İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2020/1849 K.2023/1345

Taraflar arasındaki Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından emtia nakliyat riskleri bakımından sigortalı ... Makine firmasına ait hidrolik pres emtiasının Bursa'dan Rusya-Minsk'e taşımasının davalı sorumluluğunda ... plakalı araçla taşımaya alındığını, taşıma süresi sonunda malın hasarlı teslim edildiğini, müvekkilinin sigortalısına 10/03/2017 tarihinde 12.214,35 TL ödeme yaptığını, davalı aleyhine 21/11/2017 tarihinde İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından ilamsız takip yaptığını, bu devrede CMR sorumluluk sigortacısı dava dışı ... A.Ş. Tarafından müvekkili sigorta şirketine 6.107,00 TL tazminat ödendiğini, zararın tam tazmin olmadığını, CMR gereği davalının sorumlu olduğunu, 6.107,35 TL bakiye tazminatın davalı tarafından ödenmesi gerektiğini belirterek 10/03/2017 ödeme tarihinden avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın zamanaşımı süresi dolduktan sonra ikame edildiğini, davanın "itirazın iptali "değil, "alacak" davası olduğunu, takibin zamanaşımını kesen etkisinin bu davada olmayacağını, hasarın sigortalı kusurundan meydana geldiğini, davalının sorumlu tutulamayacağını, ... tarafından hazırlanan 22/11/2016 tarihli ekspertiz raporunda CMR m.17/4-c) bendi gereği yükleme kusurundan davalının sorumlu tutulamayacağını, CMR sorumluluk sigortacısı dava dışı ...

A.Ş. Tarafından ... numaralı rapor alındığını, "bağlama aparatlarının" yüke zarar verdiğinin belirlendiğini, davacının ödemesine esas olan 21/11/2017 tarihli eksper raporuna itiraz edildiğini, görgüye dayanmadığını, kaldı ki bu raporda da yükün araç içinde kaymasının belirlendiğini ve hasara bu kaymanın sebep olduğunun rapor edildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "..tarafların iddia ve savunmalarına, bilirkişi raporu, içeriğine göre; davalı taşıyıcının üstlendiği taşıma süreci sonunda yükün hasarlanarak 12.214,35 TL hasar zararının oluştuğu, davacının zararı ödeyerek sigortalısına TTK 1472 gereği halef olduğu, davacının sigortalısına ödemiş olduğu hasar bedelinin 6.107,00 TL'lik kısmının davalının CMR sigortacısı ...

Sigorta A.Ş tarafından ödendiği, aldırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporuyla meydana gelen hasarda asli kusurun sigortalı, 2.kusurun taşıyıcıda olduğu, davalının azami %50'den fazla olmamak üzere %30 nispetinde kusurlu olduğu değerlendirildiğinde zarardan sorumlu olunan tutarın sigorta şirketince ödendiği ve davalının sorumluluğunda olan bakiye rücu alacak kalmadığı anlaşılmakla davanın reddine..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Mahkemece alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, hasarın hatalı yükleme ve bağlama önlemlerinden kaynaklandığını, buna göre gönderenin asli taşıyanın bakım gözetim yükümlülüğü kapsamında tali kusurlu olduğunu, tali kusura isabet eden hasarın CMR Sigortacısı tarafından karşılandığından taşıyanın ilave tazmin sorumluluğu bulunmadığından davanın reddine karar verildiğini, rapora itiraz dilekçelerinde hasarın yükün araca hatalı bağlama veya istiflenmesinden kaynaklanmadığını,

aracın kancanın geçmesi için dizayn edilmiş deliğinin efsafına uygun olmadığından yırtılması sebebiyle bağlama aparatı olan kancanın delikten çıkarak yükü sabitleme durumunu kaybetmesi sonucu sevkiyat sırasında oluşan sarsıntılar sebebiyle araç içinde çarpmalara maruz kaldığı ve hasara uğradığını, buna göre hasarın gönderenin yükü araca bağlama veya istiflemesindeki bir hatadan değil, araçtaki bağlama noklarının elverişsiz olmasından kaynaklandığından gönderen izafe edilecek kusur mevcut olmadığının açıklandığını,

