İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2025/1059 K.2025/1488

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili tarafından ...'e 10/10/2022 tarihinde gönderilmiş olan borç ödenmediğinden İstanbul Anadolu 11. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası ile icra takibi balatıldığını, takibe rağmen borcun ödenmediğini beyan ederek davalı borçlunun iflasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu icra takibinin haksız ve kötü niyetle yapıldığını, müvekkili ve davacı arasında ticari ilişki söz konusu olduğunu, müvekkili ...'in, ... Grup isimli şahıs firmasının sahibi ve yetkilisi olduğunu, müvekkilinin eşi ...'in de vekaleten firmanın işleri ile ilgilendiğini, müvekkilinin uzun zamandır ticaretle ilgilenmediğini, davacı ve müvekkili arasında uzun zamandır husumet olduğunu, İstanbul Anadolu 11. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında davacı iflas takibine konu alacak için 11/10/2022 tarihli ... ... A.Ş. ile gönderilen borç dekontlarından kalan 859.000,00 TL bakiye alacak olarak gönderdiğini ancak müvekkilinin böyle bir borcu bulunmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; "...davalının tacir olmadığı, esnaf sınırında kaldığı, iflasının talep edilemeyeceği anlaşılmakla, takibin usulüne uygun yapılmadığı ve iflas davasının dava şartının mevcut olmadığı anlaşılmakla esasa girilmemiş, davanın usulden reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Ticaretle uğraşan bir kişinin faaliyetini sonlandırmasının geçmişte yaptığı işlemler bakımından tacir sıfatını ortadan kaldırmayacağını, işin yapıldığı tarihte tacir sıfatı mevcut ise kişinin iflasa tabi olduğunun kabul edilmesi gerektiğini, iflasa konu borcun doğduğu dönemde davalının ...

Grup adlı işletmenin sahibi olarak ticari faaliyet yürüttüğünü, bu işletme aracılığıyla Erzurum İl Emniyet Müdürlüğü’nün araç alım ihalesine katıldığını ve alacağın bu faaliyet kapsamında doğduğunu, tacir sıfatının belirlenmesinde gelir beyanının tek başına belirleyici olamayacağını, müvekkile olan borcunu ödememiş birisinin gelirlerini düzenli beyan edeceği hususunun gerçekçi bir durum olmadığını, vergi dairesinden alınan kayıtların yalnızca beyan edilen gelirleri yansıttığını ancak ticaretin varlığının gelir beyanına indirgenemeyeceğini, ticaret siciline kaydın zorunlu olmadığını,

kayıt dışı tacirlerin de kanun uyarınca iflasa tabi olduğunu beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme.

6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır.Dava, İİK'nın 154 vd maddelerinde düzenlenmiş olan, iflas yoluyla takibin kesinleşmesi sonucu açılan iflas davasıdır.2004 sayılı İİK'nın 154/1. maddesi uyarınca iflas yoluyla takipte yetkili icra dairesi, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki icra dairesidir.

Ancak, İİK'nın 154/3. maddesi uyarınca icra dairesinin yetkisi kamu düzeninden olmadığından bu konuda yetki sözleşmesi yapılabilir. Borçlu ve alacaklı yetki sözleşmesi veya yetki şartı ile borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerden başka bir yer icra dairesini yetkili kılmışlarsa o yerin icra dairesi de iflas takibi için yetkili sayılır.

Ancak iflas davaları için yetki sözleşmesi yapılamaz ve iflas davası mutlaka borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde açılır. Davalının adresi itibariyle dava yetkili ve görevli mahkemede açılmıştır.

