İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/948 K.2024/939

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün ihtiyati hacze itiraz eden vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü; TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ TALEP: İhtiyati hacze itiraz eden talep dilekçesinde özetle; ihtiyati haciz talebine konu edilen senette İzmir Mahkemeleri ve İcra Dairelerinin yetkili olacağına dair düzenleme bulunduğunu, bu nedenle yetki itirazında bulunduklarını, ihtiyati haczin kaldırılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu ek kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...ihtiyati haciz talep edenin 06.03.2024 ödeme tarihli 10.950.000,00-TL bedelli senedin incelenmesinde ihtilaf vukuunda İzmir mahkemelerinin yetkili olduğunun belirtildiği görülmüştür. Buna göre ihtiyati hacze itiraz eden vekili yetki itirazında bulunmuş ise de ihtiyati hacze itiraz eden borçlunun senet üzerinde borçlu adresinin ... sk No:...

Beyazıt Fatih İstanbul olmakla mahkememiz yetki sınırlarında kaldığı anlaşılmıştır. 6100 sayılı HMK 17. maddesinde. "Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler.

Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır" hükmüne amir olup, buna göre yetki sözleşmesi düzenleyebilecek şahıslar sadece tacirler veya kamu tüzel kişileri olarak belirlenmiştir.

Somut olayda; takip dayanağı bonoda keşideci ve lehtar gerçek kişi olup dosyada tacir olduklarına ilişkin belge bulunmadığına göre, İzmir Mahkemelerinin yetkili kılındığına dair yetki kaydı geçersiz olduğundan, itirazların reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep edenin ... Limited Şirketinin sahibi olduğunu, ...'in ise ...

Limited Şirketinin sahibi (müdürü) olduğunu, dolayısıyla tarafların TTK m.12/1 gereğince tacir sıfatına haiz olduklarını, tacir ...'in ayrıca ... yönetim kurulu başkanı olduğunu ve ticari alanda oldukça aktif faaliyetlerde bulunan bir kişi olarak tanındığını, TTK madde 19'a göre de bir tacirin borçlarının ticari olmasının asıl olduğunu, taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayıldığını, tacir olan taraflar arasında bir ticari iş söz konusu, HMK m.17/1'e göre de.

"Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler.

Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır." tarafların tacir olup yetki sözleşmesi yapma hakkına sahip olduklarını ve ihtiyati haciz talebine konu edilen senette İzmir Mahkemeleri ve İcra Dairelerini yetkili kılındığını, yetki sözleşmesinin adi yazılı bir şekilde yapıldığını, tarafların senetle ilgili uyuşmazlıkların İzmir Mahkemeleri ve İcra Dairelerinde görüleceğini kararlaştırdığını, dolayısıyla işbu yetki sözleşmesinin geçerli olup yetki itirazlarının yerinde olduğunu,

verilen ihtiyati haciz kararı ile davacının piyasada sahip olduğu taşınmazlar üzerinde tasarruf yetkisinin kısıtlandığını, müvekkilin ticari itibarının zedelenmiş ve ticari geleceğinin tehlike altına girdiğini, davacının yaşadığı yer ile ticari faaliyette bulunduğu yerin belli olduğunu, davacının yükümlülüklerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kaçmaya çalışmadığını, bu durumun aksine hiçbir delil ya da belge dosyaya alacaklı tarafından sunulmadığını, davacının sahip olduğu şirketin borca batık, kaçak bir şirket olmadığını,

davacının bütün ticari faaliyetlerini sekteye uğratacak şekilde ihtiyati haciz kararı verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu ve ihtiyati haciz kararı verilmesi için haklı bir neden olmadığını beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını, ihtiyati haczin reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, İİK 265. maddesi uyarınca itiraz üzerine ihtiyati haczin kaldırılması istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince 14/03/2024 tarihli ihtiyati haczin kabulüne ilişkin karara karşı yapılan itiraz üzerine 18/04/2024 tarihli ek karar ile itirazın reddine karar verilmiş, ek karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.İhtiyati hacze itiraz İİK'nın 265. maddesinde düzenlenmiş olup; borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı;

huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.İhtiyati hacizde yetkili mahkeme, İİK 258. maddesi yollamasıyla İİK 50. maddesine göre belirlenir. Anılan maddede ise, HMK hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Buna göre, bonoya dayalı olarak, alacaklı, borçlunun yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki genel yetkili, (HMK.

6.md.), borçluların birden fazla olması halinde bunlardan birinin yerleşim yerindeki (HMK.

7. md) veya bonoda öngörülen ödeme yerindeki ancak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 'nun (TTK) 777/3. maddesine göre ödeme yeri gösterilmeyen bonoda, düzenlenme yerinin ödeme yeri olduğunun kabulü gerekeceğinden, bononun düzenlenme yerindeki mahkemelerden birinden (HMK.10.md) yahut bonada yetkili mahkeme gösterilmişse ve şartları mevcutsa bonoda yetkili olarak gösterilen mahkemeden (HMK 17.md) talepte bulunabilecektir.

Ancak yetki şartının geçerli olması için HMK 17. maddesine göre, bonoyu düzenleyenlerin tacir olması şartı aranmaktadır.Somut olayda, lehdarı ihtiyati haciz talep eden, keşideci ihtiyati hacze itiraz eden ... olan talebe konu bono metninde, İzmir Mahkemelerinin yetkili kılındığı, ödeme yerinin Fatih/İstanbul olarak belirtildiği, düzenleme yerinin gösterilmediği, keşidecinin adresinin Fatih/İstanbul olduğu görülmektedir.HMK'nın 17. maddesi uyarınca, yetki sözleşmesinin veya yetki şartının geçerli olması için her iki tarafın da tacir olması gerekmektedir.

Her ne kadar ihtiyati hacze itiraz eden vekilince istinaf dilekçe ekinde ticaret sicil gazetesi suretleri sunulmuş ise de şirket müdürü yada ortağı olmak kişiyi tacir yapmaz bu durumda gerçek kişi olan tarafların tacir olduğu yönünde bir delil bulunmamasına göre, İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin şart geçersizdir. Bu durumda İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğu söylenemez.

Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için 6098 sayılı TBK'nın 89/1 hükmü uygulanamaz. Dolayısıyla alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olmadığı kabul edilmelidir.

Bu durumda ihtiyati hacze dayanak bonoda ihtiyati hacze itiraz eden borçlun yerleşim yerlerinin İstanbul Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresi içerisinde kalması ve yetki şartının geçersiz bulunmasına göre ilk derece mahkemesince ihtiyati hacze itirazın reddine dair karar usul ve yasaya uygun olduğundan ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.