İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2022/1125 K.2025/92

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tarafların İddia ve Savunmaları:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili şirketin "..." markası ile hava ve su kontrol ekipman hizmetleri alanında tanınmış bir şirket olduğunu, müvekkili şirketin tescilli markası olan "..." markası ile "Beş Yollu Çekvalf Geliştirme İç ve Dış Dişli Ürünleri" buluş başlıklı ... tescil nolu faydalı model belgesinin tescilini aldığını, davalının, müvekkili şirket adına tescilli faydalı model belgesine konu ürünler ile birebir benzer nitelikte ürünleri, müvekkili ile özdeşleşmiş biçimde ve renkte imal ettirip satışını yaparak haksız kazanç elde ettiğini,

bu durum üzerine müvekkili şirket tarafından davalıya noter kanalı aracılığıyla ihlal teşkil eden eylemleri sonlandırması talepli ihtarname keşide edildiğini, ancak davalının eylemlerine devam ettiğini ve davalının bu eylemleri sonucu müvekkilinin faydalı model belgesinden doğan haklarının ihlal edildiğini iddia ederek,

müvekkilinin faydalı model belgesine yönelik tecavüzün önlenmesini, şimdilik 5.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın, 25/04/2018 tarihli ihtarname tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini ve verilecek hüküm özetinin ilanını talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle: müvekkilinin davacı adına tescilli faydalı model belgesine konu ürünlerin üretim ve satışını yaptığı iddiasının gerçek dışı olduğunu, müvekkili şirketin beş yollu çekvalf üretimi yapmadığını, müvekkilinin 2015 yılında kısa bir süre altı yollu çeklvaf üretimi yaptığını,

ancak aynı sene altı yollu çeklvaf üretimini de durdurduğunu, davacı tarafın piyasada yılardır kullanılan çekvalf sistemini yeni bir ürünmüş gibi tescil ettirerek haksız kazanç elde etmeye çalıştığını ve söz konusu üründe herhangi bir yeni geliştirme yapmayarak koruma sağlamaya çalıştığını iddia ederek, müvekkili aleyhine açılan asıl davanın reddini ve davacı karşı davalı adına tescilli ... tescil numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve karşı dava etmiştir.İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece.

"Asıl davanın reddine, Davalının karşı davasının kabulüne, davacı karşı davalı adına tescilli ... tescil nolu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine," karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davacı-karşı davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı-karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyaya sunulan beş ayrı bilirkişi raporundan üçünün müvekkili lehine olduğunu, müvekkilinin "Beş Yollu Çekvalf Mekanizması" başlıklı buluşu ile ... tescil numarasıyla faydalı model belgesine hak kazanmış, buluşun tek ve resmi üreticisi olduğunu, 2016 yılında müvekkili ilk ürününde geliştirme yaparak "Beş yollu çekvalf iç ve dış dişli geliştirme" başlıklı buluşu ile ... tescil numarasıyla faydalı model belgesine hak kazanıp, ürünü 10 yıl süreliğine koruma altına aldırdığını,

davalı müvekkilinin ilk buluşu olan ... tescil numaralı ürünün dava konusu olan ... tescil numaralı ürünle aynı ürün olduğu ve yenilik unsuru taşımadığını iddia ederek haksız ve mesnetsiz olarak ... numaralı tescilin hükümsüzlüğünü talep ettiğini, mahkemenin hükümsüzlük kararına gerekçe gösterdiği 11.10.2021 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; müvekkilin ... tescil numaralı buluşunun müvekkilin... tescil numaralı buluşu arasında aynı teknik özelliklerin olduğu,

müvekkilin buluşları arasında 1 nolu isteminin yenilik vasfını taşımadığı tespit edildiğini, son alınan raporun hatalı inceleme ile oluşturulduğunu, yeni raporda heyette makine mühendisi bulunmadığını, rapora itiraz ettiklerini yeni heyetten rapor alınmasını talep ettiklerini, mahkemece talepleri reddedilerek aynı heyetten ek rapor aldırıldığını, aynı heyetin 14.03.2022 tarihli bilirkişi raporunda teknik incelemelerden hiçbirine yer verilmediğini, mahkemece itirazlarının dikkate almadığını, davalının haksız evrakları ve delilleri nazara alınarak oluşturulan bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının hatalı olduğunu,

