İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2024/783 K.2024/916

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesi ile; müvekkillerinin davalı kooperatifin ortakları olduğunu, 02/04/2017 tarihli genel kurulda alınan 9 nolu kararın, kooperatif kanununun 42. maddeye açıkça aykırı olduğunu, söz konusu kararla kooperatifin mülkiyetinde bulunan ... ili, ... ilçesi, ... mahallesindeki ... pafta, ... ada, 8-9-10 ve 11 parsellerdeki kooperatife ait binaların yeniden yıkılıp yapılması için müteahhitle görüşme yapılması, müteahhitin seçilmesi,

kat karşılığı inşaat ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi imzalanması konularında, yönetim kurulunun denetim kurulundan en az 3 kişi ile istişare edip, istişare tutanağı düzenlemesi kaydıyla yönetim kuruluna yetki verildiğini, oysa 1163 sayılı kooperatif kanununun 42. maddesinde genel kurulun hangi yetkilerini devir ve terk edemeyeceğinin açıkça belirtildiğini, anılan bu madde hükmünün emredici nitelikte olduğunu, bu maddeye göre, gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğinin, yerini ve azami fiyatını,

satılacak gayrimenkullerin asgari fiyatını belirlemek / imalat ve inşaat işlerinin yaptırma yöntemini belirlemek / yapı kooperatiflerinde kooperatifin ortak sayısı ile yapılacak işyeri sayısını tespit etmek gibi oldukça önemli yetkilerin bildirildiğini, söz konusu kararın bu nedenle mutlak butlanla batıl olduğunu, kooperatif kanununun 42/7 maddesinde kooperatif sözleşmesinin 23/10 maddesi uyarınca imalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yöntemini belirlemek yetkisinin genel kurulun devir ile terk edilemeyecek yetkilerinden olduğunu, iptali istenen madde ile yönetim kuruluna bu hususta da yetki devrinin söz konusu olduğunu,

bu nedenle söz konusu kararın mutlak butlan ile batıl olduğunun tespiti ile iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; zaman aşımı nedeniyle davanın reddi gerektiğini, kooperatif kanununun 53. Maddesinde iptal davası açmak için bir aylık hak düşürücü sürenin bulunduğunu, bu süre geçtikten sonra dava açıldığını bildirmiş; ayrıca genel kurulca verilen kararında iptali gereken kararlardan olmadığını, iptal nedenlerinin mevcut olmadığını, açılan davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece, "...1163 sayılı kooperatif kanununun 42. Maddesinin olayımızla ilgili olan 6 -7 ve 8. Maddelerinde; gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğinin, yerini ve azami fiyatının satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek / imalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yöntemini belirlemek / yapı kooperatiflerinde kooperatifin ortak sayısı ile yapılacak konut veya işyeri sayısını tespit etmek genel kurulun devredilemez yetkileri içinde sayılmış olup.

Davamızda eski binaların yıkılıp yenilerinin yaptırılması söz konusu olduğu için 42/6 maddesinde düzenlenen gayrimenkul alımı ile ilgili hükmün uygulanması mümkün değildir. Keza kooperatif ortaklarına daire tahsis edilmiş bulunduğundan ve her kooperatif ortağına yeni yapılacak binalardan daire verilmesi zorunlu bulunduğundan 42/8'deki düzenlemeninde uygulanması mümkün değildir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 26/02/1996 tarihli ve 1996/749 Esas - 1996/1110 Karar sayılı hükmünde de belirtildiği gibi; "kooperatif yönetim kurulu üyelerinin imalat ve inşaat işlerini yaptırma yöntemini belirleyerek genel kurula arz etmeleri gerekirken bu yönü ihmal etmeleri sorumlu olmalarını gerektirir" ve arsa, dükkan tarla gibi taşınmazların alınması halinde 42/6'daki düzenlemenin uygulanacağı; olayımızda 42/7. maddede düzenlenen "imalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yöntemini belirlemek" hususu önem arz etmiş olup;

"imalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yöntemini belirlemek" hususu genel kurulun devir ile terk edemeyeceği yetkilerindendir. Bu madde hükmü ile proje, alt yapı ve inşaat imalat işlemlerinin yaptırılma yöntemi genel kurulca belirlenmektedir.

