İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1755 K.2024/1749

Taraflar arasındaki Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali) davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, 26/02/2024 tarihinde maliyeden yapılan karşıt inceme sırasında müvekkilin e-defter ve beratları istenmiş, şirket muhasebe yetkilisi e-defter ve beratları kontrol ettiğinde e-defter berat ve dosyalarının bozuk ve hiç açılmadığını fark ettiğini, müvekkil şirket muhasebe yetkilisi tarafından, 04-05-06-07-08-09/2023 dönemlerine ait e- deftere ilişkin belgeler oluşturulduğunu, bir klasöre tutulup yedeklendiğini; fakat e-defter ve beratları daha sonrasında bilgisayar diskinde oluşan arızadan dolayı dosyaların bozulduğunu, kaydedilen diskin okunamadığını, durumun ...

Veri Kurtarma Merkezine iletildiğini ve ilgili merkez tarafından yazılan Teknik Raporda “kurumumuza getirilen şirket cihazına bağlı olan ... seri numaralı ... marka sabit sürücüde işlem yapılmış olup veriler okuyucu kafa arızasından ve yüzeyinde mikro çizikler olduğundan kurtarılamamıştır” şeklinde tespit yapıldığını, şirket muhasebe yetkilisi, derhal kullanmış olduğu paket program ...

Yazılım A.Ş. 'ye ulaştığını ve kendisine e-defter ve beratlarını yeniden oluşturulması gerektiğini belirttiğini, yazılım şirketi ise bu konuyla ilgili Gelir idaresi Başkanlığıyla iletişime geçilip oluşturulan beratların sistemden silinmesi sonrası tekrardan e-defter oluşturulması gerektiğini belirttiğini, bunun üzerine şirket yetkilisi derhal Gelir İdaresi Başkanlığı ile iletişime geçip müvekkile ait e-defter ve berat dosyalarına ulaşmanın mümkün olmadığı ve belgelerin zayi olduğundan bahisle mail attığını, ekte mevcut mail görüntüsünde de görüleceği üzere,

Gelir İdaresi Başkanlığı müvekkil şirket'e ait 04-05-06-07-08-09/2023 aylarına ait e- defter ve berat dosyalarının zayi olması nedeni ile dava açılması ve dava dilekçesinin ibrazını talep ettiğini, bu sebeple; yukarıda bahsedilen belgelerin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talepli işbu davayı ikame etme zorunluluğu doğduğunu beyan ederek müvekkil şirkete ait 04-05-06-07-08-09/2023 dönemlerine ait e- defterin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...Dosya tüm deliller ile birlikte değerlendirildiğinde; dosyada mevcut raporda Muhasebe kayıtlarının ana depolama alanı dışında farklı bir diske ikincil kopyalarının (yedeklerinin) alındığı, ancak diskin fiziksel hasar görmesi nedeniyle ana depolama alanı üzerinden eş zamanlı yedeklemesi alınan kayıtların ilgili dönemler için yedeklerinin alınamadığı,

Bu itibarla, davacı yanın talebe konu dönemler için e-defter kayıtlarına erişebilmesinin teknik imkanlar dahilinde mümkün gözükmediği tespit edilmiş ise de davacının, e-defter kayıtları için yedek tutmadığı, ayrıca yedekleme hizmeti de almadığı, bilgisayarın zararlı yazılım (virüsler, solucanlar, truva atı, casus yazılım vb.), fidye virüsü vb. siber saldırı yöntemlerine maruz kaldığına dair herhangi bir somut veri olmadığı, bu itibarla somut olayda kaybı söz konusu olan kayıtların birer kopyasının farklı platformda saklanmaması ve herhangi bir yedekleme hizmetinin işletilmemesi noktasında gerekli özen ve dikkatin gösterilmediği,

