İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/523 K.2024/1076

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından davalı adına aralarındaki satış sözleşmesi ilişkisine istinaden muhtelif aylara ilişkin birçok fatura düzenlendiğini, fatura tutarları, vade tarihleri, alacak ve borç miktarları ve buna ilişkin bakiye borç hesaplarını içerir cari hesabın tarafların karşılıklı mutabakatı ile düzenlendiğini, ancak davalı borçlu şirketin gerek taraflar arasındaki satış sözleşmesine,

gerekse cari hesap ilişkisine aykırı davranarak 09/06/2017 düzenleme tarihli ve 81.206,72 TL tutarlı ... seri nolu, 16/06/2017 düzenleme tarihli ve 97.993,59 TL tutarlı ... seri nolu, 29/06/2017 düzenleme tarihli ve 78.908,67 TL tutarlı ... seri nolu, 20/07/2017 düzenleme tarihli ve 71.007,89 TL tutarlı ... seri nolu faturaları ve söz konusu fatura tutarları da dahil 03/10/2017 tarihine kadar ödenmeyen cari hesaba dayalı borç tutarı olan 470.658,84 TL’yi ödemediğini, bunun üzerine borçlu şirkete 03/10/2017 tarihinde Mersin ...

Noterliği’nin ... keşide numarası ile borcun ödenmesi aksi takdirde yasal yollara başvurulacağı ihtarını içerir ihtarname gönderildiğini, borçlu şirketin ihtarnamenin tebliğinin ardından 13/10/2017 tarihinde 150.000 TL tutarında kısmi ödeme yaptığını, ancak 320.658,84 TL’lik bakiye borcun kaldığını, keşide edilen ve söz konusu tutarları içeren faturalara dayalı cari hesap borcunun vadesi gelmiş olmasına rağmen ödenmemiş olması sebebiyle Küçükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile 06/11/2017 tarihinde 323.571,13 TL’lik ilamsız takip başlatıldığını, ancak borçlu-davalı vekili tarafından icra takibine hiçbir somut dayanak belge ibraz etmeksizin takibin 20.466,29 TL’lik kısmına faiz ve tüm ferileri ile birlikte haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edildiğini,

itiraza gerekçe olarak ise davacı alacaklı şirket ile davalı borçlun şirket arasındaki ticari ilişkinin dayanağı olan ve müvekkil şirket tarafından feshedildiği bildirilen sözleşme hükümleri gereğince alacaklı şirketin davalı şirketin stoklarında bulunan tüm ürünleri iade alması gerektiği ve daha sonra bir alacağının kalması halinde hesap mutabakatı yapılması gerektiğini ileri sürdüğünü, akabinde müvekkili şirketin fesih prosedürüne uymaksızın sözleşmenin feshi sebebiyle gerçekleştirilmesi gereken iade bedelleri ve aktivite bedellerini dışlamadan haksız olarak fazlaca alacak talebinde bulunduğunu iddia ettiğini,

ancak davalının itirazlarının ve itirazına dayanak gösterdiği gerekçelerin taraflarınca kabulünün mümkün olmadığını, zira takibe konu faturalar ve faturaların dayanağı olan cari hesap dokümanı, davacı ve davalı şirket nezdinde yapılacak ticari defterler ve muhasebe kayıtlarının ayrıntılı incelenmesi neticesinde takibe konu borcun mevcut olduğu ve davalı şirket vekilinin kısmi itirazının hukuki dayanaktan yoksun ve kötü niyetli olduğu açıkça anlaşılacağını belirterek davalı şirketin itirazının iptaline, Küçükçekmece ...İcra Müdürlüğü’nün ...

E sayılı dosyası ile açılan takibin tamamı yönünden kaldığı yerden devamına, haksız ve kötü niyetli itiraz sebebiyle %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı şirketin, davacı şirket ile aralarında tedarikçi sözleşmesi olduğunu ve sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi yada fiilen mal alımının durması halinde satıcının stoklarda bulunan tüm ürünleri iade almakla yükümlü olduğunu, sözleşmenin davacı tarafından feshedildiğini, sözleşmede yer alan fesih ve iade prosedürlerine riayet edilmeksizin davacı şirketin icra takibine giriştiğini, bu sebeple takibe kısmi itiraz ettiklerini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Taraflar arasında süregelen bir ticari ilişkinin mevcut olduğu, davacının dava dilekçesinde belirttiği 2017 tarihli toplamda 329.116,87 TL'lik dört adet faturanın 2017 yılı içerisinde davalı tarafın ticari defterlerine usulüne uygun olarak işlendiği, davalı şirketin, davacı şirkete bu faturalar ile birlikte 22/09/2017 tarihi itibariyle toplamda 470.658,84 TL borcu olduğu,