Sözü geçen işlerin belirlenen usule, projeye, şartname ve iş programına göre yürütülüp, sonuçlandırılmasından yönetim kurulu sorumlu olup, denetim kurulu üyeleri buna ilişkin hesap ve ilişkileri inceleme ve denetlemekle yükümlüdür.Kat karşılığı inşaat imalatının yaptırılması, imalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yöntemlerinden biridir.

Binaların yıkımlarının yapılması için müteahhitle görüşülmesi, müteahhitin seçilmesi, sözleşmenin noter huzurunda imzalanması hususlarının "imalat ve inşaat işlerinin yaptırılması yöntemi" şeklinde değerlendirilmesi gerekir.

Bilindiği gibi imalat ve inşaat işlerinin yönteminin "kat karşılığı inşaat" şeklinde belirlenmesinden sonra müteahhitin bulunması, inşaatın yıktırılması, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin noter huzurunda imzalanması gibi hususlar yöntemin işleyişinin birer ayrıntısıdır.

Bilindiği gibi "imalat ve inşaat işlerinin yaptırılması yönteminin" genel kurul tarafından belirlenmesinden sonra hangi yöntem seçilirse seçilsin, yapılan işlerin usule, projeye, şartname ve iş programına göre yürütülüp sonuçlandırılmasından yönetim kurulu sorumludur. Genel kurulca verilmiş olan yetkinin bu anlamda anlaşılması gerekir. Denetim kurulu da yapılan iş ve işlemle ilgili hesap ve ilişkileri denetlemekle yükümlüdür.

02/04/2017 tarihli genel kurul tutanağının 9. gündem maddesinin son bölümünde "söz alan ..., yetkinin önemli olduğunu ve bu hususta müteahhitlerin gelerek bilgilendirme toplantısı yapmaları gerektiğini belirtti, müzekareler sonucunda yönetim kurulu karar aşamasında denetim kurulu ile istişare ederek kararın nihai sonuca ulaşması için istişare tutanağı düzenlemesi kaydıyla yönetim kuruluna yetki vermiştir" dendiği; bu ifadelerden de anlaşılacağı üzere yönetim kurulunun genel kurul kararını gerektirmeyen olan yetkilerinin hatırlatıldığını, hatta denetim kurulununda devreye sokulduğu;

aynı genel kurulun 10 ve 11. gündem maddelerinde de yönetim kurulunun normalde genel kurul kararlarını yerine getirme görev ve yetkisi bulunduğu halde kat karşılığı inşaat yöntemine dayalı işlerin ayrıntılarına ( detaylarına ) yer verildiği; yönetim kurulunun bu hususta yetkisi yokmuş gibi fazladan ayrıntıya girildiği; yönetim kuruluna verilen yetkinin imalat ve inşaat işlerinin belirlenmesi ile ilgili olmadığı; esasen kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapmak hususundaki genel kurul kararı ile yöntemin belirlendiği ve kooperatif kanununun 42. Maddeye uygun hareket edildiği; bu nedenle kararın mutlak butlanla batıl olmadığı,

iptalinin de gerekli bulunmadığı belirlenmiş; bu nedenle davanın reddine karar verilmiştir'' gerekçesiyle dava reddedilmiş, kararı davacılar vekili istinaf etmiş,İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45.Hukuk Dairesi 2020/1246 Esas, 2023/200 Karar sayılı hükmünde;

davacılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu, bu tür davalarda karar harcı bir kez alınırken davacı sayısı kadar başvuru harcı alınması gerektiği, oysa davamızda bir tek başvuru harcı alınmasını usul yasası ve harçlar kanununa aykırı olduğu belirterek davanın esasına girmeksizin mahkememiz kararı kaldırılmıştır.Mahkememizin yeni esasına kaydedilen davada 3 adet daha başvuru harcı alınarak toplam 4 adete tamamlanmış ve harç eksiği giderilmiştir.

