İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2022/889 K.2024/2013

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 10 yıldan beri öykü, hikaye, şiir, denemeler yazdığını, şimdiye kadar yayınlanmış ve yayınlanmamış birden çok eserinin bulunduğunu, davaya konu "..." adlı hikayenin ilk olarak müvekkili tarafından 2012 yılında yazıldığını ve sosyal medyada yayınlandığını, sonrasında müvekkilinin sahibi olduğu ... isimli derginin Temmuz-Ağustos 2013 sayısında yayınlandığını, davalının ise müvekkilinin ismini dahi belirtmeksizin ... dergisinin Haziran 2017-34. sayısında "..." ismiyle kendi yaratmış gibi özetlemek suretiyle yayınladığını, davaya konu hikayenin müvekkili tarafından kurgulandığını,

müvekkilinin hususiyetini taşıdığını, davalının yayınladığını hikayenin müvekkilinin eserine ait olan eserden alındığını, bu durumun intihal niteliğinde olduğunu, müvekkilinin maddi ve manevi haklarının ihlal edildiğini belirterek, taleplerinin kabulü ile,

Fsek m.68/1 gereği mahkemece tespit edilecek rayiç bedelin üç katı tutarı ve Fsek m.70/3 gereği davalının elde ettiği karından şimdilik 62,00 TL'sinin Fsek m.68 gereği ihlal tarihinden itibaren, mahkeme aksi kanaatte ise dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve Fsek m.70/1 gereğince 62.000,00 TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine ve kararın ... dergisinde yayınlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin topluma mal olmuş ve bir dönemler seyyar satıcılık yapmış kişilerin hayat hikayelerini araştırdığını ve kimi karakterleri yazılarında kullandığını, ...nin de topluma mal olmuş eski bir seyyar satıcı ve kaleci olarak müvekkilinin çalışmasında yer bulduğunu, müvekkilinin ... dergisinde yayınlandığı "..." yazısında, İstanbul'un seyyar satıcıları ile ilgili yaptığı araştırmada elde ettiği doneleri kullanarak araştırma makalesini yarattığını, müvekkilinin eserinin özgün bir araştırma makalesi olduğunu, davacının eserinin,

hayat öyküsü anonim hale gelmiş ... hakkında yazılan bir biyografi olduğunu, biyografide ...'ın baştan sona futbolculuk hayatının anlatıldığını, müvekkilinin ise Kasımpaşa'da seyyar dondurmacılık yaparken raslantı ile keşfedilen ...'yi anlattığını, her iki eserinin birbirinden farklı olduğunu, davacının iddialarının doğru olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince; "Tüm bu açıklamalar muvacehesinde, tarafların iddia ve savunmaları, sunulan deliller, tanık anlatımları, hükme esas alınan kök ve ek bilirkişi raporları bir bütün olarak dikkate alındığında, sübut bulmayan davanın reddi" şeklindeki gerekçeleri ile; Dava REDDİNE,, şeklinde hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil tarafından yazılan ... isimli hikâyenin, ilim ve edebiyat eseri olduğunu, müvekkilin hayalcilik örgüsünde oluşturduğu eserine, eser niteliği kazandıran iş bu hususlar gözetilmeksizin, bilirkişilerce yapılan değerlendirmelerce açık olarak yanılgılı ve davalı lehine tek taraflı olduğu net olarak görülmekte iken, yerel mahkemece bu hususların hiçbirinin itirazlarına karşılık gözetilmemesi açık olarak usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalının kitabındaki hikaye incelendiğinde, ... dergisinde yayınladığı eksik inceleme hususlarının hiç biri gerek yerel mahkemece,

