İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/510 K.2025/452

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen ara kararın ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde ihtiyati tedbirle ilgili; ihtiyati tedbir taleplerinin kabul edilerek davaya konu takiplerin durdurulmasına ve İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası için Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18A/16 maddesinin tatbikine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince ihtiyati tedbir talebi hakkında yapılan inceleme ve değerlendirme sonunda 12.02.2025 tarihli ara karar ile "....Somut davada; davacı taraf öncelikle lehtar olan ... Gıda Lojistik Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne karşı çeklerin avans olarak verildiği, karşılığında mal yada hizmet alınmadığı, başka bir deyişle bedelsiz olarak verildiğini ispat etmeli, bunu ispat ettikten sonra diğer davalı ...

Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin davaya konu çeklerin avans çeki olduğu, karşılığında mal yada hizmet alınmadığı, yani bedelsiz olduğunu bilerek devraldığını ispat etmelidir. Dosya kapsamında bu hususları yaklaşık olarak ispata yarayacak delil bulunmadığı, bu suretle davacı tarafın davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat edemediği anlaşıldığından davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasıda arabuluculuk başvurusu yapıldıktan sonra başlatıldığını ve son tutanak düzenlendikten sonra 2 hafta içerisinde işbu menfi tespit davası ikame edildiğini, İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında zorunlu arabuluculuk sürecini başlattıktan sonra davalı ... Gıda Ltd.

Şti. tarafından icraya konu edildiğini, arabuluculuk başvuru tarihinin 26/04/2024; arabuluculuk anlaşamama tutanağının düzenlendiği tarihin ise 24/05/2024 olduğunu, menfi tespit davasını ikame edildiği tarihin 07.06.2024 olup, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde işbu davanın açıldığını, bu nedenle İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ...

E. sayılı dosyasına konu çeklere ilişkin olarak çek bedelleri toplamı olan 2.100.000,00-TL'nin öncelikle teminatsız aksi kanaat olursa ise %15'i oranında yatırılacak teminat ile takibin durdurulması yönündeki ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü gerekmekteyken, yerel mahkemece işbu husus değerlendirilmeksizin açıkça yasaya aykırı şekilde verilen ara kararın kaldırılması gerektiğini, müvekkili şirketin, davalılarla karşılıklı güven ortamı içerisinde bir müddet ticaret yaptıklarını, akabinde müvekkil şirketin yetkilisi ...'ın 26/09/2023 tarihinde şirket diğer ortağına (dava dışı) ait %50'lik hisseyi devraldığını,

devir tarihinde davalı şirketlerin yetkilileri olan ... ve ...ün işbu pay devrini bahane ederek, şirketler arası ticarete devam edilebilmesi için kendilerine nakdi ve gayrinakdi ön ödeme verilmesi gerektiğini müvekkil şirkete bildirdiklerini, müvekkilinin de karşılıklı güven ilişkisinin tesisi ve ticaretin devamını temin etmek için ön ödeme olarak çek keşide ederek davalı ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ne teslim ettiğini, davalılardan ... Gıda Lojistik Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti., şirket müdürlüğünü dava dışı ...'nın yaptığını müvekkil şirketle ticari faaliyetleri olan bir şirket olduğunu, şirket müdürü ...'nın işbu şirketin kurucusu ve sahibi olduğunu, diğer davalı ... Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. de, yine şirket müdürlüğünü ...'nın yaptığı, aynı iş kolunda faaliyet gösteren, ... Ltd. Şti.'nin yan kuruluşu olduğunu, ... Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti.'nin ortaklarından dava dışı ...'ün yakın tarihte hisselerini şirketin diğer ortağı dava dışı ...'ya devretmiş olup şirketin tek ortağı ve yetkilisi dava dışı ... olduğunu, akabinde davalı ... Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti., dava konusu çeklerin karşılığında vermesi gereken ürünleri müvekkili şirkete vermediğini, bu şekilde ilk çek tarihi olan Şubat 2024'e kadar oyaladığını, müvekkil şirketin, verdiği ön ödeme çekleri karşılığında kendisine teslim edilmesi gereken ürünleri teslim alamaması üzerine, çeklerini ödememe kararı aldığını, müvekkili şirket ile davalı ... Ltd. Şti. ve ... Gıda Ltd.

Şti.'nin ticari defter ve kayıtlar incelendiğinde, müvekkili şirketin fazladan ödeme yaptığı, takibe konu çeklere ilişkin borçlu olmadığı açıkça tespit edileceğini, Yargıtay içtihatları ile belirtildiği şekilde, karşı edimin yerine getirilmemesi nedeniyle çek de bedelsiz hale geldiğini, kambiyo senedinin bedelsizliğinin tespitinde incelenecek olan temel alacağın varlığı olduğunu, temel alacağın ortadan kalktığını, geçerli olarak doğmadığını veya hiç mevcut olmamış ise kambiyo senedi bedelsiz olduğunu, dolayısıyla, tek ortağı ve yetkilisi aynı kişi olan, aynı iş kolunda faaliyet gösteren,

biri diğerinin yan kuruluşu olan şirketlerden birinin hesabına yapılan ödemenin hangi borç için yapıldığının ayrıca tespiti gerektiğini, , ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilebilmesi için aranan yaklaşık ispat şartı somut olayda gerçekleştiğini, aksinin kabulünün, ihtiyati tedbir kurumunun hukuki niteliği ile bağdaşmayacağını, dava konusu çeklerden dolayı haciz baskısından kurtulmak için müvekkilinin 08/04/2024 tarihinde davalı ... Ltd.