Ancak, yeni esas üzerinden yapılan yargılama esnasında ... isimli davacımız vekilini azletmiş, kendisine bu nedenle duruşma günümüz bildirilmiş, fakat kendisi 12/10/2023 tarihli duruşmaya gelmediği için davasının bu davacı yönünden 12/10/2023 itibarıyla işlemden kaldırılmış sayılmasına, 3 ay içinde yenilemezse açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.İlk kararımızdan sonra davacılarımızdan ...'ın kooperatif hissesini ... isimli şahsa devrettiği sebebiyle HMK 125 gereği ...'a iş bu dava bildirilip davacı olarak takip edebileceği tebliğ edilmiştir.

Ancak ... davayı takip etmediği ve edeceğini bildirmediği için davacı konumuna gelmemiş, ... yönünden de artık hissesini yargılama devam ederken kaybettiğinden, kendisi yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir.Davacılar ... ve ... yönünden ise; ilk kararımızdaki yukarıda açıklanan gerekçelerin aynen geçerliliğini koruduğu sebebiyle artık yeniden tekrarlanmaya gerek duyulmadan bu davacılar yönünden de davanın reddine karar verilmiş;

davanın niteliğinden dolayı davacıların talebi mahkememizce haklı bulunmadığından yargılama giderleri ve eksik harçtan hissesini devretmiş olsa dahi ...'dan ve ...'dan alınmasına karar verilerek " davacılardan ... ve ... yönünden davanın reddine, davacılardan ... yargılama devam ederken hissesini devretmiş bulunduğundan ve devrettiği kişi de yargılamaya devam etmediğinden bu davacı tarafından açılan davada karar verilmesine yer olmadığına, davacı ... yönünden 12/10/2023 tarihi itibari ile dosyanın işlemden kaldırılmasına, 3 ay içerisinde yenilenirse mahkememizin yeni esasına kaydına, aksi taktirde açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacılar ... ve ... vekilince dava dilekçesindeki nedenler tekrarlanarak istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususları da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde. Dava, davalı kooperatifin 02/04/2017 tarihli olağan genel kurulunda alınan 9 nolu kararın mutlak butlanla iptali istemine ilişkindir.

İstinaf talebinde bulunan ... ve ... kooperatif ortağı olmakla en az bir pay sahibi oldukları konusunda bir ihtilaf bulunmadığı, davacılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğu ve her bir davacının davası ayrı dava olduğundan her bir davacı yönünden ayrı ayrı harç alınmak suretiyle yargılamaya devam edildiği, davacılardan ... yargılama sırasında hissesini üçüncü kişiye devrettiği, devralan kişinin yargılamaya devam etmediği, diğer davacı ...'nın vekilini azlettiği, 12/10/2013 tarihliyi duruşmaya da mazeret bildirmeksizin katılmadığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamına göre; davalı kooperatifin, 02/04/2017 tarihinde gerçekleştirilen Kooperatif Olağan Genel Kurul'unda toplantıya çağrılanları ihtiva eden hazirun cetvelindeki 78 ortaktan 61 ortağın asaleten, 6 ortağın vekaleten katılımı ile toplam 67 ortağın toplantıya bizzat veya temsilen katıldığı tespit edilmiştir.

Davacılar vekili, genel kurulun 9 nolu kararının, Kooperatifler Kanunu'nun 42. maddesine aykırı olduğundan bahisle mutlak butlanla malul olduğunu ileri sürmüştür.Genel kurul kararlarına ilişkin yaptırımlar iptal, butlan ve yokluk hali olup Kooperatifler Kanunu 53. maddeye göre, genel kurul kararların iptali için 1 aylık, TTK 445.madde de 3 aylık süre öngörülmüş, fakat yokluk ve butlan hallerinde, kararların sonuçları itibarıyle olumsuz etkileri ağır sayıldığından bu kararların iptali için bir süre öngörülmemiştir.

