İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2023/1896 K.2026/235

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirkette müvekkiline ait ... yazılımının lisanssız olarak Bakırköy 1. FSHHM'nin 2021/45 d.iş sayılı dosyası ile tespit edildiğini, davalı firmada 3 ayrı bilgisayarda 4 adet ... yazılımlarının lisanssız olarak tespit edildiğini, bu yazılımların yasadışı "..." diye tabir edilen programlar vasıtası ile ... yazılımının güvenlik önlemlerinin etkisiz hale getirilmek suretiyle lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğunun tespit edildiğini, davalının müvekkili nezdinde satın alınmış hiçbir lisansının bulunmadığını, dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk şartının da yerine getirildiğini,

açıklanan nedenlerle FSEK m.22 ve m.68 vd.uyarınca lisanssız çoğaltıldığı ve kullanıldığı tespit edilen tüm yazılımların FSEK m.68 uyarınca toplam bedellerinin üç katının tazminat tutarı olarak, bilirkişi incelemesi sonucunda belirlenecek fazlaya ilişkin bedeli talep ve ıslah etme hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 532.665,00 TL maddi tazminatın zararın medyana geldiği tarih olan delil tespitinin gerçekleştirildiği 15/02/2021 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 26/09/2022 tarihli dilekçesi ile, dava dilekçesinde talep edilen 532.665,00 TL tazminat taleplerini 722.953,59 TL'ye artırdıklarını, 532.665,00 TL'lik kısım için dava tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte, ıslah ile arttırılan kısım olan 190.288,59 TL'lik kısım için ıslah tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin dava konusu programları bilgisi dahilinde bilgisayarlara indirmediğini ve bu programlarla ticari kazanç sağlayacak çizimler yapmadığını, fakat şirket çalışanlarınca yapılan yanlış sonucu müvekkili şirket bilgisayarlarında lisanssız kurulum tespit edildiğini, müvekkili şirketin süreç boyunca tüm iyi niyetiyle yaklaşım sağlamış inceleme yapılmayacak bilgisayarları dahi kendileri teslim ettiklerini, Lisanssız yazılım kullanılmasından tespit durumunda kendilerinin de haberi olan şirket yetkililerinin,

davacı şirketle iletişime geçerek lisanslı yazılımları olmasına rağmen tekrar yazılım paketleri satın almak isteyerek iyi niyetli yaklaşımlarını sürdürdüklerini ve fakat sonuç alamadıklarını, müvekkili şirketin dava konusu yazılıma dair lisanslı ürünü zaten bulunduğunu, yazılıma dair lisanslı ürünleri olması sebebiyle müvekkili şirket yetkilileri, hayatın da olağan akışı gereği çalışanlarının bilgisayarlara yükledikleri programların lisanslı olup olmadığını kontrol etmeyi düşünmediklerini, müvekkili durumdan haberdar olduktan sonra lisanslı ürününün güncellemesini de yaptırdığını, buna ilişkin fatura da sunulduğunu,

müvekkili şirket yetkililerinin lisanssız ürün kullanımından haberdar olmadığını ve yapılan tespit sonrası tüm iyi niyetle ortak yol bulma çabaları hususları tanık beyanıyla da ortaya çıkacağını, davacının dava dilekçesinde ileri sürülen taleplerin fahiş olduğunu, talebimize yönelik iddiaların asılsız olduğunu, Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/45 D.İş sayılı dosyasında tanzim edilen bilirkişi raporunda, lisanssız yazılım tespit edilen bilgisayarlarda 2 farklı seri numarası tespit edildiğini ve taleplerinin 2 adet lisans bedeli üzerinden hesaplanmasının hakkaniyetli olacağını, FSEK m. 68 uyarınca,

davalı şirketin gösterdiği iyi niyet iddiasıyla, yazılımın lisans bedelinin 3 katından daha düşük bir bedelle hakkaniyete uygun bir şekilde hesaplanması gerektiğini iddia ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İlk Derece Mahkemesin kararıyla.

