İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/1508 K.2025/1993

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı borçlu şirket aleyhine her ne kadar Büyükçekmece İcra Müdürlüğü' nün ... icra sayılı dosyasında icra takibine geçilmiş ise de davalı şirketin 31/07/2024 tarihinde son derece yersiz, mesnetsiz ve kanuna aykırı olarak takibe konu borca ve faize itiraz ederek,

takibin durmasına sebebiyet verdiğini, bunun üzerine davalı borçlu şirket ile müvekkili şirket arasında arabuluculuk görüşmeleri başlamış bu görüşmeler sonucunda da herhangi bir netice alınamamış ve 01/11/2024 tarihinde anlaşma olmadığına dair arabuluculuk son tutanağı tutulduğunu, davalı borçlu şirketin takibe ve borca yapmış olduğu itirazların son derece yersiz, kötü niyetli ve kanuna aykırı olup, işbu itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmesini talep ettiğini, evvelemirde, davalı şirketin takibe konu çek ile herhangi bir borçlarının olmadığı yönündeki itirazlarının gerçekle bir alakası bulunmadığını,

icra dosyası içerisindeki çek ve ticari defterlerin tetkiki ile de anlaşılacağı üzere, davalı şirketin icra takibinde de belirtildiği üzere, çek bedeline istinaden herhangi bir ödemede bulunmadığını, bu nedenle davanın kabulü ile,

Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün ... takip sayılı dosyasına karşı yapılan son derece yersiz, mesnetsiz, ve kanuna aykırı olarak takibi uzatmaya matuf davalı itirazların iptali ile takibin devamına, takibe kötü niyetli olarak itiraz eden ve takibin durmasına sebebiyet veren davalı/ borçlunun % 20' den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine vekalet ücreti ve masraflarında karşı tarafa yüklenilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; Türk Ticaret Kanunu'nun 732. maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ikame edilen davaya bakmakla görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu, huzurdaki davanın, Türk Ticaret Kanunu'nun 732. maddesinde öngörülen 1 yıllık sürede açılmadığını. başvuru hakkının kaybedildiği ve zamanaşımın gerçekleştiği esnada hamil sıfatı bulunmayan davacının sebepsiz zenginleşme davası açması mümkün olmadığını, davacı tarafın geçmiş gün faizi talep etmesi hukuka aykırı olduğunu, bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ,...Yapılan açıklamalar ve belirtilen yasal düzenlemeler gereğince, somut olay değerlendirildiğinde, dava konusu olan, ... Hadımköy Yolu Şubesine ait, davalı, ...

Tekstil Aksesuar İç ve Dış Ticaret A.Ş'nin keşidecisi, dava dışı ...Yatırım A.Ş'nin lehtarı olduğu, 25/08/2018 tarihli, 1538237 seri nolu, 300.000,00-TL bedelli çekin, davacı ciranta tarafından, dava dışı son hamil ... Petrol Ltd. Şti.'ye ödendiği iddiası ile, TTK'nın 732.

Maddesi kapsamında, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ödenen bedelin davalı keşidecide tahsili talebiyle eldeki davanın açıldığı, davalının zamanaşımı defi ileri sürdüğü, zamanaşımı savunması yönünden dosya incelendiğinde, dava konusu çekin, bir aylık olan ibraz süresinin 25/09/2018 olduğu, TTK'nın 814. maddesi gereğince çekin 25/09/2021 tarihinde zamanaşımına uğradığı,

TTK'nın 732. maddesine göre davacı ödediği bedeli sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde, davalı keşideciden talep edebilecek ise de, 732/4 maddesine göre, bu hususta zamanaşımı süresinin, çekin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıl olduğu, eldeki davanın ise, 26/02/2025 tarihinde açıldığı, dolayısıyla bir yıllık zamanaşımı süresinin dolmuş olduğu, bu nedenle davalının zamanaşımı savunmasının yerinde olduğu anlaşılmakla, davanın zamanaşımı süresinin dolmuş olması nedeniyle reddine," karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; haksız fiilin, zamanaşımını etkilediğini, davalı tarafın engelleyici eylemlerinin hak arama özgürlüğünü ihlal ettiğini, davalı ile ciranta konumunda olan diğer şirketler arasında organik bağ bulunduğunu, bu nedenle birlikte sorumlulukları bulunduğunu, mahkemece sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre zamanaşımı değerlendirmesi yapılmışsa da temel ilişkiye dayalı alacak olarak karar verilmesi gerektiğini, ön inceleme aşamasında verilen red kararı neticesinde ıslah haklarının kısıtlandığını, dava konusu çekin,

