İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/1001 K.2024/2217

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; trafik poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın 23/09/2015 tarihli kazasından dolayı vefat eden 3. kişinin mirasçılarına ödenen destekten yoksun kalma tazminatının rücuen tahsili için başlatılan icra takibine davalının itiraz ettiğini, işbu kaza sonucu, ... sayılı ZMMS poliçesi sigorta poliçesi kapsamında müvekkili şirket tarafından işbu vefat olayı sonucunda dava dışı 3. şahıslara 21.10.2016 tarihinde poliçe limiti dahilinde 266.001,18 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödendiğini, dosya içerisine delil listemizin ekinde ibraz ettiğimiz belgelerden,

kaza esnasında sigortalı aracın istiab haddinin aşılmış olduğunu, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın, “Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortacının İşletene Rücu Hakkı” başlıklı B.4 maddesine göre“Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tesbit edilmiş olan istiab haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmişse” sigorta ettirene rücu edileceğini,

kazada zarar görene ödenen tutar yönünden sorumlu olan sigortalıya rücu amacıyla Ankara ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, borçlunun itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının yaptığı tazminat ödemesini istiap haddi aşılması nedeniyle rücu ederek müvekkilinden talep ettiğini, böyle bir talebin haklı olabilmesi için Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2014/14258 Esas, 2016/11617 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere meydana gelen kaza ile istiap haddinin aşılması arasında uygun bir illiyet bağının bulunması gerektiğini, böyle bir illiyet bağının olmadığını ve kurulamayacağını,

gerek çelişik raporlar gerekse de heyet raporu alınmamış olması sebebiyle sadece davacı tarafından delil olarak belirtilen ilgili bilirkişi raporuna dayanılarak istiap haddinin aşıldığını iddia etmenin son derece yersiz ve dayanaksız olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "Davanın reddine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ...'un bu kaza nedeniyle vefat etmesi ile istiap haddinin aşılması arasında doğrudan bir illiyet bağı bulunduğunu, bilirkişilerce İstanbul Anadolu 34. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2016/67 Esas sayılı dosyasındaki delil ve belgelerin incelenmediğini, istiap haddinin aşıldığının müteveffanın eşinin dışındaki diğer tanıkların aracın içinin çok kalabalık olduğu şeklindeki ifadeleri ile de sabit olduğunu,

sürücü ...'ın İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2015/131684 soruşturma nolu 24/09/2015 tarihli sorgulama tutanağında kusurlu olduğunu ikrar ederek atılı suçlamayı kabul ettiğini beyan ettiğini, ZMMS Genel Şartları'nın zarar görenlerin haklarının saklı tutulması ve sigortacının işletene rücu hakkı başlıklı b.4 maddesi gereği istiap haddinin aşılmış olup sürücünün asli kusurlu olduğunu, trafik kazasına sebebiyet veren sigortalı araç sahibi davalıya müvekkilinin rücu hakkı doğduğunu, davanın kabulü gerektiğini belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Dava, ölümlü trafik kazası nedeniyle sigorta şirketi tarafından ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında sigortacının rücu hakkı, 2918 sayılı KTK'nın 95/2 maddesi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında düzenlemeye tabi tutulmuştur.

ZMSS Poliçe Genel Şartları'nın 4. maddesinde düzenlenen ağır kusur veya kasıt hali, oto yarışına katılma, ehliyetnamesiz motorlu araç kullanmak, uyuşturucu veya alkollü olarak araç kullanmak, istiap haddinin aşılması, aracın çalınması veya gasp edilmesinde işleteninin kusuru gibi haller sigortacının sigortalısına rücu sebeplerindendir.

İstanbul Anadolu 34. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/67 Esas ve 2016/413 Karar sayılı dosyasının incelenmesinde; müteveffa ...'un taksirle ölümüne neden olmak suçundan sanık ... hakkında kamu davası açıldığı, yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda meydana gelen kazada sanığın asli kusurlu olduğunun belirtildiği, yargılama sonucunda sanık ...'ın taksirle ...'un ölümüne sebebiyet verdiği anlaşılmakla TCK 85/1 maddesi uyarınca 2 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, kararın istinafı üzerine istinaf talebinin reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği görülmüştür.