"Davacı her ne kadar rapora itiraz dilekçesinde haksız fiil değil, dava tarihi itibarı ile kur hesaplaması yapılması gerektiğine yönelik taleplerini sunmuşsa da; zararın haksız fiil tarihinde doğduğu ve zarar hesaplanırken de bu tarihin esas alınması gerektiği,

ayrıca dava dilekçesinde de davacı tarafın aynı gerekçe ile faizi haksız fiil tarihinden itibaren talep etmiş olduğu (ıslah dilekçesi ile faiz başlangıcı tarihine yönelik talep değiştirildiğinden taleple bağlılık gereği ıslah dilekçesine göre faize hükmolunmuştur) anlaşıldığından haksız fiil tarihindeki kur üzerinden hesaplamanın doğru olduğu kanaatine varılmıştır.Yukarıda açıklanan gerekçelerle davacının DAVASININ KABULÜNE, karar verilmiştir.

İSTİNAF

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin 45 ülkeye ihracat yapan ve yüksek istihdam sağlayan saygın bir kuruluş olduğunu, bilgisayarlarında kontrolü dışında yer alan yazılımlar nedeniyle ağır bir sonuçla karşılaştığını ancak polis incelemesinde bilgisayarları kendi rızasıyla teslim ederek iyi niyetini gösterdiğini, ilk derece mahkemesinin FSEK m. 68/1 uyarınca tazminatı otomatik olarak üç kat üzerinden hesaplamasının yasaya aykırı olduğunu, zira Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarında bu oranın bir üst sınır olarak belirtildiğini ve somut olayın özelliklerine göre belirlenmesi gerektiğini,

dava konusu programların güncel lisans bedellerinin hiçbir araştırma yapılmadan sadece davacının beyanına göre esas alınmasının hatalı olduğunu, özellikle tespit edilen yazılımlardan en az üçünün eski sürüm olması sebebiyle indirim yapılması gerekirken bu hususun görmezden gelindiğini, müvekkilinin yazılımların lisanssız olduğunu anladığında satın alma teklifinde bulunmasına rağmen davacının tazminat geliri elde etmek amacıyla bu teklifi yanıtsız bıraktığını,

tüm bu hukuki yanlışların mütalaada yer alan uzman görüşleriyle de desteklendiğini belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafın iyi niyet iddiasıyla tazminatın üç kattan az hesaplanması gerektiğini yönündeki savunmalarının mesnetsiz olduğunu, FSEK m. 68 uyarınca talep edilen üç kat bedelin bir çeşit "medeni ceza" niteliğinde olup hakimin bu yöndeki bir talep halinde daha azına hükmetme yetkisinin bulunmadığını, yerel mahkemece esas alınan bilirkişi raporunda rayiç bedelin dosyaya sunulan somut faturaların aritmetik ortalaması üzerinden hukuka uygun şekilde belirlendiğini,

davalının tacir sıfatıyla üç farklı bilgisayarda toplam 28.926 adet çizim yaparak bu yazılımları ticari faaliyetlerinde yoğun şekilde kullandığının ve haksız kazanç sağladığının tespit raporuyla sabit olduğunu, müvekkiline ait iş yerinde yapılan tespit sonucunda ticari kullanımına haiz ... yazılımının binlerce sayıda çizim dosyaları ve tüm modülleri ile birlikte bulunmasına rağmen soyut iddiaları ile sorumluluktan kurtulmaya yönelik olduğunu belirterek davalının istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davanın konusu, davacıya ait ... yazılımının, davalı firmada 3 ayrı bilgisayarda 4 adet ... yazılımlarının lisanssız olarak kullanılması sebebi ile tüm yazılımların FSEK m.68 uyarınca toplam bedellerinin üç katı tazminata hükmedilmesi davasıdır.Bakırköy 1.FSHHM' nin 2021/45 Değişik İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda özetle; "... Şti.'nde yapılan inceleme sonucunda programın kurulu ve çalışır halde olduğu tespit edilen bilgisayarlara ilişkin.

5. Bilgisayar (Masaüstü Bilgisayar).

Tespite konu olan “... ve ...” çizim/tasarım programlarının “...“ isimli bilgisayarda ... kurulum tarihi 30.11.2020, ... kurulum tarihi 27.11.2020 olduğu, ... çizim/tasarım programının kurulu olduğu bilgisayardaki lisans kodu (Seri Numarası) “...” olduğu, 14 adet ürün/ek ürün kurulu/yüklü olduğu, ... çizim/tasarım programının kurulu olduğu bilgisayardaki lisans kodu (Seri Numarası) “...” olduğu, 20 adet ürün/ek ürün kurulu/yüklü olduğu, 6. Bilgisayar (...