İİK'nın 43.maddesi uyarınca takip yolunun, iflas yolu ile takiple değiştirmesi halinde, takip yolunu değiştirmek isteyen alacaklının başvurusu üzerine icra müdürünün önceki takip talebi ve ödeme emrine uygun bir ödeme emri düzenleyip borçluya göndermesi gerekmektedir.İİK'nın 43. maddesine göre ancak Türk Ticaret Kanunu'na göre tacir sayılan ya da tacirler hakkındaki hükümlere tabi olanlar ile tacir olmadıkları halde özel yasalara göre iflasa tabi tutulan kimselerin iflasına karar verilebilir.6102 sayılı TTK'nın 12. maddesinde; "(1) Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir.

(2) Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır.

(3) Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur." hükmüne yer verilmiştir.Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 14/02/2014 tarihli 2013/8371 E. 2014/1048 K. sayılı ilamında;

"...İcra ve İflas Kanunu'nun 43 üncü maddesine göre ancak Türk Ticaret Kanunu'na göre tacir sayılan ya da tacirler hakkındaki hükümlere tâbi olanlar ile tacir olmadıkları halde, özel yasalara göre iflasa tâbi tutulan kimselerin iflasına karar verilebilir..."Dairemizce, davalı ...'e ait ilanlar https://www.....gov.tr adresinden temin edilerek dosya kapsamına alınmıştır.

Davalı ...'in "Hürriyet Mah. Reyhan Sk....L" adresinde, "..." ticaret unvanı ile "Gıda ve içeceklerin endüstriyel olarak hazırlanması veya imalatı için BYS makinelerin imalatı" işletme konusunda 04/06/2020 tarihinde İstanbul Ticaret Siciline kaydedildiği, 09/06/2020 tarih ve 10093 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 1199.sayfasında ilan edildiği, ticareti terk ettiği hususunun ise 05/10/2020 tarih ve 10174 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 766.sayfasında ilan edildiği, ilan metnine göre 24/09/2020 tarihinde ticareti terk dilekçesinin ibraz edildiği ve 05/10/2020 tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.İİK'nın 44.maddesinde.

"Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicili memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazete'de ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemiyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.

Bu ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabilir..." hükmü yer almaktadır. Davalının ticareti terk ettiği hususu Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde 05/10/2020 tarihinde ilan edilmiştir. İflas yoluyla takibin bu tarihten itibaren 1 yıl içinde yani en geç 05/10/2021 tarihine kadar başlatılması gerekmektedir.

Ancak somut dosyada alacağa konu dekont 11/10/2022 tarihli olduğu gibi 03/04/2023 tarihinde haciz yoluyla takip başlatılmış, 04/04/2023 tarihinde İİK'nın 43/21.maddesi uyarınca iflas yoluyla adi takibe çevrilmiş ve 09/07/2024 tarihinde iflas yoluyla adi takibe ilişkin ödeme emri düzenlenmiş, davalıya 05/09/2024 tarihinde tebliğ edilmiştir.

Yani davacının alacağının dayanağı olan belge ticari terk tarihinden itibaren iki yıl sonrasına aittir.Mahkemece davalının tacir kaydı olmadığından, vergi kayıtları celp edilmiştir.

Gelen kayıtlara göre davalının "gıda ve içeceklerin endüstriyel olarak hazırlanması veya imalatı için başka yerde sınıflandırılmamış makinelerin imalatı, otomobillerin ve hafif motorlu kara taşıtlarının toptan ticareti (elektrikli olanlar ile ambulans ve minibüs benzeri motorlu yolcu taşıtları dahil) ve otomobillerin ve hafif motorlu kara taşıtlarının perakende ticareti (elektrikli olanlar ile ambulans ve minibüs benzeri motorlu yolcu taşıtları dahil)" faaliyetleriyle mükellefiyet kaydının olduğu, işletme esasına göre beyanname verdiği ve esnaf sınırını aşan gelir elde etmediği, tacir sıfatının bulunmadığı tespit edilmiştir.

Davalının iflasa tabi kişilerden olduğuna dair herhangi bir kayıt bulunmadığından verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamaktadır. İlk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının ve istinaf karar harcının Hazineye irat kaydına,3-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

24/12/2025