gerek hukuka aykırı yerel mahkeme kararına dayanak gösterilen bilirkişi raporlarında gözetilmemiş olduğunu, müvekkilin bu eseri meydana getirirken Giresunspor belgeseli için yaptığı görüşmeler neticesinde elde ettiğini, hikayeleştirmeye uygun parçaları (maç, kaleci, ...) kendi hayal gücü ile birleştirdiğini ve özgünleştirerek gerçekleşmemiş bir olayı kurguladığını ve yazıya döktüğünü müvekkilinin hikâyesinde kurgulandığı gibi bir futbol maçı hiçbir zaman oynanmadığını, müvekkilinin bu kurgusal hikâyesindeki gerçek olanların oynanan herhangi bir "...” “...” ve “...” kavramları olduğunu, müvekkilinin, bu üç unsuru hayal gücü ile süslediğini,

kendi hayal âleminde bir futbol maçı yarattığını, hikayenin kahramanın kaleci ...'ın 1943 doğumlu olduğunu, ..., 1968-1969 sezonunda Giresunspor'da oynamaya başladığını, ... ise 1968-1969 sezonunda jübile yaptığını, ...'ın Jübile maçı ...

Karma maçı olduğunu, bu gerçekliklerin müvekkilin kurguladığı ...- ... ile ...'ın bir araya gelebileceği bir futbol maçını gerçek olamayacağını ortaya çıkarttığını, ..., müvekkilin hikâyesinde yazdığı gibi, oynanan maç neticesinde kaleciliğe başlamadığını, ...'ın bir kulüpte kalecilik yaptığını, davaya konu müvekkilin kurgusal hikâyesi bir biyografi ya da yaşanmış bir olay veya bir kişinin başından geçmiş ilginç bir hikâye olmadığını, davaya konu hikâyenin müvekkilin kendi hayal gücü ile yarattığı kendisine ait bir ilim ve edebiyat eseri olduğunu, mahkemece, dava konusu hikâyenin gerçekliğinin ispatı da davalıdan istenilmediğini,

mahkemece olayın gerçek olup olmadığının tespit edilemediğini, kaldı ki, delilleri arasında yer alan davalının “...” adlı kitabında madem müvekkilinin hikayesinin anonim/gerçek olduğu iddia edildiğini, o halde neden Türk futbol tarihinin en önemli futbolcularından oları ...'ın ismi, süreli yayına karşı ömrü süresiz olan bir kitaptaki aynı hikayede yer almadığının mahkemece ve bilirkişilerce incelenmediğini, dosya kapsamında eksik inceleme yapıldığını, eksik inceleme ve ihtimaller dâhilinde gerekçe ile verilen davanın reddine dair kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu,

istinaf incelemesi neticesinde İstanbul 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2021/44 E.-2021/16 K. sayılı davanın reddine dair kararının, istinaf incelmesi neticesinde bozularak ortadan kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; müvekkil ...'ın araştırmacı, yazar, şair, tiyatro sanatçısı, gazeteci, radyo ve televizyon programcısı olduğunu, yaptığı araştırmaları neticesinde, kaynaklarını belirterek, elde ettiği bilgiler ışığında eserler meydana getirdiğini, müvekkile yönelik ikame edilen davanın haksız, mesnetsiz ve kötü niyetli olduğunu, davacının yersiz iddiaları nedeniyle müvekkilin toplum nazarındaki saygınlığı rencide edilmeye çalışıldığını, müvekkilin yazdığı araştırma makalesinde,

edindiği bilgiler ışığında yılların verdiği bilgi birikimi ve kendine has üslubu ile kendi hususiyetini barındıran özgün bir eser meydana getirdiğini, dava dosyasında alınan tanıkların anlatımları ve bilirkişi raporları ile müvekkilin intihalde bulunmadığını yeniden teyit edildiğini, davacının iddialarının gerçek olmadığı ve müvekkilin toplum nezdindeki itibarını ve saygınlığı zedelemek maksadıyla huzurdaki davayı ikame ettiği ve müvekkilin intihalde bulunmadığını, tarafça iddiaların kanıtlanmamış olduğunu, mahkeme tarafından dinlenilen tanıkların dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarınca da haklılığının kanıtlandığını,

