İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/1625 K.2024/200

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü; TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı yanın İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra dosyasına yaptığı haksız ve kötü niyetli İtirazının İptali ile alacağın %20’sinden az olmamak üzere İcra İnkar Tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine, sayın mahkemenizce aksi kanaatte olunması halinde istanbul anadolu 7. icra hukuk mahkemesi'nin 2021/323 e. sayılı dosyasının bekletici mesele yapılmasını, haksız ve kötüniyetli davacı tarafın alacağın % 20’sinden aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalı taraf üzerinde bırakılmasını talep ve beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Ticari davalar TTK. 4. maddesinde; mutlak ve nispi ticari dava olarak düzenlenmiştir.

Uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen bir hususa ilişkin olması veya davanın ticaret mahkemesinde görüleceğine dair açık bir yasal düzenlemenin bulunması halinde mutlak ticari dava, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan uyuşmazlıklarda ise; nispi ticari dava sözkoınusu olup, ticaret mahkemesi görev alanı içinde kalacaktır. TTK.'nın 5. maddesine göre.

Asliye Ticaret Mahkemeleri, tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri ile özel kanunlardan doğan özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer dava ve işlere bakmakla görevlidir. Dava, İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklanan) dava istemine ilişkindir.

Davacının tacir araştırmasına ilişkin Vergi Dairesine yazılan müzekkereler sonucunda; davacının 19.03.2020 tarihinde"kurye" işine başladığı, 31.12.2020 tarihinde işini terk ettiği tespit edilmiştir. Mükellef "İşletme Hesabı Esasına" göre defter tutuğu için, Ba-Bs formu verme zorunluluğu bulunmamakta olduğu hususlarının gelen müzekkere cevaplarından tespit edilmiştir.

Sonuç itibariyle; yukarıda açıklanan sebeplerle davanın Ticaret Kanununda belirtilen işlerden olmadığından mutlak ticari dava olmadığı, gelen cevabi yazılardan davacının tacir olmadığı, davanın nispi ticari dava niteliğinde de bulunmadığı, davanın Ticaret Mahkemesinin bakacağı davalardan olmadığı, Mahkememizin görevsizliği, Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu tespit edilmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 114/1-c uyarınca görev bir dava şartıdır.

Yine aynı kanunun 115. maddesine göre, dava şartlarının mevcut olup olmadığının davanın her aşamasında Mahkemece re’sen araştırılması gerekir. Dava şartının bulunamadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece görevsizlik kararı verilmiş ise de, TTK'nun 4. maddesine göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden tacir ve her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olması yada tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olup olmamasına bakılmaksızın, TTK'da veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesinin bakacağı yönünde bir düzenleme bulunması,

diğer bir deyişle mutlak ticari dava olması gerektiğini, buna göre somut olayımızda her iki tarafın da tacir olduğunu, ticari işletmeleriyle ilgili bir ticari davanın söz konusu olduğundan davanın görevli Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açıldığını, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu görevsizlik kararı verildiğini,

belirtilen sebepler neticesinde yerel mahkemece verilen görevsizlik kararının ortadan kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak yerel mahkemenin görevli olduğuna ve davanın usulden ve esastan kabulüne karar verilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılması gerektiğini ileri sürmüştür.

GEREKÇE

Dava; faturaya dayalı alacağın tahsili istemiyle başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Bu aşamada istinafa gelen uyuşmazlık temelde, uyuşmazlığın çözümünde görevli olan mahkeme noktasındadır.

Davalı ile ... arasında tarihsiz "Bayilik Ve Danışmanlık Hizmet Sözleşmesi" imzalandığı, davacı ve davalının bahsi geçen sözleşmeye dayandıkları, davacının düzenlediği bir kısım faturaların "paket taşıma bedeli" olarak açıklama bulunduğu, sözleşme içeriği, davacı ve davalının faaliyet konusu birlikte değerlendirildiğine taraflar arasındaki ilişkinin 6102 sayılı TTK 4. Kitabında düzenlenene taşıma işlerinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlenmiş, 5.maddesinde Ticaret Mahkemeleri'nin kuruluşu ve hangi mahkemelerin Ticaret Mahkemesi sıfatıyla bakacağı belirlendikten sonra Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.

Ticari davaları mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olması durumunda ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür. Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır.

Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz.

TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır. Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır.

Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira. Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır.

Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.Somut olaya gelindiğinde: uyuşmazlığın taşıma işlerinden kaynaklandığı,

taşıma işlerinin TTK da düzenlenen işlerden olması nedeniyle aynı yasanın 4/1-a fıkrası gereği mutlak ticari dava niteliğinde olduğu anlaşılmakla ilk derce mahkemesince görev dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece görevsizlik kararı verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.