İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2025/86 K.2025/265

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ile davalı arasında toplu ödeme bütçe sözleşmesi imzalandığını, davalı borçluya keşide edilen ihtarnameye ve ödeme emrine rağmen borcun ödenmemiş olduğundan temerrüt olgusunun gerçekleştiğini, davalı tarafın cevabi ihtarnamesi ile maaş ödemelerini müvekkili banka nezdinde yapmayarak sözleşmeye aykırı davrandığını açıkça kabul ettiğini, izah ettikleri hususlar doğrultusunda müvekkili bankanın telafisi imkansız zararlara uğramasını önlemek için davalının menkul ve gayrimenkul mal varlıkları ile üçüncü kişilerdeki her türlü alacakları üzerinde dava değeri tutarında teminatsız ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince 20/11/2024 tarihli ara karar ile; "Somut olay yönünden talep ve ekleri incelendiğinde; davacı vekili davalının cevabi ihtarı ile davalının sözleşmeye aykırılığını kabul ettiğini beyan etmiş ise de dava dilekçesine ekli cevabi ihtarname içeriğinde davalı gabin ve gabin ve işlem temelinin çöktüğüne dair beyanlarda bulunduğu, davacı vekili tarafından iddia olunan taraflar arasındaki Toplu Ödeme Bütçe Sözleşmesi gereğince ödemelerin müvekkili bankadan yapılmamasının sözleşmeye aykırı olup olmadığı, alacağın mevcut ve muaccel olup olmadığı yargılama neticesinde ortaya çıkacak olup, mevcut veriler yönünden yaklaşık ispat koşulu sağlanmadığından talebin reddine" gerekçesiyle, İhtiyati haciz talebinin yaklaşık ispat koşulu sağlanmadığından REDDİNE karar verilmiştir.

İSTİNAF

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ihtiyat haciz taleplerinin reddine karar verilmesinin doğru olmadığını, müvekkili ile davalının toplu ödeme bütçe ödeme sözleşmesi imzaladığını, sözleşmenin 01.03.2022 tarihinden itibaren 42 ay süre ile geçerli olup süre bitiminde 09.03.2055 tarihinde kendiliğinden sona ereceğini, davalı kurumun sözleşmeye aykırı şekilde 01.05.2024 tarihinden itibaren ödemelerini müvekkili bankadan gerçekleştirmediğini ve bunun sözleşmeye açıkça aykırı olduğunu,

bankanın bütçe tutarının tamamını ödemiş ise ödenmiş olan bütçe tutarının sözleşmenin sona erme tarihi itibariyle kıstelyevm esasına göre kalan süreye tekabül edecek kısmını, davalı kuruma banka tarafından ödemesi yapılan bütçe tutarının %20 oranına tekabül eden tutarı (cezai şart olarak), ayrıca kıstelyevm bütçe tutarı üzerinden hesaplanacak bütçenin bankaca ödendiği tarihten itibaren işleyecek T.C.

Merkez Bankası'nın kısa vadeli krediler için belirlediği avans faizi ile birlikte bankaya derhal geri ödeyeceğini kabul ve taahhüt ettiğini, kurumun ödemelerini müvekkili nezdinde gerçekleştirmemiş olması neticesinde Üsküdar ...

Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshinin davalıya bildirildiğini ayrıca sözleşme gereğince 27.05.2024 tarihine kadar hesap edilen 1.942.857,00 TL tahsil edilmesi gereken kıstelyevm bütçe, 1.020.000,00 TL tahsil edilmesi gereken cezai tutar olmak üzere toplam 2.962.857,00 TL'nin 7 gün içinde ödenmesi talep edilmesine rağmen davalı borçlu tarafından ödeme yapılmadığını, mahkemece cevabi ihtarname içeriğinde daavlının gabin ve gabin ve işlem temelinin çöktüne dair beyanlarda bulunduğu gerekçe gösterilerek ihtiyati haciz taleplerinin reddine karar verildiğini,

