İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2024/1150 K.2024/1626

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tarafların İddia ve Savunmaları: Tespit isteyen vekili dilekçesinde özetle; Eser sahibi müvekkilinin manevi ve mali haklarına zarar verilmemesi amacıyla karşı yana gönderilen İstanbul ... Noterliği'nin 11.05.2022 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin tebliğinden itibaren “...” adlı eserin çoğaltma ve yaymaya devam edilip edilmediği ve müvekkilinin eser üzerindeki işleme hakkı ihlalinin mevcut olup olmadığının tespiti ile konu ürünlerin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 77 uyarınca eserin çoğaltılmış nüshalarının veya hasren onu imale yarayan kalıp ve buna benzer sair çoğaltma vasıtalarının ihtiyati tedbir yolu ile muhafaza altına alınmasını talep ve dava etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; "D.iş evrakı üzerinden davacı taleplerinin görülüp inceleme yapılmasının mümkün olmadığı, HMK 401 vd.maddeleri uyarınca delil tespitlerinin ancak kaybolma ihtimali bulunan somut bir takım delillerin şimdiden tespiti için yapılabileceği , davacının iddialarının ise esas dava içinde çözümlenmesi gerekli taleplerden olduğu gözetilerek delil tespiti isteminin ve HMK 389 vad kapsamında sunulu sözleşme hükümleri gözetilerek yaklaşık ispat şartı gerçekleşmediğinden tedbir isteminin REDDİNE," karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Tespit isteyen vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; delil tespit dilekçelerine konu "..." isimli edebi eserde ...'in hayatından seçilmiş 365 kesitin yer aldığını, ... Ticaret ve Sanayi A.Ş.

İle müvekkili arasında 23.08.2006 tarihinde bu kitabın çizimlerinin yapılmasına ilişkin sözleşme akdedildiğini, yerel mahkemenin 14.05.2024 tarihli kararı ile delil tespiti taleplerinin kesin olarak, ihtiyati tedbir taleplerinin ise istinaf yolu açık olarak reddedildiğini, kararın hatalı olduğunu, müvekkilinin uzun yıllardır bu sektörde olduğunu, kitap çizimleri üzerinde asıl hak sahibi olmasına rağmen icazet ve onayı olmaksızın geçerliliği bulunmayan bir mali hakların devri sözleşmesi ile konu eserin satışı yapıldığını ve davalı tarafın müvekkilinin emeği üzerinden haksız kazanç ve kâr elde ettiğini,

müvekkili mevcut haklarının devrine ilişkin yeni ve güncel bir sözleşme yapmak istemişse de müvekkilinin taleplerinin davalı tarafça kabul edilmediğini, taleplerinin müvekkilinin maddi ve manevi zarara uğramasını engellemek olup istinaf başvurusunun kabulü ile ihtiyati tedbir taleplerinin reddi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede. Eserden kaynaklı hakların ihlaline dayalı deil tespiti ve tedbir talep edilmiştir.

Talep eden vekili, “...” adlı eserin çoğaltma ve yaymaya devam edilip edilmediği ve müvekkilinin eser üzerindeki işleme hakkı ihlalinin mevcut olup olmadığının tespiti ile konu ürünlerin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 77 uyarınca eserin çoğaltılmış nüshalarının veya hasren onu imale yarayan kalıp ve buna benzer sair çoğaltma vasıtalarının ihtiyati tedbir yolu ile muhafaza altına alınmasını talep ve dava etmiştir.

Mahkemece delil tespit talebinin kesin olmak üzere, ihtiyati tedbir talebinin istinaf yolu açık olmak üzere reddine karar verilmiştir. Talep eden vekili her iki talebin reddine ilişkin olarak istinaf talep etmiştir. Delil tespiti talebinin reddi kararı yönünden; delil tespiti , HMK 400 vd. maddelerde düzenlenmiş olup . delil tespiti tek başına bir dava olmadığı gibi delil tespiti kararı, nihai bir karar ve HMK 341 maddesinde sayılan kararlardan olmadığından istinaf edilemez.

Delil tespiti kararı icra edilinceye (delil tespiti yapılıncaya) kadar delil tespiti kararına itiraz edebilir. Delil tespiti kararı icra edildikten sonra, hem delil tespiti kararına hem de delil tespiti işlemine karşı delil tespitini yapmış olan mahkemeye itiraz edilebilir.

Bu nedenle , delil tespiti talebinin reddi kararının istinaf edilebilir kararlardan olmadığı, bu karara karşı mahkemeye itiraz edilebileceği, dava açılmış ise ilgili mahkemece bu itirazların değerlendirilmesi gerektiği , HMK 341/1 ve 352. Maddesi gereğince istinaf başvurusunun usulden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

İhtiyati tedbir talebinin reddi kararına gelince; mahkemece taraflar arasında mali hakların devrine ilişkin sözleşme bulunduğu, sözleşme hükümlerinin yorumunun ve talebin yargılamayı gerektirdiği gerekçesiyle ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.

Talep eden vekili dilekçesinde; taraflar arasında 23.08.2006 tarihinde "..." isimli kitabın çizimlerinin yapılmasına ilişkin sözleşme akdedildiğini, eser henüz vücuda getirilmeden yapılan sözleşmede eser üzerindeki "çoğaltma, temsil, yayın, umuma iletim, çizimler üzerindeki işleme hakları ve sonuç olarak çizenin yaptığı çizimlerin tüm haklarını yayınevine bu sözleşme ile sattığını ve daha sonra herhangi bir hak talep etmeyeceğini kabul ettiğini" şeklindeki hükümlerin yer aldığını,

ileride vücuda getirilecek eserlere dair "eser üzerindeki mali hakların devredilmiş olduğu" şeklinde ihtiva eden hükümlerin FSEK m. 48/3 uyarınca batıl ve geçersiz olduğunu bu şekildeki sözleşmeye dayalı çoğaltma ve yayma ile işleme eylemlerine artık rıza gösterilmeyeceği hususunun ihtar edildiğini, çoğaltma ve yayma eylemlerinin sürdürülmesi sebebiyle ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğu belirtilmiştir.

FSEK 77. Maddesi gereği , eser sahibinin mali haklarına dayalı tecavüz nedeniyle tedbir talep edebileceği, talebin taraflar arasındaki sözleşmenin batıl olmasına dayandırıldığı dikkate alındığında taraflar arasında sözleşmesel ilişki bulunduğu, iddianın temelini oluşturan sözleşmenin batıl olup olmadığı hususunun yargılamayı gerektirdiği mevcut delil durumuna göre tedbir uygulanabilmesi bakımından yaklaşık ispat şartının sağlanmadığı bu nedenle ihtiyati tedbir talebinin reddi kararının dosya kapsamına ve hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır.

Tespit isteyen vekilinin istinaf isteminin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.