İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/921 K.2025/1939

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin uzun yıllar davalının bayiliğini yapmış ve davalının ürünlerini sattığını, bayilik sözleşmesi ile davalı lehine 750.000 TL. Teminat ipoteği tesis edildiğini, dava dışı bir alacak sebebiyle müvekkili şirketin taşınmazı icrada satıldığını, davalı Şirketin müvekkili şirketten hiçbir alacağı olmamasına rağmen Ortaca İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasına başvuru yaparak 750.000 TL.nin ... ödenmesini talep ettiğini, icra Müdürlüğü de bu talebi kabul etmiş ve 24.02.2017 tarihinde tarihinde davalı ...'e bu bedeli ödediğini, davalı tarafın tüm ihtarlara rağmen haksız tahsil ettiği 750.000,00 TL'yi ödemediğini, bu nedenle de davalı aleyhine, İstanbul Anadolu 12. İcra Dairesi ...

Esas sayılı dosyası kapsamında takibe geçildiğini, davalı tarafından ödeme emrine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edildiğini belirterek, İstanbul Anadolu 12. İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve takibin devamını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili aleyhinde başlatılan haksız takibe itirazın hukuka uygun olduğunu, davacı tarafça başlatılan takip haksız ve kötü niyetli olduğundan % 20 den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini belirterek davacının talep hakları zamanaşımına uğradığından davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Dava, ipotek veren davacının, yapılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip nedeniyle taşınmazı satılarak davalıya yapılan ödemenin istirdatı talebine ilişkindir.

İİK'nun 72/7. maddesi, "Takibe itiraz etmemiş veya itirazın kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını isteyebilir." hükmünü içermektedir. Anılan hükümde yer alan bir yıllık süre hak düşürücü süre niteliğinde olup, yargılamanın her aşamasında hakim tarafından re'sen gözetilmesi gerekir.

Somut olayda, ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takibe konu taşınmazın 10/01/2017 tarihinde...'a 1.669.922,50 TL tutar ile ihale edildiği, davalıya 24.02.2017 tarihinde ödeme yapıldığı, davacı yanın işbu istirdat davasını 21/03/2024 tarihinde açtığı anlaşılmıştır. Ödeme tarihi gözetildiğinde dava tarihi itibarıyla bir yıllık hak düşürücü sürenin sona ermiş olduğu anlaşılmakla davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının dava açma süresinin 10 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, davaya dayanak icra takibinin ve işbu dava süresi içinde açıldığını, bir an için İİK 72/7. maddeye göre hak düşürücü süre dikkate alınsa dahi, davacının hak düşürücü süre başlangıcı yerel mahkeme tarafından dikkate alınmadığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, taşınmazın satışı nedeniyle ipotek alacaklısına ödenen paranın istirdatı istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı noktasındadır.

Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İstanbul Anadolu 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, "Ortaca İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında 24/02/2017 tarihli haksız ödeme 750.000,00 TL" sebebine dayalı olarak 750.000,00 TL asıl alacağın, 1.181.082,00 TL işlemiş faiziyle birlikte tahsili istemiyle ilamsız icra takibi başlatılmış, takip borçlusunun itirazı üzerine takip durmuştur.Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.Dava dışı Mustafa Azılı tarafından, davacı hakkında, Ortaca İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyasında, "54 aylık maaş ve yönetim alacağı" sebebine dayalı olarak toplam 72.017,26 TL alacağın tahsili istemiyle ilamsız icra takibi başlatılmış, kesinleşen takip sonucunda davacı takip borçlusu adına kayıtlı taşınmaz satılmış ve icra müdürlüğünün 23/02/2017 tarihli kararı ile taşınmazın satışı ile elde edilen tutarın 750.000,00 TL'sinin %2,27 tahsil harcı eklenerek ipotek alacaklısı ...

Akaryakıt Dağıtım Anonim Şirketine, kalan tutarın diğer alacaklılara ödenmesine karar verilmiş ve ipotek alacaklısına söz konusu tutar 24/02/2017 tarihinde ödenmiştir. Üçüncü bir kişinin alacağı nedeniyle ipotekli taşınmazın satılması halinde ipoteğin bedel üzerinden devam edeceği tabiidir. İpotekli taşınmazın satışına ve elde edilen paranın alacaklılara paylaştırılmasına esas olan bu takip, davalı-ipotek alacaklısı ...

Akaryakıt Dağıtım Anonim Şirketi tarafından başlatılmamış olup, bu takibe davacı tarafından, davalının alacağı bulunmadığından bahisle itiraz etme olanağı bulunmamaktadır. Bu halde, takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı parayı ödemek zorunda kalan borçlunun durumunu düzenleyen İİK'nın 72/7. maddesinin eldeki davada uygulama yeri yoktur. Yani, eldeki dava anılan maddede düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü süreye tabi değildir.

Bu nedenle, ilk derece mahkemesince hatalı değerlendirme ile davanın hak düşürücü nedeniyle reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.