Şti.'ne 200.000,00 TL, 22/04/2024 tarihinde 300.000,00 TL gönderdiğini ayrıca yine İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ...

E. sayılı dosyasında müvekkilin banka hesaplarına bloke konulduğunu, işbu blokeler neticesinde bankalar tarafından dosyaya 46.168,80 TL gönderildiğini, ayrıca banka nezdinde bloke konulan diğer miktar da 142.642,08 TL olduğunu, ihtiyati tedbir talebinin reddi halinde müvekkilinin ekonomik olarak ciddi şekilde zarara uğrayacağını beyanla istinaf taleplerinin kabulü ile İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyasına konu çeklere ilişkin olarak çek bedelleri toplamı olan 2.100.000,00 TL'nin öncelikle teminatsız aksi halde %15'i oranında yatırılacak teminat ile takibin durdurulması, yerel mahkemece "davacı tarafın davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat edemediği anlaşıldığından davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine" şeklinde açıkça yasaya aykırı şekilde verilen ara kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, İcra İflas Kanunu'nun (İİK) 72. maddesine dayanılarak açılan derdest menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile icra takiplerinin durdurulması istemidir. İlk derece mahkemesince 12.02.2025 tarihli ara karar ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş, bu ara karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur. Davalılardan ... Gıda Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından davacı hakkında İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğünün ... Esas dosyası ile 2 adet çeke dayalı olarak ferileriyle birilikte 917.711,83 TL alacağın tahsili için 18.04.2024 tarihinde , yine aynı davalı tarafından davacı hakkında İstanbul Anadolu ... İcra müdürlüğünün ... Esas dosyası ile 5 adet çeke dayalı olarak ferileriyle birilikte 2.456.899,31 TL alacağın tahsili için 10.05.2024 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatılmıştır.

İİK 72/2.maddesine göre "İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde icra takibin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.", 72/3.maddesine göre ise "İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez.

Ancak,... göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir." 6100 Sayılı HMK 389.

Maddesi "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. " Aynı yasanın 390/3 Maddesi "tedbir talep eden taraf dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır."Şeklinde düzenlenmiştir.

Geçiçi hukuki koruma yargılamasını, asıl hukuki koruma yargılamasından ayıran özelliklerden biri ispat ölçüsü noktasındadır.Geçiçi hukuki koruma yargılamasında yaklaşık ispatla yetinilmiş olması, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez. Yaklaşık ispat durumunda ise; hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte; zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez.

Bu sebepledir ki; genelde geçici hukuki korumalara, karar verilirken haksız olma ihtimalide dikkate alınarak talepte bulunandan teminat alınması öngörülmüştür. İlk derece mahkemesinin 17.09.2024 tarihli ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin ara karara karşı yapılan istinaf incelemesi üzerine Dairemizce verilen 16.01.2025 tarihli 2025/30 Esas ve 2025/23 Karar sayılı kararda belirtildiği üzere İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas dosyasında icra takibine konu edilen 10.04.2024 tarih ve ... no'lu 400.000 TL değerindeki çek dışındaki diğer çekler yönünden, 6325 sayılı yasanan 18/A-16 maddesinde yazılı "..Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından sonra, başvuran taraf aleyhine uyuşmazlık konusuyla ilgili olarak icra takibi yapılması durumunda,

başvuran tarafın bu takibe karşı son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde 2004 sayılı Kanunun 72 nci maddesi uyarınca menfi tespit davası açması ve talep etmesi halinde 2004 sayılı Kanunun 72 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanır." düzenlemesi uygulanacak ise de İİK 72. maddesi gereğince ihtiyati talep eden, geçici hukuki koruma kararlarının genel olarak düzenlendiği HMK hükümleri uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilebilmesinin koşulları kapsamında haklığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.

İstinaf incelemesinden geçerek kesinleşen ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin ara karardan sonra yeni bir hukuki sebebe dayanarak veya Kanunun yeni delil sunulmasına icazet verdiği durumlarda yeni delil ibrazı ile değişen delil durumuna göre tekrar ihtiyati tedbir talep edilmesi mümkün olup, somut olayda davacı tarafından ihtiyati tedbire yönelik istinaf incelemesine konu ara karardan sonra yeniden ihtiyati tedbir talep edilmiş ise de Dairemiz kararından sonra dosyaya yeni bir delil ibraz edilmediği gibi dava konusu çekler hakkında bedelsizlik nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine konu eldeki davada,

davacı iddialarının varlığının ihtilaflı, tespite muhtaç olduğu ve davanın bulunduğu aşama itibariyle yaklaşık ispat koşulunun sağlanmadığı gözetildiğinde mahkemece ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesinde isabetsizlik yoktur HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesinin 12.02.2025 tarihli ara kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.