13/10/2017 tarihinde yapılan 150.000,00 TL'lik havale ile borcun 320.658,84 TL'ye düştüğü, davalı şirketin ticari defterler ve kayıtlarını usulüne uygun tuttuğu ve sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, talimat yoluyla incelenen davacının ticari defter ve kayıtlarına göre takip tarihi itibariyle davalıdan 320.658,84 TL alacaklı olduğu, davalının icra dosyasına itirazı dikkate alındığında 20.000,00 TL alacağının kaldığı,

davacı şirketin de ticari defterler ve kayıtlarını usulüne uygun tuttuğu ve sahibi lehine delil niteliği taşıdığı anlaşılmış olup buna göre her ne kadar bilirkişi ... tarafından sunulan 16/07/2019 tarihli bilirkişi raporunda davacının, davalıdan 17.554,00 TL alacaklı olduğu tespit edilmiş ise de yapılan hesaplamada davalının,

davacıya 320.658,84 TL borcu olduğu belirlenmesine rağmen davalı tarafından icra takibinde itiraz edilmediğinden kesinleşen 300.658,84 TL asıl alacak ve bu miktara takip tarihine kadar işlemiş olan 2.446,00 TL işlemiş faiz olmak üzere toplamda 303.104,84 TL'lik miktarın mahsubu neticesinde 17.554,00 TL'lik miktara ulaşıldığı,

oysa davalının, davacıya olan 320.658,84 TL borcundan asıl alacak miktarı olan 300.658,84 TL'nin mahsup edilmesi ve 2.446,00 TL'nin takip öncesi işlemiş faiz olduğu dikkate alındığında yapılacak olan mahsup işleminde gözetilmemesi gerektiği, bu açıdan bilirkişi ... tarafından Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesine sunulan 28/09/2020 tarihli raporda yapılan değerlendirmede davacının, davalıdan 20.000,00 TL asıl alacağının kaldığına ilişkin görüşünün yerinde olduğu ve Mahkememizin de kanaat ve değerlendirmesine uygun düşmesi sebebiyle benimsendiği ve davacının, davalıyı icra takibinden önce temerrüde düşürdüğü,

bu sebeple işlemiş faiz talebinin de yerinde olduğu, diğer taraftan davalı şirketin, davacı şirket ile aralarında tedarikçi sözleşmesi olduğu ve sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi yada fiilen mal alımının durması halinde satıcının stoklarda bulunan tüm ürünleri iade almakla yükümlü olduğu belirtilerek sözleşmenin davacı tarafından feshedilmesi ve sözleşmede yer alan fesih ve iade prosedürlerine riayet edilmeksizin davacı şirketin icra takibine girişmesi sebebiyle takibe 20.466,29 TL yönünden kısmi olarak itiraz etmiş ise de ne davacı tarafından sunulan dava ve beyan dilekçelerinde ne davacı tarafından davalıya gönderilen borcun

ödenmesine ilişkin Mersin ...

Noterliğinin 03/10/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde ne de dosya kapsamındaki diğer bilgi ve belgelerden sözleşmenin davacı tarafından feshedilmesinin söz konusu olmadığı, bu hususun davalı tarafın soyut iddiasına dayandığı, ayrıca bir an için bu iddia kabul edilse dahi her iki tarafın ticari defter ve kayıtlarına göre davacının, davalıdan 20.000,00 TL asıl alacağı kaldığı dikkate alındığında davacı satıcının stoklarda bulunan iade almakla yükümlü olduğu belirtilen ürünlerin nev'i, miktarı ve bedeli bakımından davalı tarafından dosya kapsamına sunulmuş bir delilin bulunmadığı,

zaten bu ürünlerin de davalının halihazırda kendi uhdesinde bulunduğu, bu nedenle itirazının yasal temelinin bulunmadığı anlaşılmakla açılan davanın kabulü ile Küçükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında yürütülen takipte 20.000,00 TL asıl alacak ve 466,29 TL işlemiş faiz yönünden davalının itirazının iptaline, takibin bu miktar üzerinden devamına, alacak likit olmakla icra inkar tazminatına ilişkin talebin kabulüne, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının şirket zincir marketçilik faaliyeti yürütmekte olup taraflar arasındaki ticari münasebet Tedarikçi Sözleşmesi kapsamında yürütüldüğünü, taraflar arasında yapılan sözleşme içeriğinde "Anlaşmanın herhangi bir nedenle cari hesap dönemi sona ermeden fesholması halinde tüm sözleşme süresi boyunca uygulanması gereken aktivite takviminde yer alan hak ve alacakların, kesilmeyen prim bedellerinin satıcıya fatura edileceği, uyuşmazlık halinde Alıcının defter ve kayıtlarının geçerli olacağı, her ne sebeple olursa olsun satılmayan ürünlerin Satıcı tarafından iade alınacağı,