Mahkemece alınan 20/08/2019 tarihli bilirkişi heyet raporunda. 23/09/2015 tarihinde meydana gelen olayda davalı tarafa ait ... plakalı ticari hatlı minibüs sürücüsü ...'ın % 60 oranında asli kusurlu olduğu, müteveffa ...'un %40 oranında tali kusurlu olduğu bildirilmiştir.

Davalı vekilinin itiraz üzerine mahkemece başka bir bilirkişi heyetinden alınan 13/07/2021 tarihli raporda; dava konusu kazanın münhasıran istiap haddinin aşılmasından kaynaklanmadığı, gerek ... plakalı araç sürücüsü ..., gerekse müteveffa yolcu ...'un kural dışı davranışlarının kazanın oluşunda etken olduğu,

... plakalı minibüsün sürücüsü ...'ın araç durmadan kapısını açtığı ve açık kapı ile seyrine devam ettiği, araç kapısının kapanmasını beklemeden hareket ettiği, taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, sağa veya sola dönerken, karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek şekilde hareket ettiği, duraklama yapan minibüsün şeridine tecavüz ettiği, yolcu ...'un minibüs yolcu kapısında basamakta belden dışarda olarak seyahat etmesine izin verdiği, yol üzerinde yolcu indirmek için duraklama yapan minibüsü geçmek için minibüse çok yaklaşarak minübüse çarpması,

çarpma esnasında da basamak üzerinde belden yukarısı dışarıda seyahat eden yolcu ...'un kafasını minibüsün sol arka tarafına çarpması nedeni ile asli ve % 60 kusurlu olduğu, yolcu ...'un aracın seyri esnasında, araç içinde seyahat etmeyerek kapı basamaklarında belden yukarısı dışarda olacak şekilde seyahat ettiği, taşımacının güvenlik yönünden almış olduğu tedbirlere uymadığı, trafiğin seyir ve güvenliğini tehlikeye düşürecek şekilde hareket ettiği ve bu nedenlere bağlı olarak yaralanarak vefat etmesinde tali ve %40 kusurlu olduğu, ... plakalı minibüsün sürücüsünün kusurunun olmadığı görüş olarak bildirilmiştir.

2918 sayılı KTK'nın 65.maddesinde, taşıma sınırı üstünde yolcu ve yük alınması, gabari dışı ve dingil ağırlıklarını aşacak şekilde ve yol koşulları dikkate alınmadan yükleme yapılması yasaklanmıştır.

Genel Şartlar B.4 maddesi (e) bendinde de "yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması" rücu nedenleri arasında yer almış ise de, Yargıtay kararlarına göre, sırf yükleme (istiap) sınırının aşılmış olması, sigortacıya dönme (rücu) hakkı vermez. Ayrıca, kazanın oluşu ile yükleme sınırının aşılması arasında "nedensellik bağı" kurulabilmelidir. Başka bir deyişle, kaza, yükleme sınırının aşılması yüzünden meydana gelmiş olmalıdır.

Taşıtın ruhsatında belirtilen taşıma haddinden fazla yük ve yolcu taşınması sırasında meydana gelen zararların teminat dışı kabul edilebilmesi için, riziko ile istiap haddinden fazla yük yada yolcu taşıma arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve kazanın salt bu nedenle meydana gelmesi gerekir. Başka bir anlatımla, sadece istiap haddinin aşılmış olması, rizikonun teminat dışı olduğu sonucunu doğurmaz.

Ayrıca, bu hususun davacı sigorta şirketince kesin bir şekilde kanıtlanması gerekir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçeler usul ve kanuna uygun olup, istiap haddinin aşılması nedeniyle işletene rücu edilebilmesi için kazanın münhasıran istiap haddinin aşılmasından kaynaklanmış olması gerektiği gözönünde bulundurularak,

konusunda uzman bilirkişi tarafından düzenlenen raporda istiap haddi aşımının kazada tek etken olmadığının dosya kapsamına uygun biçimde tespit edildiği de dikkate alındığında davanın reddine karar verilmiş olmasında isabetsizlik bulunmamaktadır. Bu nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.