ancak cevabi ihtarnamede davalı tarafın maaş ödemelerini müvekkili banka nezdinde yapmayarak sözleşmeye aykırı davrandığını açıkça kabul ettiğini, bu ikrarın dahi yaklaşık ispat koşulunu tek başına sağladığını, gabin ve işlem temelinin çökmesi iddialarına rağmen aradan geçen bunca zamana rağmen bu konuda müvekkili bankaya karşı tek bir dava dahi açılmadığını, bu hususun iddialarının samimi olmadığını gösterdiğini, hukuki anlamda iddialarının dinlenebilmesi için davalı tarafça ayrı bir yargılamaya konu edilmiş olması gerektiğini,

davalının bu iddiaları dile getirmesinin temel sebebinin sözleşmeye aykırı olarak ek promosyon tutarı talep etmesi olduğunu, gabin durumunun oluşabilmesi için bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık bulunması gerektiğini, dava konusu sözleşmede böyle bir durum söz konusu olmadığını, ortada ne bir zor durum ne de basiretli bir tacir gibi davranması gereken davalı kurumun deneyimsizliği ve tecrübesizliği olduğunu,

kabul anlamına gelmemekle birlikte böyle olduğu varsayımında bile TBK m.138 uyarınca davalı kurumun sözleşmenin uyarlanması veyahut sözleşmeden dönme/fesih için dava açması gerekirken böyle bir yola başvurmaksızın doğrudan sözleşmeye aykırı davranma yolunu seçtiğini, davalı tarafın müvekkili bankaya keşide ettiği cevabi ihtarnamede maaş ödemelerinin müvekkili bankadan yapılmadığı ikrar edilmesine rağmen, "bu durumun sözleşmeye aykırı olup olmamasının yargılama neticesinde ortaya çıkacak olduğunu" gerekçe göstererek taleplerinin reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,

TBK m.117 uyarınca müvekkili bankanın usulüne uygun olarak davalı şirkete keşide ettiği ihtarnamenin tebliğ tarihi üzerinden 7 gün geçmekle davalı borçlunun 12.06.2024 tarihinde temerrüde düştüğünü, davalıya keşide edilen ihtarnameye ve ödeme emrine rağmen borç ödenmemiş olduğundan davalı borçluya yağılan bildirimin üzerinden 7 gün geçmekle temerrüt olgusunun gerçekleştiğini, aynı hüküm uyarınca dava konusu alacağın rehinle temin edilmemiş olduğu da gözetildiğinde ihtiyati haczin tüm şartlarının gerçekleştiğini,

istinaf başvurusunun kabulü ile müvekkili bankanın telafisi imkansız zararlara uğramasını önlemek amacıyla davalının menkul ve gayrimenkul malvarlıkları ile üçüncü kişilerdeki her türlü alacakları üzerinde dava değeri tutarında teminatsız ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP DİLEKÇESİ Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, dava konusu sözleşme imzalandığında müvekkili kooperatife İBB tarafından aylık ortalama 40.000.000,00 TL ödeme yapılmakta olduğunu, ancak sözleşme imzalandıktan 6 ay kadar sonra İBB tarafından gelen yolcu taşıma ücretinin 60.000.000,00 TL'ye, sonra 100.000.000,00 TL'ye çıktığını ve hatta son aylarda 160.000.000,00 TL'ye kadar çıktığını,

sözleşme imzalandıktan sonra İBB ödemeleri 4 katına çıkmış olmasına rağmen ve her toplantıda fiyat güncellemesi sözü verilmesine rağmen banka tarafından herhangi bir güncelleme yapılmadığını, Türkiye genelinde 11 ilde meydana gelmiş olan deprem dolayısıyla ... ailesinin ağır kayıplara maruz kaldığını ve 2024 ve söz konusu ödemelerin 2024 bütçesinden ödeneceğini beyan ile müvekkilini oyalama sürecinin söz konusu olmuş olup herhangi bir güncelleme yapılmadığını, yaşanan artış sonrasında ...

A.Ş.