iadelerin alıcın düzenleyeceği iade faturası ile yapılacağı, 15 gün içerisinde teslim alınmayan ürünlerin teslim edilmiş sayılacağı, alıcının herhangi bir ürünün alımını ve satışını dilediği zaman durdurabileceği ve satıcının mevcut tüm stoğu iade almakla yükümlü olduğu, anlaşmanın herhangi bir nedenle sona ermesi ya da fiilen mal alımının durması halinde Satıcının stoklarda bulunan tüm ürünleri iade almakla yükümlü olduğu,

satıcının yıl içerisinde sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilmesi için 1 ay öncesinden bildirim yapıp anlaşma dönemindeki tüm bedelleri kabul ederek tüm ürünlerini iade alıp hesap mutabakatı yapması gerektiği vs." düzenlemeler mevcut olup nitekim taraf iradeleri ile meydana getirilen sözleşmenin bulunmasına rağmen yok sayılması kabul edilemeyeceğini, dikkate alınan bilirkişi eksik inceleme ve hatalı değerlendirmelerden ibaret olup, kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla.

16.07.2019 tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınan rapora göre daha isabetli olup.

17.554 TL davacı tarafın iade alması gereken ürün bedeli olduğunu, bilirkişi tarafından taraflar arasındaki satım sözleşmesinde yer alan fesih ve iade prosedürlerine riayet edilmeksizin iade, mutabakat ve cari hesap tasfiye süreçleri dikkate alınmaksızın salt davacı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi ile tespit edilen alacak miktarının kabulü mümkün olmayıp, taraflar arasındaki tedarikçi sözleşmesi uyarınca davalı şirket kayıtlarının esas alınması gerekirken tam aksi yönde hatalı ve sözleşmeye aykırı olacak şekilde davacının ticari defterleri incelenerek rapor düzenlenmiş ve iş bu rapor hükme esas alındığını beyanla,

ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle: davalının istinaf dilekçesi davaya cevap dilekçesinin tekrarı niteliğinde kalmış, bu iddiasını somut delillerle ortaya koyamadığını, kaldı ki davalının 6102 sayılı TTK'nın 18/2 maddesi gereğince, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli iş adamı gibi davranma yükümlülüğü bulunmakta olup likit olan borcuna haksız olarak itiraz etmiş olmasının kabulünün söz konusu olmadığını, davalı iddia ettiği sözleşmenin varlığını kanıtlayamamakla birlikte HMK 194.madde uyarınca; dayandığı vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırması gerektiğini ve dayandığı deliller ile hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmek durumunda olduğunu, istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ticari satım sözleşmesine dayalı cari(açık) hesaptan kaynaklanan alacağın tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, sözleşmenin feshinden sonra alıcıda kalan ürünlerin iadesi gerekip gerekmediği ve bu halde bu ürünlerin bedelinin indirilmesi gerekip gerekmediği noktasındadır. Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, Küçükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyasında, "cari hesap ve fatura" sebebine dayalı olarak 320.658,84 TL asıl alacağın 2.912,29 TL işlemiş faiziyle birlikte tahsili istemiyle 13/11/2017 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, 303.104,84 TL kabul edilerek 20.466,29 TL yönünden borca itiraz üzerine bu miktar itibariyle takip durmuştur.

Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. Mahkemece uyuşmazlığın çözümü için tarafların ticari defterlerinin incelenmesine karar verilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 222.

Maddesine göre, Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

Ayrıca usulüne uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz. Bilirkişi aracılığıyla incelenen davacı ticari defterlerine göre, takip tarihi itibariyle davalıdan 320.658,84 TL alacaklı durumdadır.

Davalı ticari defterlerine göre ise, takip tarihi itibariyle davacıya 320.658,84 TL borçlu görünmektedir. Ancak davalı icra takibine itirazında ve savunmalarında davacının sözleşmenin feshi nedeniyle iadesi gereken ürünlerin bedelleri düşülmeden takip talebinde bulunulduğu iddiasıyla asıl alacak ve işlemiş faizi olmak üzere toplam 303.104,84 TL borç kabul edilerek 20.000,00 TL'lik borç tutarı ve ferileri bakımından takibe itiraz edilmiştir.

Taraflar arasındaki 25/05/2016 tarihli tedarik sözleşmesinde, sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi ya da fiilen mal alımının durması halinde satıcının, alıcı stoklarında bulunan tüm ürünleri iade almakla yükümlü olduğu düzenlenmiştir.

Ancak dosya kapsamında davalı alıcının stoklarında mal kaldığını ve bu malların iade alınması için davacı satıcının temerrüte düşürüldüğünü ispata yarar delil bulunmamaktadır.Bu nedenle, davalının açıkça 20.000,00 TL asıl alacak ve ferileri yönünden takibe itiraz etmiş olduğu nazara alındığında ilk derece mahkemesince 28/09/2020 tarihli bilirkişi raporunun hükme esas alınarak davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.