ancak itirazlarnın yerinde değerlendirilmediğini ve gönderene yersiz kusur isanadı ile bakiye hasar tazminatı yönünden davalarının haksız şekilde reddedildiğini, raporda referans alınan ... raporunda sayfa 4 de yer alan 8 nolu resim, aracın kanca deliğinin yırtıldığını gösterdiğini, malı bağlayan germe halatının bağlı olduğu kanca yırtılan deliğin büyüklüğü sebebiyle yerinden çıkarak sabitleme - germe görevini yapamamasına ve makinenin araç içinde salınımına yol açtığını, hasara yol açan etki yükün ambalaj şekli veya bağlanmasında kullanılan çengel veya halatın kifayetsizliği değil,

bağlama aparatının geçtiği kanca deliğinin uygun kalınlıkta ve dayanıklılıkta olmaması sebebiyle yırtıldığını, sevkiyat sırasında halat veya kancanın kopmadığını , kancanın geçtiği araca ait sabitleme deliğinin yırtıldığını, bu nedenle hasarın, araca ait donanımın yeterli sağlamlıkta olmaması ile doğrudan illiyetli olduğundan gönderene yüklenebilecek bir hatanın hasar ile bağlantısı delil kapsamına göre sabit olmadığını,

bu nedenle hasarın oluşunda gönderenin asli taşıyanın müterafik kusurlu olduğuna ilişkin mütalaanın delil kapsamına uygun olmadığına yönelik itirazları kapsamında yeniden tayin olunacak bilirkişiden rapor alınmasına yönelik itirazları karşılanmadan haklı davalarının reddine dair verilen kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalısına ödenen hasar bedelinin, davalı taşıyandan rücuen tahsili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda, davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı, davacı vekili tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru sebepleriyle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık yönüyle re'sen yapılmıştır.Davanın dayanağı olan 09.11.2016 başlangıç-09.11.2017 bitiş tarihli Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesine göre; sigortacının davacı, sigortalısının ...

A.Ş, olup, sigortalı yükün makina olduğu anlaşılmıştır.Dava konusu taşıma Türkiye-Belarus arasında gerçekleştiğinden, uyuşmazlıkta CMR Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekir.Dava dışı sigortalı tarafından, CIF teslim şekli ile ihraç edilen 08.11.2016 tarihli fatura içeriği ürünün Belarus'daki alıcısına teslim edilmek üzere taşıması davalı şirket tarafından üstlenilmiştir.

Halkalı Gümrüğünden yurt dışı edilen brüt 9.820 kg, net 9.815 kg ve 1 adet cnc hidrolik abkant pres makinesi sigortalı tarafından davalıya ait araca yüklenmiş olup, Belarus'ya taşıma işinin davalı tarafından düzenlenen CMR senetleri tahtında gerçekleştirilmiştir.

Belarus'daki alıcısına ulaşan yükün 22.11.2016 tarihinde yapılan tahliye işlemi sırasında makinanın araç içinde kayarak dorsenin ön kısmına çarpmak suretiyle hasarlanmış olduğu tespit edildiğinden CMR senedine alıcısı tarafından şerh düşülmüştür. Taşımaya konu makinenin teslim şekli CIF olarak belirtilmiştir.

CIF teslim şeklinde, mallar nakliye aracına uygun şekilde yükletildikten ve taşımada oluşabilecek hasarlar için emtia alıcı adına sigorta ettirilip, ücreti ödendikten sonra aynı satış konusu mallar üzerinde satıcının artık bir menfaati kalmayacağından ilke olarak taşıma sırasında oluşacak hasarlardan dolayı satıcının talep hakkı bulunmamaktadır.

Ancak, somut olayda, makinenin CIF satış yöntemi ile teslimi benimsenmiş olmakla birlikte, ödeme noktasında taraflar genel kuraldan ayrılarak ödemenin mal mukabilinde yapılmasını kararlaştırmışlardır. Bilindiği üzere mal mukabili satımda, satılan malın teslim yerine ulaşması ve malın alıcısına teslim edilmesinden sonra satım bedeli ödenmektedir.

Bu tür bir satışta, satıcının eşya üzerindeki menfaati teslime kadar devam edeceğinden taşıma sırasında hasar meydana gelmesi halinde de sorumlulara müracaat hakkı bulunmaktadır. Görüldüğü üzere mal mukabili ödemelerde mal teslimi ile ürün bedeli ödeneceğinden taşıma sırasındaki risk satıcı üzerindedir.Bu halde davacının sigortalısının hasar bedelini taşıyıcıdan isteme hakkı bulunmaktadır.

Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortalısına tazminat ödemesi ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir.

Sigortacı ancak sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır. Somut olayda davacı tarafından, sigorta ettiren ... Tic.

A.Ş,ye 10.03.2017 tarihinde 12.214,35 TL ödeme yapılmış olup, aynı tarihli dekont ile sigortalının haklarına halef olmuştur.CMR Konvansiyonu 9/2 hükmüne göre, sevk mektubunda, taşımacı tarafından beyan edilmiş çekince yok ise aksi kanıtlanmadıkça tesellümde yükün ve ambalajların iyi durumda olduğu, sayılarının, marka ve numaralarının sevk mektubunda yazılı olanlara uyduğu varsayılır.

Davalı taşıyıcı tarafından yükün taşınmak üzere teslim alındığı anda ambalajlama, paletlerin yetersizliği veya istiflenmesi ile ilgili CMR belgelerine herhangi bir çekince konulmadığından davalının yükü hasarsız olarak teslim alındığı kabul edilmelidir.CMR Konvansiyonunun 17. maddesi uyarınca taşıyıcı, yükü teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar yükte meydana gelecek hasardan sorumludur.

Konvansiyonun 17/4-c maddesi uyarınca taşıyıcı hasarın, malların gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden şahıslar tarafından taşınmasından, yüklenmesinden, istif edilmesinden veya boşaltılmasından kaynaklandığını ispat etmesi halinde sorumluluktan kurtulabilecektir.

Bununla birlikte yükleme gönderene veya başkasına ait olsa bile taşıyıcının, malın sağlam ve tam olarak teslimi sorumluluğu çerçevesinde gerek istiflenmesi gerekse ambalajlanması itibariyle taşımaya uygunluğu noktasında nezaret görevi mevcuttur.

Buna göre, taşıyıcının göndereni uyarması gerekmekte olup, bu uyarının yapılmadığı hallerde, zararın gönderen ile taşıyıcı arasında paylaştırılması gerekmektedir.Eldeki davada, yüklemenin dava dışı gönderen tarafından yapıldığı anlaşılmakta olup, davacı taraf araca ait sabitleme deliğinin yırtıldığını, bu nedenle hasarın, araca ait donanımın yeterli sağlamlıkta olmaması nedeniyle oluştuğunu ileri sürmüş,

davalı taraf ise hasarın yanlış seçilen bağlama aparatları nedeniyle emtianın araç içinde kayarak dorsenin ön kısmına çarpmak suretiyle hasarlanmasından kaynaklandığını savunmuştur.Hükme esas alınan bilirkişi raporunda Belarus'a gönderilen makinede meydana gelen hasarda frenlemenin etkisi olduğu ancak frenlemenin etkisinin kusurda katkısı olmadığı, gönderenin ambalajlamasının da kusura katkısı olmadığı,

davalının kusurunun bağlama noktasında yırtılma olgusu ve araçta bir eksik olduğunu değerlendirmesi ancak bu eksiği fark ederken yüke uygun bağlama ve sabitlemeyi gönderenin yapması gerektiği yönünde kanaat bildirilmiş olup, dosya kapsamındaki delil ve raporlardan da taşınan makinedeki hasarın, dava dışı gönderen tarafından kullanılan sabitleme aparatlarından kaynaklandığı, davalı taşıyıcının yetersiz ve yüke uygun sabitlemeye müdahale etmemek suretiyle özen gösterme ve nezaret etme yükümlülüğünü ihlal ettiği, davalının müterafik kusurunun bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bilirkişi raporunun, yapılan denetim sonucunda dosya içeriğine ve hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmakla rapora karşı yapılan itirazlar ve yeniden bilirkişi raporu alınmasına ilişkin davacı vekilinin istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Somut olayda, taşınan emtianın hasara uğraması nedeniyle davalının müterafik kusurunun %50'den fazla olmayacağı, 12.214,35 TL tutarındaki zarardan davalının sorumlu olduğu tutar olan 6.107 TL'nin 30.11.2017 tarihinde dava dışı CMR sorumluluk sigortacısı ... A.Ş. Tarafından davacıya ödendiği gözetildiğinde mahkemece davanın reddine karar verilmesi isabetli olmuştur. Bu yönlere ilişkin davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.