İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2026/308 K.2026/331

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ TALEP: İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili talep dilekçesinde özetle; davaya konu ... seri numaralı keşidecisi ... A.Ş.

Olan 8.069.792 TL bedelli ... ... şubesine ait çek ile ilgili dava açıldıktan sonra davalının sunduğu cevap dilekçesi ekindeki çek görüntüsünde çekin vade tarihinin rızamız hilafına davalı ve dava dışı keşidecinin danışıklı işlemi ile 28.02.2025 olan keşide tarihinin 31.08.2025 olarak değiştirildiği anlaşıldığını, 04/12/2025 tarihinde mahkemeye talepte bulunulduğunu söz konusu değişikliğe rağmen 31.08.2025 tarihi itibarı ile çekin bankaya ibraz edilip edilmediğinin sorulması talep edildiğini, ...'ın 04/12/2025 tarihinde mahkemeye verdiği cevabi yazıda çekin bankaya ibraz edilmediğinin bildirildiğini,

söz konusu çekin kambiyo vasfını yitirdiğini, daha öncesinde yine davalıya aynı keşideciye ait ... ...

Şubesine ait ... seri numaralı, 27/11/2025 keşide, 30/04/2025 vade tarihli 11.979.000-TL bedelli çekler ile ilgili açılan menfi tespit davasında İstanbul 15 Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/480 E sayılı dosyasından ihtiyati tedbir kararı verildiğini, çekler için yapılabilecek icra takibinin durdurulması , davaya konu çekler ile ilgili davalı tarafından ciro, temlik ve haciz yoluyla herhangi bir işlem yapılmasının önlenmesi için İhtiyati tedbir kararı verildiğini, davaya konu çek ile ilgili çekin vadesinin geçmiş olmasına rağmen bankasına ibraz edilmemiş olması, çekin kambiyo vasfını yitirmiş olması,

kambiyo vasfını yitiren evrak ile ilgili avalinde geçersiz olacağı, sebebiyle İİK 72/2 md gereğince dava konusu ... seri numaralı keşidecisi ... A.Ş. Olan 8.069.792 TL bedelli ...şubesine ait çek için yapılabilecek icra takibinin durdurulması, davaya konu çekler ile ilgili davalı tarafından ciro, temlik ve haciz yoluyla herhangi bir işlem yapılmasının önlenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ,... İİK'nın 72. maddesinde menfi tespit davalarıyla ilgili ihtiyati tedbir düzenlemesi mevcut olup, anılan hükmün HMK'nın 389 vd. maddeleriyle birlikte uygulanması gerekir.

HMK'nın 389. maddesi, "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." şeklindedir.

Aynı yasanın 390/3 maddesi, ''Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.'' düzenlemesini içermektedir. Çek, Kanun’un öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir.

Bu havalenin yazılı şekilde yapılması, belli şekil şartlarını içermesi ve kayıtsız şartsız bir ödeme yetkisi biçiminde olması gerekir. Çek düzenleyen, muhataba belirli bir bedeli lehtara ödeme, lehtara da tahsil yetkisi veren bir kambiyo senedidir. Çek bir ödeme aracıdır. Somut olayda, yukarıda yer verildiği üzere, yasal düzenleme kapsamında davacının haklılığını yaklaşık olarak ispat eden bir delilin, dosyanın bulunduğu aşama itibariyle sunulmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan yasal düzenlemeler kapsamında, İhtiyati tedbir talep eden davacı tarafın iddialarının varlığı ihtilaflı ve tespite muhtaç olduğu kanaatiyle, istemde HMK 389 ve devamı madde hükümlerinde ön görülen koşullar gerçekleşmediğinden yerinde görülmeyen ihtiyati tedbir isteminin reddine," karar verilmiştir.Bu karara karşı ihtiyati tedbir talep eden davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Dava konusu çekin keşide tarihinin, davacının rızası dışında danışıklı şekilde tahrif edildiğini, çekteki keşide tarihinin 28.02.2025 iken, sonradan 31.08.2025 yapıldığını, bu tahrifatın, senedin dayanak alınarak davacı aleyhine takip yapılması veya alacağın devri suretiyle davacının telafisi güç zararlara uğratılması riskini oluşturduğunu, ...’ın 04/12/2025 tarihli yazısı ile, çekin yasal süresinde ibraz edilmediğinin kesinleştiğini, bu durumun, çekin kambiyo vasfını yitirdiğini ve avalin geçersiz kaldığını ortaya koyan güçlü bir emare olduğunu, buna rağmen İlk Derece Mahkemesi,

“yaklaşık ispat” koşulunun oluşmadığı gerekçesiyle ihtiyati tedbir talebini reddettiğini, ancak tahrifat iddiası ile banka yazısı birlikte değerlendirildiğinde, HMK m. 390/3 anlamında yaklaşık ispat koşulunun somut ve yeterli biçimde sağlandığını, aynı taraflar ve benzer çekler bakımından İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2025/480 E. sayılı dosyasında tedbir kararı verildiği gözetildiğinde, somut olayda tedbir koşullarının oluştuğunu, tedbir kararı verilmemesi halinde, çekin üçüncü kişilere ciro/temlik edilmesi,

haciz tatbiki veya bir kambiyo takibine konu edilmesi ihtimalinin güçlendiğini, bunun da davanın konusunu ve ileride verilecek hükmün etkisini fiilen ortadan kaldırabilecek nitelikte telafisi güç/hatta imkânsız zarar riskini doğurduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını, HMK m. 389-391 ve İİK m. 72/2 uyarınca (mahkemenizce uygun görülecek teminat mukabilinde) ihtiyati tedbir kararı verilerek icra takibinin durdurulmasını, uyuşmazlık konusu ... seri numaralı, 8.069.792 TL bedelli ... çekinin ciro, temlik ve haciz yoluyla devrinin engellenmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, derdest İİK'nın 72/2. maddesi uyarınca icra takibinden önce açılan menfi tespit davasında icra takiplerinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir verilmesi istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince 12/01/2026 tarihli ara karar ile ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.

İİK 72/2.maddesi "İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde icra takibin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir."6100 Sayılı HMK 389.

Maddesi "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." Aynı yasanın 390/3 Maddesi "tedbir talep eden taraf dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır."Şeklinde düzenlenmiştir.Geçici hukuki koruma yargılamasını,

asıl hukuki koruma yargılamasından ayıran özelliklerden biri ispat ölçüsü noktasındadır. Geçici hukuki koruma yargılamasında yaklaşık ispatla yetinilmiş olması, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez. Yaklaşık ispat durumunda ise; hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte; zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez.

Bu sebepledir ki; genelde geçici hukuki korumalara, karar verilirken haksız olma ihtimalide dikkate alınarak talepte bulunandan teminat alınması öngörülmüştür.İİK 72. maddesi gereğince ihtiyati tedbir talep eden, geçici hukuki koruma kararlarının genel olarak düzenlendiği HMK hükümleri uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilebilmesinin koşulları kapsamında haklığının yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.Somut olayda; davacı vekilince iddia edilen hususların ihtilaflı ve tespite muhtaç olduğu,

dosyaya toplanan deliller ve gelinen aşama itibarıyla yaklaşık ispat koşullarının gerçekleşmediği anlaşılmakla tedbir talebinin reddine ilişkin kararda isabetsizlik bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.