf olabilme ehliyetine de sahiptir. Aynı Kanunun 28/1. maddesine göre gerçek kişilerin kişiliği ve bununla hak (medeni haklardan istifade) ehliyeti ölümle sona erer.

Bu nedenle ölmüş olan kişinin taraf ehliyeti yoktur. Dava devam ederken taraflardan birinin ölmesi halinde, ölen kişinin taraf ehliyeti son bulur. Bu nedenle, davaya ölen tarafa karşı veya onun tarafından devam edilmesine yasal olanak bulunmamaktadır. Yalnız öleni ilgilendiren, yani mirasçılara geçmeyen haklara ilişkin davalar, tarafın ölümü ile konusuz kalır. Yalnız ölen tarafı ilgilendirmeyen, yani mirasçıları da ilgilendiren, mirasçıların mal varlığı haklarını etkileyen davalar, tarafın ölümü ile konusuz kalmaz. Bu davalara ölen tarafın mirasçılarına karşı devam edilir. Dava devam ederken davacı ölürse, davacının mirasçıları, davayı mecburi dava arkadaşı olarak hep birlikte takip edebilirler.

Dava dosyasının incelenmesinde, davacı ...'nin nüfus kaydı içeriğine göre, ilk derce mahkemesince karar verildikten, davacılar vekili, davalı sigorta şirketi vekili ve davalı belediye vekili tarafından nihai karara karşı istinaf başvurusunda bulunulmadan önce 03/04/2024 tarihinde öldüğü anlaşılmıştır. Eldeki davada, nihai karar verilmiş olmakla birlikte istinaf kanun yolu incelemesi devam ettiğinden hüküm henüz kesinleşmemiştir. Bu itibarla ölen davacı ...'in mirasçılarının davaya dahil edilerek, taraf teşkilinin sağlanmasından sonra oluşacak sonuca göre nihai karar verilmesinde zorunluluk bulunmaktadır.