İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/420 K.2024/331

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin uluslararası nakliyat işi yaptığını, müvekkili dava dışı ... Dan.

A.Ş.' den ... ve ... plakalı araçları uluslararası nakliye hizmetinde çalıştırmak üzere kiraladığını, daha sonra davalılardan ... diğer davalı ...'dan satın almış olduğu kumaşları karayolu ile Türkiye'den Slovenya'ya müvekkilin kiralamış olduğu araçlar ile nakliyesini gerçekleştirmek üzere müvekkille anlaştıklarını, söz konusu kumaşların yükleme işi davalılardan ... tarafından gerçekleştirildiğini, davalı ...

İnşaat tarafından transfer anlaşmasına istinaden navlun bedeli olarak kararlaştırılan 6.000 Eura ödeme yapılmasına rağmen dava konusu demuraj bedeline ilişkin ödeme yapılmadığını, bu sebeple demuraj bedeline ilişkin alacağımızın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ...

San Ve Dış Tic A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı dava dilekçesinde müvekkil ve diğer davalı tarafından verilen beyannamelerdeki tonaj ile Çeşme Gümrük Müdürlüğü Liman Sahasında tartılan yük arasında tonaj farkı olduğunu iddia ettiğini, dava dilekçesi ekinde sunulan beyannamelerin hiçbirisinin müvekkiline ait olmadığını, beyannameler mal sahipleri ve ihale alıcısı diğer davalı ... tarafından verilen beyannameler olduğunu, bu nedenle malların tonajında herhangi bir problem çıktı ise bu durumun müvekkilinden kaynaklanmadığını bu sebeple davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İnşaat- ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin diğer davalı ... satın almış olduğu kumaşların karayolu ile kendilerinin dava dışı ..

A.Ş'den kiralamış oldukları araçlar ile nakliye işlemi için anlaştığını, söz konusu yükleme işleminin ... tarafından yapıldığını, huzurdaki davanın davalıların nakliyesi konusunda anlaşılan malların taşınma işlemi için Gümrük Müdürlüğüne birbirini doğrulayan beyannameler sunduklarını, dava konusu olay hakkında Çeşme CBS'nin 2018/739 soruşturma sayılı dosyası ile soruşturmanın devam ettiğini, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Davalı ... şirketi, eşyaları kap bazında antreposuna aldığı ve aynı şekilde kap bazında sağlam ve eksiksiz olarak teslim ettiğinin sabit olduğu, depolama hizmeti dışında, eşyanın alıcısı, satıcısı, beyanname düzenleyicisi, yükleten/taşıtan, taşıyan gibi bir vasıf ve niteliği bulunmadığı, varış gümrük iadesinde tespit edilen ancak esası nereden kaynaklı olduğu somut olarak tespit edilemeyen noksan kg konusunda bir kusuruna rastlanılmadığı,

müfettiş raporunda da noksanlığın "antrepo rejimi altında depolama safhasında meydana geldiğine dair" herhangi bir ifade ve yoruma yer verilmediği, bahse konu kg bazlı noksanlığa eşyaların antrepo rejimi altında depolama aşamasında meydana geldiğine dair somut bir belge ve emare bulunmadığı, TTK hükümlerine göre; yükleten/taşıtan sıfatına da haiz olmadığı, bu nedenle demuraj bedeline karşı bir yükümlülüğü ve sorumluluğu bulunmadığı anlaşılmıştır.

Davalı ...'nın ise taşıtan sıfatıyla TTK'nun 860/1 maddesi gereğince yükümlülüğünden doğan borç nedeniyle taşıyana karşı sorumlu olduğu ve demuraj bedeline katlanması gerektiği değerlendirilmiştir.Ayrıca her iki bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere demuraj bedelinin daha makul bir bedel olması gerektiği, iki dorse için 23.400,00 Euro bedelin fazla olduğu tespit edilmiştir ve 10.000,00 Euro bedel mahkememizce de makul kabul edilerek bu bedel üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Çeşme Sulh Ceza Hakimliğinin 2018/131 Değişik İş sayılı kararı incelendiğinde; el koyma kararının 06/03/2018 tarihinde verilmiş olduğu, Çeşme CBS talebinin 02/03/2018 tarihi olduğu, buna göre davalı tarafından belirtilen 68 günlük bekleme süresinin davacı sorumluluğunda olmadığı,

el koyma kararı ile teslim tarihi arasındaki sürenin elkoymanın kaldırılması talebi yönünden makul kabul edilebileceği, ...'nun 127/4 maddesinde de zilyedin talepte bulunacağı belirtilmiş ancak hakim tarafından el koymanın kaldırılmasına yönelik karar verilip verilmeyeceği bilinmemektedir, aradan uzun süre geçmediği anlaşılmadığından bu bekleme süresinden davacı sorumlu tutulmamıştır. Buna göre, dosya kapsamı itibariyle sorumluluğun davalı ...