bilirkişi raporunda "Davalının ... dergisindeki yazısı ile davacının yazısı karşılaştırıldığında her iki yazının da ... üzerine olduğu ve ...'ın seyyar ... iken tesadüf eseri nasıl kaleci olduğu üzerinde temellendirmekle birlikte cümle yapılarının, kelimelerin seçimindeki edebi gücün farklı olduğu davalının yazısında davacı yazısından intihal ve hak ihlali doğuracak şekilde bir kullanımın olmadığı." şeklinde kanaate varıldığını, dosya kapsamında dinlenen tanıklarından ...'nun beyanında, müvekkil ile aileyi telefonda iki kere görüştürdüğünü ve müvekkilin eserindeki anlatımlarını aileden dinlediğini, diğer tanığın ... beyanlarında,

spor yazısı olarak kendisinin de bu konuyu hem müvekkilden hem de davacıdan önce yazmış olduğunu ve söz konusu kaleciye ilişkin hikayeyi kendisinin de müvekkile anlattığını, davacının haksız, mesnetsiz ve hukuka aykırı 22.04.2022 tarihli istinaf başvurusunun reddine, İstanbul 4. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 18.11.2021 tarihli, 2021/44 E. ve 2021/16 K. sayılı ilamının onanmasına, karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı tarafından davalının yayınladığı hikayenin müvekkilinin eserine ait olan eserden alındığını, bu durumun intihal niteliğinde olduğunu, müvekkilinin maddi ve manevi haklarının ihlal edildiğini belirterek, FSEK m.68/1, FSEK m.70/3 FSEK m.70/1 gereğince maddi ve manevi tazminatın davalıdan tahsili talebidir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalının ... dergisinde yayınlanan “...” isimli yazısının davacının ... isimli yazısından intihal yapılarak ya da hak ihlali yaratıcı şekilde oluşturulup oluşturulmadığı noktasında toplanmaktadır.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişi heyetine ait 28/12/2020 tarihli bilirkişi raporu ve 08/06/2021 tarihli EK bilirkişi raporunda özetle, "Davaya konu edilen davacı tarafından ... dergisinin 64, 65, 66. sayfasında “...” başlığı altındaki yazısı incelendiğinde yazının Deniz Kuvvetleri karması ile dönemin faal futbol şöhretleri arasındaki maçta yaşanan olayları ve önce seyyar ..., bilahare kaleci ...'nın futboldaki başarısını anlatırken işin İnsani yanın da değerlendirerek,

Galatasaray Kalecisi ...'in acıklı sonu ile ...'nin arasındaki duygusal anları dile getirerek kendine has bir uslupla ve belli bir sistem ve anlam ve mantık bütünlüğü ile biçimlendirmesi nedeniyle FSEK m.2 çerçevesinde dil ve yazı ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri olduğu, Dosyada mübrez ... dergisi ve diğer kayıtlardan ... yazısını davacının yazdığına ilişkin açıklamalar dikkate alındığında davacının FSEK 11/1'deki karine çerçevesinde davaya konu ... isimli yazının eser sahibi olduğu, daha önce yaşanmış bir kişiliğin başından geçen ilginç bir olayın ilk defa birisi tarafından yazıya dönüştürülmesi,

bahse konu kişi ve yaşadığı ilginç olay hakkında yazı yazmasına engel teşkil etmeyeceği, bu halde ise ihlalin ancak yazıyı ilk yazan kişinin yazısındaki uslübun, olay örümünün ve kullandığı dil ve kelimeleri seçmekteki edebi gücünün ikinci yazılan yazıya aktarılması halinde söz konusu olacağı, dosyadaki tanık anlatımları ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde davalının ... dergisindeki yazıyı oluştururken yazının kahramanı olan ...'yi tanıyanlarla ve ayrıca yakınları ile görüştüğü ve ayrıca davacının yazısından da haberdar olduğu,

davalrnın ... dergisindeki yazısı ile davacının yazısı karşılaştırıldığında her iki yazının da ... üzerine olduğu ve ...'ın seyyar ... ilen tesadüf eseri nasıl kaleci olduğu üzerinde temellendirilmekle birlikte cümle yapılarının, kelimelerin seçimindeki edebi gücün farklı olduğu davalının yazısında davacı yazısından intihal veya hak ihlali doğuracak şekilde bir kullanımın olmadığı" belirtilmiştir. Mahkemece tanıklar dinlenmiştir.

