İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2022/454 K.2025/1716

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile dava dışı ... Otomotiv ve ... San. Tic. Ltd. Şti. arasında cari hesaba dayalı olarak yapılmış ticaret çerçevesinde müvekkilinin ... Otomotiv firmasından ... satın aldığını, müvekkilinin iş bu ... bedellerini ödemiş olmasına karşın ... Otomotiv şirketi tarafından müvekkili aleyhine İzmir 20 İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasıyla takip başlatıldığını, iş bu bedellerin mükerrer şekilde talep edildiğini, takibe karşı müvekkili tarafından itiraz edildiğini ve ... Otomotiv şirketi tarafından İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/367 Esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açıldığını, yapılan yargılamada müvekkil tarafından cari hesaba mahsuben ... Otomotiv şirketine verilmek üzere ... ... San. İthalat ve Pazarlama Ltd.

Şti. ne çek bordroları ile zilyetliği teslim edilen çeklerin ... Otomotiv Şirketine teslim edilmediğinin anlaşıldığını, oysa ki çeklerin davalıya teslim edilmesinin tek sebebinin bunların ... Otomotiv firmasına iletmesi için olduğunu, zira müvekkilinin ... ... Şirketine hiçbir şekilde borcunun bulunmadığını, İzmir 4 ATM'nin 2014/367 esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporlarında icra takibinden aylar öncesinde ...

Otomotiv şirketinin alacağına mahsuben ... ... şirketine çeklerin çek bordrolarıyla teslim edildiğini, çeklerin arkasında davalıların cirolarının olduğunu buna karşın çeklerin davalı şirket ticari defterlerinde kayıtlı olmadığını ve çeklerin davalı ... ... şirketi tarafından bankalara ibraz edilerek çek bedellerinin tahsil edildiğini, müvekkili şirket tarafından ... ... şirketine çek bedelleri kadar ödeme yapıldığı hususlarının sabit olduğunu, ancak İzmir 4. ATM'nin 2014/367 Esas sayılı dosyasında görülen itirazın iptali davasında ve sonrasında yapılan istinaf incelemesi sonunda ... ... şirketinin ...

Otomotiv şirketinin temsilcisi olarak işlem yaptığı ve alacağın tahsili konusunda ... ... şirketine ... Otomotiv Şirketi tarafından yetki verildiğinin sabit olmadığı, borçlunun edasını hakkı olmayana yaptığı takdirde borcundan kurtulamayacağı ve kötü ödeyen iki kere öder karinesine maruz kalacağı belirtilmek suretiyle müvekkilinin ... ... Şirketine ödeme yaptığı ancak bu ödemelerin ...

Otomotiv şirketiyle olan cari hesaba mahsuben olduğunun kanıtlamadığı kabul edilerek müvekkili aleyhine hüküm tesis edildiğini ve bu karar neticesinde müvekkilinin borcunu ödemiş olmasına karşın ... Otomotiv firmasına mükerrer ödeme yapmak zorunda kaldığını zarara uğradığını, faizini de ödemesi nedeniyle müvekkilinin kat be kat zarara uğradığını, bu zararın sorumlusunun davalılar olduğunu, davalıların çeklerini esas alacaklısına iletmemiş olsaydı müvekkili davacının, ...

Otomotiv'e mükerrer ödeme yapmak zorunda kalmayacağını ayrıca da hiçbir şekilde borçlu olmadığı davalı yana da boş yere ödeme yapmayacağını, anılan kararda görüleceği üzere müvekkilinin borçlu gösterildiği icra takibi başlatılmadan aylar önce müvekkili tarafından teslim edilen çeklerin bedelleri, ... ... şirketinin uhdesinde kaldığını, ... ... şirketinin bu çeklerde hiçbir hak sahipliğinin müvekkilden hiçbir alacağının olmadığını, buna karşın çekleri ...

Otomotiv şirketine iletmediğini, bankalara ibraz ederek çekleri tahsil ettiğini ve sebepsiz kazanç elde ettiğini, ayrıca davalıların iş bu eyleminin de ayrıca suç teşkil ettiğinden buna ilişkin tüm cezai dava ve tazminat haklarını da saklı tuttuklarını, müvekkili davacının, ...