İnşaat-...'ya ait olduğu anlaşılmakla açıklanan nedenlerle davanın kısmen kabulüne, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının dava dışı ... Dan. A.Ş.' den ... ve ... plakalı araçları uluslararası nakliye hizmetinde çalıştırmak üzere kiraladığını, daha sonra davalılardan ... diğer davalı ...'dan satın almış olduğu kumaşları karayolu ile Türkiye'den Slovenya'ya davacının kiralamış olduğu araçlar ile nakliyesini gerçekleştirmek üzere davacıyla anlaşmış olup söz konusu kumaşların yükleme işi davalılardan ... tarafından gerçekleştirildiğini,

davalılardan ithalatçı olan ... ithal edeceği eşyanın niteliği ve miktarına ilişkin ve yine diğer davalı ... hem yükleyicisi hem asıl satıcısı olduğu malın niteliği ve miktarına ilişkin olarak Gümrük Müdürlüğüne birbirini doğrulayan resmi beyanname sunmuş, Davalılardan ... tarafından 19.12.2017 tarihli ... sayılı antrepo beyannamesi ile Halkalı Gümrük Müdürlüğün'den transit ticaret izni talep edilmiş,

davalılarca düzenlenen beyannamelerde yer alan tonaj ile ve yük denetim kantarında yapılan ölçüm arasında farklılık ortaya çıkmış olması nedeni ile Çeşme Gümrük Müdürlüğü Liman Sahasından 29.12.2018 tarihinde müvekkile ait araçlar muhafaza altına alınmış olup, muhafaza işleminin 29.12.2017 tarihinde başlamış olup Çeşme Sulh Ceza Hakimliği'nin 06.03.2018 tarihli 2018/131 Değişik İş sayılı kararı ile kaldırılmasına karar verildiğini, bu karara istinaden 19.03.2018 tarihinde ... ve ... plakalı araçlar firma yetkilisine teslim edildiğini ayrıca dava dışı ...

A.Ş. Söz konusu araçların teslim almak için ... A.Ş.'ye 19.03.2018 tarihli faturaya istinaden 78 günlük işgaliye bedeli olarak toplam 9.135,13 TL ödeme yapmak zorunda kaldığını, 29.12.2017 ve 06.03.2018 tarihleri arasında söz konusu araçlar liman sahasından muhafaza altında kaldığını, davalı ...

İnşaat tarafından transfer anlaşmasına istinaden navlun bedeli olarak kararlaştırılan 6.000 Euro ödeme yapılmasına rağmen dava konusu demuraj bedeline ilişkin ödeme yapılmadığını, davalı ...'nun; taşıma konusu eşyanın yükleyicisi olması ve yine davalının gümrüklü antrepo olarak depolama hizmeti vermesi nedeni ile depoladığı ve deposundan çıkışını verdiği eşyanın niteliği ve miktarı hususunda bilgi sahibi olmadığı ve hatta sorumluluğunun bulunmadığına ilişkin sayın bilirkişinin değerlendirmeleri uluslararası gümrük ve antrepo rejimine açıkça aykırı olduğunu, bilirkişice;

derneğin dahi daha yüksek günlük ücret belirlemiş olduğunu beyan etmesine karşın kendi beyanı ile dahi çelişerek talep edilen demuraj bedeline hakkaniyete aykırı bularak; neye göre ücretlendirme yaptığını dahi açıklamadan 10.000 Euro olarak bekleme ücreti tespit etmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece reddedilen dava değeri üzerinde AAÜT gereğince her iki davalı yönünden tek bir vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken her iki davalı yönünden reddedilen kısım üzerinden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının hatalı olduğunu beyanla,

ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, uluslararası karayolu taşımacılığı nedeniyle demuraj ücretinin tahsili davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, demuraj ücretinin miktarı ve davalı antropo işletmesinin demurajdan sorumlu olup olmadığı noktasındadır. Davalı ...'nın icra müdürlüğünce yapılan ihale sonucu edindiği kumaşların Türkiye'den Slovenya'ya taşınması işini davacının üstlendiği uyuşmazlık konusu değildir.