davalı ve organik bağ içindeki şirketlerin davacı şirketle olan temel ticari ilişkisi kapsamında verilmiş olduğunu, gerek ceza soruşturması süresince çekin savcılık kasasında tutulması nedeniyle hak arama imkanının fiilen engellenmesi, gerek üst cirantanın her aşamada borcu ikrar etmesiyle zamanaşımının kesilmiş olması,

gerekse çek borçlularının müteselsilen sorumlu olması karşısında, ilk derece mahkemesinin zamanaşımı gerekçesiyle verdiği ret kararının hem maddi hukuk hem de usul hukuku bakımından hatalı olduğunu, çekin, 20/09/2023 tarihinde verilen takipsizlik kararı ve 22/01/2024 tarihinde kesinleşmesi sonrası davacıya iade edildiğini, davacının bu tarihten itibaren çeki bankaya ibraz etme ve alacak hakkını kullanma imkanına kavuştuğunu, zamanaşımı süresinin bu tarihler dikkate alınmadan hesaplanmasının hukuka aykırı olduğunu, istinaf merciinin,

davayı sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde değerlendirse dahi temel ilişkiye dayalı alacak davası olarak nitelendirmesinin, TTK m.732/4 ve TBK m.146 hükümleri uyarınca 10 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması ve davanın esası hakkında karar verilmesinin zorunlu olduğunu, aksi takdirde davacının alacak hakkının, davalıların kötü niyetli zamanaşımı def’inden haksız şekilde korunmuş olacağını, hukukun temel ilkeleri ve hakkaniyet ilkelerinin ihlal edilmiş olacağını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 732. Maddesinde düzenlenen keşidecinin sebepsiz zenginleşmesi sebebine dayalı olarak çekten kaynaklanan alacağın tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; Davanın zamanışımı süresinin dolmuş olması nedeniyle reddine karar verilmiş karara karşı davacı tarafça istinaf isteminde bulunulmuştur.

Davacı dava dilekçesinde, dava konusu takibe dayanak, ... Hadımköy Yolu Şubesine ait davalı ... Tekstil Aksesuar İç ve Dış Ticaret A.Ş'nin keşidecisi, dava dışı ...Yatırım A.Ş'nin lehtarı ve ilk cirantasının olduğu, 1538237 seri nolu, 300.000,00-TL bedelli, 25/08/2018 keşide tarihli, 27/08/2018 İbraz tarihli, sırasıyla ... Adana Seyahat A.Ş., ..., davacı ... inşaat ltd.şti. ve ... Petrol Ltd. Şti.'nin ciranta oldukları çek nedeniyle, çek bedelinin son hamil olan dava dışı ...

Petrol Ltd. Şti.'ye davacının ödediği iddiasıyla, ödenen bedelinin, davalı keşideciden TTK'nın 732. maddesi çerçevesinde, tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istenilmektedir.

6102 sayılı TTK'nın 818/1-m maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken 732/1 maddesi uyarınca, kambiyo vasfını kaybeden çekin hamili arasında doğrudan hukuki ilişki bulunmayan keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme davası açma hakkı bulunmaktadır.Dava ve çekin keşide tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK’nın 732/4 maddesinde; zamanaşımı "Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır;

ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir.", 814. maddesinde " Hamilin, cirantalarla düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı sahip olduğu başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar." düzenlenmesine yer verilmiştir. Somut olayda; dava dayanağı çekin, 25/08/2018 keşide tarihi olup, TTK'nın 796/1. maddesi uyarınca ibraz süresi 01/09/2018 tarihinde sona ermektedir.

Ancak somut olayda çek 27/08/2018 tarihinde ibraz edilmiş olmakla TTK 814 maddesi gereği 3 yıllık çek zamanaşımı süresi ve zamanaşımı süresinin dolmasından sonraki TTK 732/4 maddesi gereği 1 yıllık sebepsiz zenginleşme davası açılması için öngörülen süre 27/08/2022 tarihinde dolmaktadır.

Eldeki dava yönünden TBK 154 hükmünce zamanaşmını kesen icra takibinin ise zamanaşımı süresi geçtikten sonra 23/07/2024 tarihinde başlatıldığı davanın da 28/01/2025 tarihinde açıldığı anlaşılmakla davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamaktadır. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.