Otomotiv şirketi adına tahsilat yapmak konusunda yetkili olduğu belirtilen ... ... şirketine ödeme yapmasına karşı bu ödemelerin geçerli sayılmamış olması, esas alacaklısına yaptığı cari hesaba mahsuben borcunu icra takibi başlatılmadan önce ödemiş olan müvekkilinin mükerrer ödeme yapmasıyla ve müvekkilinin hiçbir sebep ve şekilde borçlu olmadığı halde ... ... şirketine ödeme yapmış olmasıyla sonuçlandığını, ... ... şirketi ve Mehmet İpeklinin, müvekkilinin zararı kadar sebepsiz zenginleşmiş olup hukuka aykırılığın giderilmesi için İzmir 18. İcra Müdürlüğünün...

Esas sayılı takibi ile başlatılan icra takibine davalılar tarafından haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edildiğini, davalıların haksız ve kötü niyetli itirazı ve müvekkilinin halihazırda büyük olan mağduriyetinin ise artmasına sebep olduğunu, ayrıca borçluların borcun ferilerine de itiraz etmiş olmalarının da mesnetsiz olduğunu, bu nedenlerle davalı borçlular hakkında borca yeter tutarda menkul, gayrimenkul ve 3. Kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini, davalı borçlularının itirazlarının ayrı ayrı iptali ile İzmir 18 İcra müdürlüğünün...

Esas sayılı takibin devamına haksız ve kötü niyetli olarak takibin durmasına neden olunduğu için borçluların alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmelerine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından müvekkillerine karşı açılan davanın haksız ve hukuki mesnetten yoksun olup kötü niyetli olduğunu, davanın usul ve esas yönünden kabulünün mümkün olmadığını, esas yönünde hiçbir surette kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının davaya konu ettiği alacağın zamanaşımına uğradığını, zaman aşımı itirazları sebebiyle davanın reddini talep ettiklerini, davacının davasını yetkisiz İzmir Ticaret Mahkemesinde açıldığını, yetkili mahkemelerin İstanbul Mahkemeleri olduğunu, yetki itirazı sebebiyle dosyanın yetkili görevli İstanbul mahkemesine gönderilmesini talep ettiklerini,

davacı tarafın müvekkili şirketten hiçbir alacağının olmadığını, gayri resmi/elden alınan para borcuna karşılık çekler verildiğini ve her iki şirketin de gayri resmi alacağa ilişkin ödeme olduğu için bu hususu çekleri resmi defterlere işlemediğini, çek verildi bordrosundan geçen çeklerin davacı ... Redüktör şirketinin resmi defterlerinde mevcut olmaması, çeklerin açıktan/elden alınan borca karşılık verildiğinin bizatihi ispatı olduğunu, müvekkilinin hiçbir suretle ...

Otomotiv'e vermek üzere davacıdan çek almadığını, bunun hukuki ve fiili mantığının olmadığını, nitekim müvekkili şirketin ... Otomotiv ile bağı olmadığını, temsilcisi, ortağı veya çalışanı olmadığı hususlarının Ticaret Sicil Müdürlüğü ve SGK kayıtları ile sabit olduğunu, ...

Otomotiv ile ne hukuki ne organik ne de bir kan bağının söz konusu olmadığını, kaldı ki basiretli tacir kavramından olaya bakıldığından bir tacir olan davacının bu şekilde davranmasına imkan ve ihtiyaç olmadığını, çeklerin üçüncü bir kişiye teslim amacıyla teslim edildiğine dair de hiçbir belge delilin söz konusu olmadığını, müvekkilinin kötü niyetinden bahsetmek ise tam bir saptırma va aldatmaca olduğunu, müvekkilinin şirket yapısı, ekonomik durumu, ticari faaliyet ve organizasyon sektöründeki itibari yönüyle davacının bu iddiasını da kabul etmenin mümkün olmadığını, bu nedenlerle davacının haksız davasının usul ve esastan külliyen Reddine,

haksız yere takip/dava açan davacının % 20'den aşağı olmamak üzere inkar tazminatına mahkum edilmesine, tüm yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "davacı taraf dava dışı ... Otomotiv Şirketi'ne olan borçlarına karşılık dava konusu yaptığı dört adet çeki iletmesi için davalı tarafa verdiğini iddia etmiş ise de, tarafların tacir olduğu ve basiretli iş adamı gibi hareket etmeleri gerektiği, davacı tarafın iddiasını ancak yazılı belgeyle ispat edebileceği, davacı tarafın iddiasını ispata yarar mahkememize yazılı bir belge sunmadığı anlaşıldığından ispat olunamayan davanın reddine karar, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafından dava dışı ... Oto. İsimli firmaya teslim edilmek üzere davalıya 4 adet çek teslim edildiğini, davalının bu çekleri ... Oto'ya teslim etmeyerek haksız şekilde kendisi tahsil edildiğini, davacının aynı çekler sebebiyle hem haksız olarak davalıya hem de ...