davacı şirketin defterlerin saklanması konusunda basiretli bir tacirden beklenen özenin göstermediği, kayıtların özenle korunması ve saklanması gerekmesine rağmen, 3 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesinde öngörülen yükümlülüğü yerine getirmediği, e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının muhafazası hususunda özel entegratör bir firmadan destek almadığı, kayıtlarla ilgili dışarıdan bir siber saldırı da söz konusu olmadığı anlaşılmakla açılan davanın reddine" karar vermiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; olayda hırsızlık, kırılma, düşme gibi davacının ihmalini gösterecek bir olay yaşanmadığını, bilirkişi raporunda yeterince yedekleme olmadığını iddia ettiğini, ancak yedekleme hususunun yaşanılan olaydan bağımsız bir husus olduğunu, defter verilerini yok eden olayın davacının öngöremeyeceği, her ne yaparsa yapsın yine de ortaya çıkabilecek teknik bir konu olduğunu, dava konusu olayın şirket muhasebecisinin bilgisayarında gerçekleştiğini, çeşitli şirketlerin defterlerinin zayi olduğunu, çeşitli şirketler için aynı konulu davalar açıldığını,

bunlardan birinin de İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/212 Esas sayılı dosyası olduğunu ve bu dosyada davalarının kabul edildiğini beyanla, İlk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulü yönünde karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur. 6102 sayılı TTK'nın 82/7. Maddesinde.

Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde de aynı düzenleme geçerlidir.

Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.4.1.e) maddesine göre e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. Tebliğin 7.1.

Maddesine göre ise, e-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. Maddesinde, sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısıyla defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması mücbir sebepler olarak kabul edilmiştir.

Ancak Vergi Usul Kanunundaki bu düzenleme vergisel yükümlülüklerle ilgili olup, TTK'nın 82/7. maddesinde ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olması hali, zayi belgesi verilmesini gerektiren bir olay olarak sayılmamış olduğu gibi tadadi olarak sayılan bu sebeplerle de benzerlik göstermediğinden sırf ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olmasının ticari defterlerin TTK'nın 87/2 maddesinin aradığı şartlarda zayi olduğunun kabulü mümkün değildir.

Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesinde sadece Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” ve ikincil örneklerin temin edilememesi halinin aranmış olması TTK'nın 82/7. Maddesindeki hususların aranmayacağı anlamına gelmez. Zira Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesindeki düzenleme TTK'nın 82/7. Maddesindeki düzenlemenin kapsamını değiştirecek nitelikte değildir.

Dolayısıyla tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi isteminde TTK'nın 82/7. koşullar aranmalıdır.

Bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilen elektronik defter ve beratların silinmesi, zarar görmesi, virüs bulaşması, siber saldırı v.b. nedenlerle ulaşılamaz hale gelmelerini önlemek için mükelleflerin, e-defter ve beratlarının muhafaza ve ibrazı konusunda ve ayrıca kullandıkları bilgi işlem sisteminin sağlıklı biçimde çalışabilmesi ile ilgili yeterli teknik ve güvenlik önlemlerini almaları, bu kapsamda bilgi işlem sistemlerinde yaşanabilecek sorunlar nedeniyle elektronik defter ve beratlarını farklı ortamlarda yedeklemeleri basiretli bir iş adamından beklenen bir davranış olup Elektronik Defter Genel Tebliği'ne de uygundur.

Davacı şirketin merkezinde bulunan bilgisayarda meydana gelen arıza nedeniyle bu bilgisayarda kayıtlı olduğu iddia edilen ticari defterlerin zayi olduğu ileri sürülmüş ise de, Elektronik Defter Genel Tebliği uyarınca ikincil örneklerin tutulduğu ve bunlara da ulaşılamadığının ispatlanamadığı gibi ticari defterlerin bilirkişi incelemesine konu bilgisayar hard diskinde saklandığı da ispatlanamamıştır.

Bu durum karşısında, kanunda tahdidi olarak sayılmamakla birlikte isteme konu ticari defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu yada bunlara benzer bir sebepten dolayı basiretli bir iş adamının göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesi halinde dahi önlenemeyen bir sebepten ötürü ziyaa uğradığının ispatlanamadığı nazara alındığında Mahkemece zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.