dosyaya sunulan tüm bilirkişi raporlarında davalının müvekkilin ürününü taklit ettiğini ve koruma kapsamındaki ürünün haklarına tecavüz ettiği tespit edildiğini, sunulan son raporda da müvekkili ürününün koruma kapsamında kaldığı tespit edildiğini, mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken hatalı hüküm kurulduğundan hükmün kaldırılmasını, davanın kabulü ile tazminat taleplerinin kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İstinafa Cevap:Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;Davacının istinaf isteminin süresinde olmadığından öncelikle usulden reddine karar verilmesini, davacının istinaf dilekçesinde yazdığı itirazların hiçbiri gerçeği yansıtmadığını ve kabulünün mümkün olmadığını, davacı ilk raporların lehe düzenlendiğini ancak aleyhe gelen son iki raporda makine mühendisi bilirkişi olmadığından bahisle kararın bozulması gerektiğini iddia ettiğini, bu beyanının doğru olmadığını, son alınan raporlarda Makine mühendisi bilirkişisinin mevcut olduğunu,

davacının ... ile ... nolu faydalı modelleri arasında yenilik unsuru sayılabilecek hiçbir buluş tespit edilemediğinden ek rapor alınmasına gerek olmadığını, dosyaya delilleri süresinde sunduklarını, karşı dava dilekçelerinde ürünün dünya çapında kullanılan, bilinen ve harcı alem bir ürün olduğunu izah ettiklerini, sonradan delil ibrazı iddiasının yerinde olmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporlarında ürün üzerinde yapılan inceleme sonucu tespit yapıldığını beyanla ,davacının istinaf isteminin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;Asıl dava, faydalı model belgesine tecavüzün önlenmesi, maddi ve manevi tazminat istemine karşı dava ise, faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan,... tescil nolu "Beş Yollu Çekvalf Mekanizması" buluş başlıklı faydalı model belgesinin,

21/04/2017 tarihinden itibaren 10 yıl müddetle davacı adına tescil edildiği anlaşılmıştır.Uyuşmazlığın çözümü bakımından öncelikle tescilli faydalı modelin hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği incelenmelidir.Tescilli bir faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünün ileri sürülmesi halinde kural olarak ispat yükü davacı taraftadır. Faydalı model başvurusunun kabulü onun mutlak manada yeni olması koşuluna bağlı tutulmuştur.

Diğer bir anlatımla, başvuruya konu olan buluşun başkaları tarafından başvuru tarihinden önce, ülkede veya dünyada kamuya açıklanmamış veya kullanılmamış olması gerekir.Yerleşik Yargıtay kararlarına göre, faydalı model ile korunan, küçük ve faydalı buluş niteliğindeki teknik ilerleme sağlayan yeniliklerdir. Bu nedenle hayatı kolaylaştıran, ürünleri ucuzlaştıran, tasarruf veya daha faydalı kullanım sağlayan küçük ve faydalı buluş niteliğindeki yeniliğin varlığı yeterlidir.

Buluşun teknik alanda yeni ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir.

Yenilik incelemesi yapılırken, patentlere özgü buluş basamağının aşılması aranmaz ise de belirtilen şekilde tekniği daha ileri taşıyan, yenilik unsurunun varlığı gerekmektedir.11/09/2020 tarihli bilirkişi heyet raporunda, numune üzerinden yapılan ihlal incelemesinde, ürünün... referanslı faydalı modelin koruma kapsamında kaldığı, ... referanslı faydalı modelin hükümsüzlüğü ile ilgili olarak faydalı modelin bağımsız isteminde yer alan tüm unsurlarının davalı/karşı davacı tarafından sunulan kanıtlarda gösterilmediği ve bilirkişi heyeti tarafından bağımsız istemde yer alan tüm unsurların bu dokümanlarda gözlemlenmediği, yeni olduğu,

davalının 2018 yılı ticari defterlerinin usulüne göre uygun tutulduğu, davacının talebi olan SMK 151/2-b kapsamında davalının ihtarname tarihi ile dava tarihi arasındaki "Beş Yollu Çekvalf İç -Dış Dişli" satışları üzerinden faaliyet karının 1.401,45 TL olduğu belirtilmiştir.