Taşımaya konu ürünler, davacının araçlarıyla Çeşme Gümrük Müdürlüğüne sevk edilmiş ve burada yapılan kontrollerde kap sayısı uyumlu olmakla birlikte 11.780,00 kg eksiklik tespit edilmiştir. Bunun üzerine, mahkeme kararı ile davacının araçlarına el konulmuş ve 78 gün sonra araçlar teslim edilmiştir.

Davacı tarafça, davalılarca düzenlenen beyannamelerde yer alan tonaj ile yük denetim kantarında yapılan ölçüm arasında farklılık bulunması nedeniyle araçların muhafaza altına alınmasından kaynaklanan demuraj ücretinin tahsiline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

CMR Konvansiyonunun 1. Maddesinde, sözleşmenin, sözleşmede belirtildiği gibi yükleme yeri ve teslim için belirlenen yerin en az biri akit ülke olan iki ayrı ülkede olması halinde, tarafların ikametgahı ve milliyetine bakılmaksızın ücret karşılığında yüklerin taşıt ile karadan taşınmasına ait her mukaveleye uygulanacağı düzenlenmiştir. Dava konusu taşımanın, Türkiye'den Slovenya'ya yapılacak olması karşısında CMR Konvansiyonu hükümlerine tabi olduğu açıktır.

CMR Konvansiyonunun 7. Maddesinde göre, gönderici, 6/1-h maddesinde düzenlenen yükün brüt ağırlığı veya başka bir şekilde ifade edilmiş ise miktarının hatalı veya yetersiz oluşundan uğrayacağı zarar, hasar ve yaptığı ödemelerden sorumludur. Konvansiyonun 11/1.

Maddesine göre, malların tesliminden önce tamamlanması gereken gümrük ve diğer formalitelerin yerine getirilmesi için, gönderici, lüzumlu belgeleri sevk mektubuna iliştirecek yahut da taşımacıya verecek ve talep ettiği diğer bilgileri kendisine sağlayacaktır. Anılan maddenin ikinci fıkrasına göre ise, taşımacı bu belgelerle verilen bilgilerin doğruluğunu ve yeterliliğini incelemek zorunda değildir.

Gönderici bu gibi belgelerin bulunmaması, yetersiz olması, veya usule aykırı oluşundan doğacak zarar, ziyan ve hasardan, taşımacıya karşı sorumludur. Ancak, taşımacının hatası veya ihmali görülen durumlar bu hüküm dışındadır. Davalı ... San. Ve Dış. Tic. A.Ş. Antrepo olup, CMR kapsamında davacıya karşı bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemelerinde de, davalı antreponun gümrük mevzuatına göre emtiayı tartma yükümlülüğü bulunmadığı tespit edilmiştir. Nitekim emtialar antrepoda ağırlık olarak değil kap adedi üzerinden işlem görmüştür. Kap adedi olarak ise taşınan eşya beyannameler ile uyumludur. Buna göre, taşınan eşyanın ağırlığının beyan edilen miktardan eksik çıkması nedeniyle davalı antrepoya bir sorumluluk yüklenmesi mümkün değildir.

Davacının dayandığı Çeşme Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/739 soruşturma sayılı dosyasında mevcut müfettiş raporundaki tespit ise varsayıma dayalı olup sonuca etkili değildir. Bu nedenle, ilk derece mahkemesince davalı antrepo yönünden davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Dava konusu olayda, araçlara gümrükte el konulmuş olması nedeniyle, taşınan eşyanın teslimi aşamasına geçilmemiş olması ve bu nedenle geç alınması gibi durum söz konusu olmadığı da nazara alındığında, iddianın ileri sürülüş biçimine göre, mahkemece hüküm altına alınan tutar makul olup bu sebeple, davacının, hüküm altına alınan tutar bakımından ileri sürdüğü istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Ayrıca, hüküm tarihinde yürürlükte bulunun Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 3/2. maddesinde, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde karar verilmesi halinde, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine her ret sebebi için ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmolunacağı, şeklindeki düzenleme karşısında davalılar lehine ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.