Marka Dizüstü Bilgisayar). Tespite konu olan “...” çizim/tasarım programının “...“ isimli bilgisayarda 08.05.2020 tarihinde kurulduğu, ... çizim/tasarım programının kurulu olduğu bilgisayardaki lisans kodu (Seri Numarası) “...” olduğu, 7. Bilgisayar (Masaüstü Bilgisayar).

Tespite konu olan “...” çizim/tasarım programının “...“ isimli bilgisayarda 16.11.2020 tarihinde kurulduğu, ... çizim/tasarım programının kurulu olduğu bilgisayardaki lisans kodu (Seri Numarası) “...” olduğu, 13 adet ürün/ek ürün kurulu/yüklü olduğu, inceleme esnasında tarafımıza sunulan 1 adet fatura çıktısı tarafımıza sunulmuş olup; .... ŞTİ. ... Büyükçekmece / İSTANBUL adına 30.01.2015 tarihli fatura İçerisinde; ... : ...

1 Adet ... yazdığı" belirtilmiştir.Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.19/06/2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;" Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nin 2021/45 Değişik İş dosyasındaki teknik bilirkişi raporu ile yapılan tespitlere göre davalı ... Şirketi işyeri adresinde.

3 farklı bilgisayarda 4 adet “...” yazılımı kurulduğu tespit edildiği, yazılımlarının tamamı kurulu, çalışır vaziyette ve lisanssız olarak tespit edildiği, yazılım tespit edilen bilgisayarların davalı şirket çalışanlarınca kullanıldığı, lisanssız olarak tespit edilen yazılımın çizim dosyalarının var olduğu, bu tespitlere ilişkin her bir bilgisayardan ayrı ayrı ekran görüntüleri alındığı, programın davalı şirket işlerinde ticari amaçla kullanıldığı görüldüğü,

ayrıntılı olarak belirtilen gerekçeler ile hesaplamanın üç adet yazılım üzerinden yapılmasının uygun olacağı ve bu durumda da üç adet ... yazılımının emsal telif bedelinin yazılım tespit tarihi 15.02.2021 itibariyle 240.984,53 TL (iki yüz kırk bin dokuz yüz seksen dört Türk Lirası ve elli üç kuruş) olduğu, FSEK 68 çerçevesinde en çok 3 katı bedel talebindeki Takdirin Sayın Mahkemenin yetkisinde olacağı, Dava konusu yazılımın FSEK gereğince eser niteliğini haiz bulunduğu ve Davacının da huzurdaki davayı ikame etme hak ve yetkisinin bulunduğu"belirtilmiştir.FSEK'in 2/1.

Maddesi, herhangi bir şekilde dil ve yazı ile ifade olunan eserler ve her biçim altında ifade edilen bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımlarının ilim ve edebiyat eseri sayılabileceği, FSEK'in 68. Maddesinde ise, izin alınmamış eser sahibinin sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya emsal veya rayiç bedel itibariyle uğradığı zararın en çok üç kat fazlasını isteyebileceği belirtilmiştir.

Somut olayda, davacının hak sahibi olduğu bilgisayar programlarının FSEK anlamında eser olup, koruma kapsamında olduğu, davalının herhangi bir lisans bedeli ödemeden bu programı işyerindeki üç adet bilgisayarda kullandığının, Bakırköy 1. FSHHM nin 2021/45 Değişik İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile tespit edildiği ve sabit olduğu değerlendirilmiştir.Davalı istinafında dava konusu sürümün eski sürümler olduğunu ileri sürdüğü,

Bilirkişi tarafından düzenlenen raporda 2017/2020 tarihli faturalar esas alınmak sureti ile inceleme yapılmış ise de, davaya konu üç ayrı bilgisayarda kurulu olduğu tespit edilen yazılımlardan üçünün 2016 tarihli olduğu, birinin yazılımının 2020 sürümü olduğu,

bilirkişilerce yazılımların tarihi dikkate alınarak lisans bedellerinin resen araştırılarak değerlendirme yapılması gerekir iken 2020 tarihli faturalar esas alınmak sureti ile yeni sürümlerin fiyatları üzerinden hesaplama yapılmasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.Tüm bu nedenlerle davalı istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.