23/03/2021 tarihli ek raporda, ürün resimleri üzerinden ihlal değerlendirmesi yapılamadığı, ihlal değerlendirmesinin yapılabilmesi için katalogda yer alan ürünün kesit fotoğrafının gerektiği, belirtilmiştir.

İkinci bilirkişi heyetinin 11/10/2021 tarihli raporunda, Hükümsüzlüğü talep edilen ... nolu faydalı modele ilişkin http://...com. internet adresinde yapılan araştırmada faydalı model başvuru tarihi olan 23.08.2016 tarihi öncesinde ,27.02.2011 ve 28.02.2016 tarihinde internete yüklendiğinin tespit edildiği,... internet sitesinde 28.06.2012 tarihli “...” patent numaralı “..."isimli patent belgesinin olduğu ve ürüne ait ait fotoğrafların sunulduğunu, ... nolu “BEŞ YOLLU ÇEKVALFTE GELİŞTİRME” buluş başlıklı faydalı model belgesinin 1 nolu isteminin,

... nolu “Beş yollu çekvalf mekanizması” buluş başlıklı faydalı model tarifnamesi ile karşılaştırılması sonucunda,

... nolu faydalı model belgesinin 1 nolu isteminin başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olmadığı, ... nolu “BEŞ YOLLU ÇEKVALFTE GELİŞTİRME” buluş başlıklı faydalı model belgesinin, başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olmadığı ve davalı/karşı davacı ürünü olan çek valfin, ... nolu “BEŞ YOLLU ÇEKVALFTE GELİŞTİRME” buluş başlıklı faydalı model belgesinin koruma kapsamında olduğu belirtilmiştir.

15/03/2022 tarihli ek raporda,... nolu “BEŞ YOLLU ÇEKVALFTE GELİŞTİRME” buluş başlıklı faydalı model belgesinin (1) nolu isteminin, ... nolu “Beş yollu çekvalf mekanizması” buluş başlıklı faydalı model tarif namesi ile karşılaştırılması sonucunda, ...nolu faydalı model belgesinin 1 nolu isteminin başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olmadığı,başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olmadığı,

davalı/karşı davacı ürünü olan çekvalfin, ... nolu “BEŞ YOLLU ÇEKVALFTE GELİŞTİRME” buluş başlıklı faydalı model belgesinin koruma kapsamında olduğu ve davalı/karşı davacı tarafından dava dosyasına sunulmuş olan iki delil ürünün birbiri ile aynı teknik özelliklerde oldukları belirtilmiştir. Patent ve faydalı model belgesine konu hususlar hakimlik mesleğinin gerektirdiği bilgiyle çözümlenmesi mümkün olmayan teknik hususlardandır.

Bu nedenle ikisi patent uzmanı ve aynı zamanda makine mühendisi olan bilirkişinin yer aldığı 11/10/2021 tarihli ikinci heyet raporunun denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli olduğu, yenilik kriteri yönünden resen araştırma içerdiği bu nedenlerle hükme esas alınması gerektiği anlaşılmış, bilirkişi heyet raporu dikkate alındığında; dava konusu ... tescil nolu faydalı model belgesinin bir adet bağımsız istemden ibaret olduğu ve yenilik kırıcı olarak bildirilen ... tescil nolu faydalı model istemleriyle yapılan karşılaştırmaya göre başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfını taşımadığı,

bilirkişi raporunda resen incelenen internet sitesi içeriklerindeki görsellerin de FM belgesi ile korunan özellikleri barındırdığı, bu hali ile ... sayılı, Faydalı Model belgesine konu, ürünün başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğu anlaşılmakla, 551 Sayılı KHK 165 maddesi uyarınca faydalı model belgesinin hükümsüzlük şartlarının oluştuğu anlaşılmıştır.Buna karşın dava konusu... tescil nolu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi nedeniyle hükümsüzlük kararı geçmişe etkili sonuç doğuracağından ve faydalı model belgesi baştan itibaren geçersiz olacağından,

faydalı modelden dolayı tecavüzün söz konusu olmayacağı sonucuna varılmıştır.Sonuç olarak, dosya kapsamında iddia ve savunmaya, saptanan dava niteliğine ve toplanıp değerlendirilen delillere göre kararda gösterilen yasal ve yeterli gerekçeye dayalı kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı, davacı vekilinin, istinaf başvuru sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Davacı-karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

16/01/2025