Bu tür kararların butlanı, ya da yok hükmünde oldukları her zaman dava edilebilecek ve ileri sürülebilecektir.Davalı Kooperatifin 02.04.2017 tarihli genel kurulun 9. gündem maddesi ; “ ... pafta, ... ada , 8-9-10-11 parsellerdeki binaların yeniden yıkılıp yapılması için müteahhitlerle görüşme yapmak ve müteahhidi seçmeye, kat karşılığı inşaat ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinin noter huzurunda imzalanmasına, bu konuda yönetim kuruluna yetki verilmesi müzakereye açıldı.

Söz alan ... yetkinin önemli olduğunu ve bu hususta müteahhitlerin gelerek bilgilendirme toplantısı yapması gerektiğini belirtti. Müzakereler sonucunda yönetim kurulu karar aşamasında , denetim kurulu ile istişare ederek (Denetim kurulundan en az 3 kişi almak kaydı ile) kararın nihai sonuca ulaşması için istişare tutanağı düzenlenmesi kaydı ile yönetim kuruluna yetki verilmiştir.” şeklindedir.

Kooperatif Genel Kurulunun devir ve terk edemez yetkilerinin düzenlendiği Kooperatifler Kanunu'nun 42 maddesinin 6. bendi " Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerine ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını düzenlemek " hükmüne yer verilmiştir.

Mahkemenin gerekçesinde açıklandığı üzere alınan kararda eski binaların yıkılıp yenilerinin yaptırılması söz konusu olduğu, yeni bir gayrimenkul alımından bahsedilemeyeceği için 42/6 maddesinde düzenlenen gayrimenkul alımı ile ilgili hükmün uygulanması mümkün değildir. Öte yandan aynı yasanın 42. Maddesinin 7. bendine göre “imalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yöntemini belirlemek” hususu genel kurulun devir ve terk edemeyeceği yetkiler arasında sayılmaktadır.

Bu madde hükmü ile proje, altyapı ve inşaat imalat işlerinin yaptırılma yöntemi genel kurulca belirlenmektedir. Somut olaydaki gibi “kat karşılığı inşaat imalatının yaptırılması” hususu da imalat ve inşaat işlerinin yaptırılması yöntemlerinden biridir. Binaların yıkımlarının yapılması için müteahhitle görüşülmesi, müteahhitin seçilmesi, sözleşmenin noter huzurunda imzalanması hususlarının "imalat ve inşaat işlerinin yaptırılması yöntemi" şeklinde değerlendirilmesi gerekir.

Bu durumda, imalat ve inşaat işlerinin yönteminin "kat karşılığı inşaat" şeklinde belirlenmesinden sonra müteahhitin bulunması, inşaatın yıktırılması, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin noter huzurunda imzalanması gibi hususlar yöntemin işleyişi ile ilgilidir.

O halde, yönetim kuruluna verilen yetkinin, imalat ve inşaat işlerinin belirlenmesi ile ilgili olmayıp genel kurulda alınan, imalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yöntemi olarak belirlenmiş olan “Kat Karşılığı İnşaat” yapımı işinin yerine getirilmesine ilişkin olduğundan yasanın 42. Maddesine aykırılıktan söz edilemeyecek ise de toplantı tutanağında, eski binaların yıkılıp yenilerinin yaptırılmasıyla ilgili yönetim kuruluna yetki verilmesine ilişkin 9 nolu karar yönünden bir oylama yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise kararın ne şekilde alındığı belirtilmemiştir.Kooperatifler Kanunu'nun 45/3.maddesinde.