Oto'ya ödeme yapmak zorunda kaldığını, davacının bu mükerrer ödemenin davalıdan tahsili için davalıya icra takibi başlattığı ve davalının bu takibe itiraz ettiğinin, mahkemece dosya kapsamında 2 adet bilirkişi raporu alınmış olup her iki raporda da dava konusu çeklerin davacının dava dışı ... Oto'nun satış temsilcisi gibi hareket ederek ...

Oto'dan alınan malların davacıya teslimi sebebiyle verilen çekler olduğu, tespit edildiğini, zira işbu çeklerin davalı defterlerinde işli olmaması çek teslim belgelerinin ...

Oto adına olması davalının aksi bir delil sunamamış olması da nazara alındığında tüm delillerin haklılığı ispatladığını, davalının davacıdan hiçbir alacağı bulunmadığını, dolayısıyla davacının borçlu olmadığı bir kimseye çek vermesi hayatın olağan akışına da aykırı olduğunu, dava taraf davacıdan alacaklı olduğuna dair somut bir delil de sunamadığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, borçlu olmadığı halde ödenen tutarın iadesi istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, dava konusu çeklerin dava dışı üçüncü kişiye verilmesi için davalı tarafa teslim edilip edilmediği noktasındadır.Dava dışı ... tarafından davacı lehine ... Bakası Bodrum /Muğla Şb.'ne bağlı hesaptan 15/12/2008 tarihinde, ... nolu ve 1.192,00 TL bedelli çek keşide edilmiş, davacı ... Redüktör Makina Sanayi Ve Ticaret Ltd.

Şti. tarafından ciro edildikten sonra davalı tarafça tahsil edilmiştir. Dava dışı ... Ltd. Şti. tarafından ... A.Ş. Lehine ... Bankası Güneşli Çarşı Şb.'ne bağlı hesaptan 15/02/2009 tarihinde, 9551023 nolu ve 5.250,00 TL bedelli çek keşide edilmiş, sıralı cirolar ile davacı ... Redüktör Makina Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından da ciro edildikten sonra davalı tarafça tahsil edilmiştir. Dava dışı ... İnşaat-Ali Işık tarafından hamiline olarak ...

Aydın Şb.'ne bağlı hesaptan 30/12/2008 tarihinde 0109815 nolu ve 1.100,00 TL bedelli çek keşide edilmiş, ... ve davacı ... Redüktör Makina Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından da ciro edildikten sonra davalı tarafça tahsil edilmiştir. Dava dışı... tarafından...Ltd. Şti. lehine ... Fethiye Şb.'ne bağlı hesaptan 21/03/2009 tarihinde, 6053966 nolu ve 4.000,00 TL bedelli çek keşide edilmiş, sıralı cirolardan sonra davalı tarafça tahsil edilmiştir. İlk üç çek için dava dışı ...

Otomotiv yönünden çek verildi bordrosu düzenlenmiştir.Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İzmir 18. İcra Müdürlüğünün...

Esas sayılı takip dosyasında, "çek verildi bordrosu" sebebine dayalı olarak 11.542,00 TL asıl alacağın, 10.624,30 TL işlemiş faiziyle birlikte tahsili istemiyle 09/05/2019 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, takip borçlusunun itirazı üzerine takip durmuştur.Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.Çek kural olarak bir ödeme aracı olup, bir borcun ödendiğine karine teşkil eder.

Bunun aksini iddia eden tarafın iddiasını yazılı delil ile ispatlaması gerekir. Ayrıca kambiyo senetleri illetten mücerret olup, hamile, kendinden önceki cirolara ilişkin temel ilişki ve alacağın olup olmadığını araştırma yükümlülüğü yüklenemez. Bunun gibi davalının kambiyo senedini edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, zira aksi düşüncenin kabulü kambiyo senedinin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır niteliktedir.

Davacının tacir olması da, mücerretlik ilkesinden yararlanmasına engel değildir.Somut olayda, davacı taraf dava konusu bonoların dava dışı ... Otomotiv'e olan borç için, bu alacaklıya iletilmesi için davalı tarafa verildiğini iddia etmiş ise de, bu iddiaları ispata yarar dosyada yazılı bir delil bulunmamaktadır. Davalı tarafın, söz konusu çekleri gayri resmi bir borç için alındığını iddia etmiş olması da ispat yükünü değiştirir nitelikte değildir.

Yani davalı taraftan alacağını ispatlaması istenemeyecektir. Bu durumda bilirkişi raporlarındaki kanaatlere itibar edilmesi mümkün değildir.

Bu nedenle, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.