Tanık ... beyanında; " Ben ...'la çocukluktan beri arkadaşım. Söz konusu bir yazarın bir diğer yazar hakkında şikayetçi olması abes bir şeydir. Çünkü bu konu, bu yaygın bir spor yazısı olarak benim de her ikisinden daha önce yazdığım bir konudur. Bu konuyu ...'a da anlatmıştım. Bu çekişme konusu yazıyla ilgili bir hususiyet yoktur. Bir spor olayıyla ilgili olarak yıllar önce zaten yazdığım konudur. Davacı taraf da bunun muadilini yazmıştır.

Bazı ifadeler, sözcükler değişse de, esasen aynı konudur. Bu yüzden herhangi bir hususiyeti olduğunu düşünmüyorum dedi. Ayrıca ...'ın da bir başka kişiye intihal yapmaya ihtiyacı yok. Kendisi alıntı yaptığında her zaman kaynak gösterir." Tanık ... beyanında "...". Tanık ... beyanında "...", Tanık ... beyanında "...", Tanık ... beyanında, "..."demişlerdir.

Somut olayda, toplanan tüm deliller, bilirkişi raporları, dinlenen tanıklar hep birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından ... dergisinin 64,65,66. sayfasında “...” başlığı altındaki yazısı incelendiğinde yazının Deniz Kuvvetleri karması ile dönemin faal futbol şöhretleri arasındaki maçta yaşanan olayları ve önce seyyar ..., bilahare kaleci ...'nın futboldaki başarısını anlatırken işin insani yanını da değerlendirerek,

Galatasaray Kalecisi ...'in acıklı sonu ile ...'nin arsındaki duygusal anları dile getirerek kendine has bir üslupla ve belli bir sistem ve anlam ve mantık bütünlüğü ile biçimlendirmesi nedeniyle FSEK m.2 çerçevesinde dil ve yazı ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri olduğu, davacının FSEK 11/1'deki karine çerçevesinde davaya konu "..." isimli yazının eser sahibi olduğu, daha önce yaşanmış bir kişiliğin başından geçen ilginç bir olayın ilk defa birisi tarafından yazıya dönüştürülmesi,

bahse konu kişi ve yaşadığı ilginç olay hakkında yazı yazmasına engel teşkil etmeyeceği, bu halde ise ihlalin ancak yazıyı ilk yazan kişinin yazısındaki üslubun, olay örümünün ve kullandığı dil ve kelimeleri seçmekteki edebi gücünün ikinci yazılan yazıya aktarılması halinde söz konusu olacağı, davalının ... dergisindeki yazıyı oluştururken yazının kahramanı olan ...'yi tanıyanlarla ve ayrıca yakınları ile görüştüğü ve ayrıca davacının yazısından da haberdar olduğu,

davalının ... dergisindeki yazısı ile davacının yazısı karşılaştırıldığında her iki yazının da ... üzerine olduğu ve ...'ın seyyar ... iken tesadüf eseri nasıl kaleci olduğu üzerinde temellendirilmekle birlikte cümle yapılarının, kelimelerin seçimindeki edebi gücün farklı olduğu davalının yazısında davacı yazısından intihal veya hak ihlali doğuracak şekilde bir kullanımın olmadığı anlaşılmakla mahkemece davanın reddine dair verilen karar dosya kapsamına uygundur.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve soncuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

05/12/2024