Gibi diğer kooperatiflerle davacı ...'ın yaşanan bilet fiyatı artışı sonrası sözleşmeyi revize ettiğini, ancak müvekkili kooperatiflerle aynı şartlarda aynı işi yapan diğer 2 şahıslara fiyatın yükseltildiğini, müvekkilinin ise oyalanarak çifte standart uygulandığını, kurulmuş bir sözleşmede sonradan ortaya çıkan bazı olgular sebebiyle değişiklik yapılabilmesinin çağdaş tüm hukuk sistemlerinde kabul edilen beklenmeyen hal veya ... kuramının koşullarının gerçekleşmiş olması halinde mümkün görüldüğün, müvekkili açısından sözleşmenin çekilmez hale geldiğini,

sözleşme tarihinden itibaren tam İstanbulkart basım ücretinin ve akaryakıt ücretlerinin günden güne arttığını, kooperatifler kanunu madde 93'e göre kooperatiflerin birbirlerinden ve ortaklarından aldıkları faiz ve komüsyonlar ile ortaklarına kefalet etmeleri dolayısıyla bunlardan aldıkları paraların banka vergilerinden muaf olup bu hususta bankaya ödenen paraların da bilirkişi raporunda tespit edilerek kendilerine ödenmesi gerektiğini, kararın hukuka uygun olup davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu İİK 67 maddeye göre açılan itirazın iptali davasıdır. Davacı dava dilekçesi ile; müvekkili banka ile davalı sınırlı sorumlu ...

Kooperatifi arasında 01/03/2022 tarihinde, davalının bildireceği kişi/firma/üyelere ait düzenli/toplu ödemelerin müvekkili banka tarafından yapılmasına ilişkin esaslar ile tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen toplu ödeme bütçe sözleşmesi imzalandığını, Üsküdar ...

Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshinin davalıya bildirildiğini, ayrıca sözleşme gereğince 27/05/2024 tarihine kadar hesap edilen 1.942.857,00- TL tahsil edilmesi gereken Kıstelyevm Bütçe 1.020.000,00-TL tahsil edilmesi gereken cezai tutar olmak üzere toplam 2.962.857,00 TL'nin ödenmesi talep edilmesine rağmen davalı borçlu tarafından ödeme yapılmadığını belirterek itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.İhtiyati haciz kararı verilmesinin koşulları, İİK’nın 257’nci maddesinde düzenlenmiştir.

Bu hükümde ihtiyati haciz talebine ilişkin iki hukukî sebep yer almaktadır. Birincisi, vadesi gelmiş (muaccel) bir para borcunun ödenmemesi hâlinde uygulanması gereken İİK’nın 257,I hükmüdür. İkincisi ise vadesi gelmemiş (müeccel) bir alacak için öngörülen İİK’nın 257,II’deki kuraldır.

Bu iki kuralın yanı sıra ispata ilişkin İİK’nın 258’nci maddesi de somut olayımız açısından çok önemlidir.İcra ve İflâs Kanunu'nun 257’nci maddesinin 1’nci fıkrası uyarınca “Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.” Bu hükme göre, bir para alacağının vadesinin gelmesi hâlinde alacaklı ihtiyati haciz talebinde bulunabilecektir.

İcra ve İflâs Kanunu'nun 257’nci maddesinin 2’nci fıkrası uyarınca “Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir: 1 - Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa.

2 - Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa. - Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.” İcra ve İflâs Kanunu'nun 258’nci maddenin 1’nci fıkrası uyarınca, “…Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur….” Bu hükme göre, alacaklı alacağının varlığı ile birlikte alacağın vadesinin geldiğini veya alacağının vadesi gelmemişse,

İİK’nın 257,II hükmündeki sebeplerin varlığı hakkında mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermek zorundadır. ( T.C.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2014/872 esas, 2014/3096 karar sayılı ilamı ) Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, davacı tarafından taraflar arasındaki Toplu Ödeme Bütçe Sözleşmesi gereğince yapılacak ödemelerin müvekkili bankadan yapılmamasının sözleşmeye aykırı olup olmadığı, alacağın mevcut ve muaccel olup olmadığı yargılamayı gerektirdiğinden ve davalı tarafından cevap dilekçesi ile gabin ve işlem temelinin çöktüğüne dair beyanda bulunduğu bu aşamada alacağın varlığının yargılamayı gerektirdiğinden mahkemece ihtiyati haciz talebinin reddine dair verilen karar dosya kapsamına uygundur.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

13/02/2025