"Toplantı nisabı anasözleşmede gösterilir. Ancak yapı kooperatiflerinin genel kurul toplantılarında ortakların en az 1/4'ünün şahsen veya temsilen hazır bulunmaları şarttır.", 51/1.maddesinde. "Kanun veya anasözleşmede aykırı hüküm bulunmadıkça Genel Kurul kararlarında ve seçimlerde oyların yarıdan bir fazlasına itibar olunur." hükümleri yer almaktadır.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2015/4093 E. 2016/1678 K. sayılı ilamı yukarıda yer verilen hükümlerin emredici nitelikte olup, bu hükümlere aykırılık teşkil eden genel kurul kararlarının, yok hükmünde yani baştan beri hüküm ifade etmeyeceği açıklanmıştır. Genel Kurulda alınan kararların geçerli olabilmesi için toplantı ve karar sayısına uyularak karar alınması, her karar için olumlu/olumsuz oyların sayılarının tutanağa yazılması gerekmektedir.

Bu husus kamu düzenine ilişkin olup mahkemece resen dikkate alınması gerekmektedir. Bu itibarla Kooperatifler Kanunu'nun 51/1 maddesine uyarınca usulüne uygun alınmış bir karar bulunmadığından, yok hükmünde bulunan 9 nolu kararın iptaline karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur.

Kabulü göre de; davacılardan ... yönünden dosyanın tefrik edilmeden 12/10/2023 tarihi itibariyle dosyanın işlemden kaldırılmasına üç ay içerisinde yenilenirse mahkemenin yeni esasına kaydına aksi taktirde açılmamış sayılmasına karar verilmesi de hatalı olmuştur. Bu itibarla dosyanın işlemden kaldırıldığı 12/10/2023 tarihi itibariyle üç ay içerisinde yenileme işlemi yapılmadığından davacı ... yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Açıklanan tüm bu nedenlerle; davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırı hususlar ile kazanılmış haklar gözetilerek kabulü ile HMK 353/1.b-2 madde uyarınca davanın esası hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere,1-Davacılar ... ve ... vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,2-İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/12/2023 tarihli 2023/135 E. 2023/937 K. sayılı kararının HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA ve YENİDEN HÜKÜM TESİS EDİLMESİNE,3-Davacılardan ... yargılama devam edersen hissesini devretmiş bulunduğundan ve devralan kişi de yargılamaya devam etmediğinden bu davacı tarafından açılan davada karar verilmesine yer olmadığına,

4-Davacılardan ... yönünden üç ay içerisinde yenilenmeyen davanın HMK 150/5 maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına,5-Davacılardan ... ve ... yönünden açılan davanın KABULÜ ile, davalı kooperatiften çıkarılmalarına ilişkin 02.04.2017 tarihli Olağan Genel Kurul Toplantısının 9 no'lu kararının İPTALİNE, a-Alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcından peşin alınan 35,90 TL harcın mahsubu ile eksik kalan bakiye 391,70 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, b-Davacılar ... ve ... tarafından sarf edilen dava açılış gideri.

77,00 TL ve 269,85 TL, bilirkişi ücreti. 2.000,00 TL, posta gideri. 162,00 TL olmak üzere toplam 2.508,85 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacılar ... ve ...'e ödenmesine,c-Davacılar ... ve ... vekille temsil olunduğundan, karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince her bir davacı yönünden ayrı ayrı 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,

ç-HMK'nın 333. maddesi gereğince, karar kesinleştiğinde kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine,İstinaf Giderleri Yönünden;4-Davacılar ... ve ... tarafından ayrı ayrı yatırılan istinaf başvurma ve karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, 5-Davacılar ... ve ... tarafından sarfedilen 3,194,00 TL istinaf harcı ( her bir davacı tarafından yatırılan 1.597,00 TL başvurma ve karar harcı) ile istinaf yargılama aşamasında posta masrafından oluşan 268,70 TL masraf olmak üzere toplam 3.462,70 TL istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak davacılar ... ve ...'e verilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde,