İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2023/2037 K.2024/81

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacıların murisi ...'ın 04/12/2012 tarihinde meydana gelen trafik kazasında ... plakalı aracın içerisinde yolcu iken vefat ettiğini, davacıların ...na başvurduklarını ve ... sayılı dosya açıldığını, davalının ... plakalı aracın sigortacısı dava dışı ...

Sigorta A.Ş.'nin %100 kusura istinaden davacılara tazminat ödemesi yaptığı gerekçesi ile tazminat taleplerini reddettiğini, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla davacılardan ... için 500,00 TL ve davacılardan ... için 500,00 TL olmak üzere şimdilik 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının haksız fiil tarihi olan 04/12/2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Husumet itirazlarının olduğunu, Silifke 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/717-2014/65 Esas ve Karar sayılı dosyasının celbini ve kazaya sebebiyet veren aracın plakasının tespitini, kazaya sebebiyet veren aracın tespit edilememesi halinde müvekkilinin sorumluluğunun kaza tarihi itibariyle geçerli poliçe limiti olan 225.000,00 TL ile sınırlı olduğunu ayrıca davacıya ödeme yapan ...

Sigorta A.Ş.'nin fazla ödediği tutar için davalı kuruma rücu etme ihtimali bulunduğunu, kurum tarafından mükerrer ödeme yapılması ihtimalinin bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "Davanın kısmen kabulü ile ... için 157.878,76 TL destekten yoksun kalma tazminatının 126.985,30 TL’sinin dava tarihinden, 30.893,46 TL’sinin 31/05/2023 ıslah tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ... için 6.519,47 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporuna karşı gerekçeli itiraz nedenlerinin reddedildiğini, raporun, usul ve yasaya aykırı olup hükme esas alınamayacağından kararın kaldırılması gerektiğini, mahkemece BAM kaldırma kararı sonrası aldırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava dışı ...

Sigorta A.Ş. tarafından % 100 kusur ve ödeme tarihindeki veriler esas alınarak yapılan hesaplamaların hatalı olduğnu, hükme esas bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davacıların zararının tamamına yakını dava dışı ...

Sigorta A.Ş. tarafından 26.12.2012 tarihinde yapılan ödeme ile karşılandığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafın, ilk karar öncesinde davasını ıslah ettiğini, yargılamada bir kez ıslah talebinde bulunulabileceğini, davacı tarafın, 2. kez ıslah talebinde bulunmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, istanbul BAM 9. Hukuk Dairesinin 2020/1997 E. 2020/2109 K. sayılı ilamıyla davacıların istinaf taleplerinin reddine karar verildiğini, kaldırma kararı önceki verilen kararın davacılar yönüyle kesinleştiğini,

bu nedenle usuli kazanılmış hak gözetilerek kaldırma kararı öncesi alınan rapor doğrultusunda karar verilmesi gerektiğini, ilk kararda faiz yönüyle hüküm kurulmadığını, davacı tarafın bu yönde bir istinaf talebi olmadığı gibi BAM kaldırma kararında da kaldırma gerekçesi yapılmadığını ancak buna rağmen mahkemece kaldırma kararı sonrası avans faizine hükmedilmesinin hatalı olup kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Dava, ölümlü trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.

Mahkemece ilk verilen hükmün davacı ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 23/11/2022 tarih, 2020/1997 Esas ve 2022/2109 Karar sayılı kararı ile "...Somut olayda, davaya konu kaza nedeniyle dava dışı karşı araç ZMMS sigortacısı ... Sigorta A.Ş. tarafından yapılan tazminat ödemesi karşılığı davacılardan ibraname alınmış ise de bu ibraname araç sürücüsü ve işleteni kapsadığı, karşı aracı kapsamamaktadır.

Bu nedenle KTK'nın 111. madde de düzenlenen 2 yıllık hak düşürücü süre, kazaya karışan plakası tespit edilemeyen diğer araç için sorumlu olan davalı ... bakımından uygulamayacağından bu yöne değinen istinaf talebi yerinde görülmemiştir. Ancak dava dışı karşı araç ZMMS sigortacısı ...

Sigorta A.Ş. tarafından yapılan tazminat ödemesi % 100 kusur üzerinden yapılmış olması, desteğin yolcu olması nedeni ile kusurunun bulunmaması nedeni ile dava dışı karşı araç sürücü, işleten ve ZMMS sigortacısı ... Sigorta A.Ş. ile plakası tespit edilmeyen kamyon yönünden davalı ...nının talep edilen tazminattan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaklardır. Bu kapsamda dava dışı karşı araç ZMMS sigortacısı ...

Sigorta A.Ş. tarafından yapılan tazminat ödemesi diğer müteselsil borçluları da ödeme miktarı kadar borçtan kurtaracaktır. Mahkemece ödeme tarihindeki verilere göre ödemenin yeterli olup olmadığı, yeterli olmadığının saptanması halinde ödemenin güncellenmiş değeri tespit edilerek tazminattan indirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi doğru olmamıştır. Kabule göre de mahkemece dava dışı ...

Sigorta Şirketi A.Ş. tarafından davacı ...'a 73.216,89 TL davacı ... 'a 9.187,37 TL ödeme yapıldığı dikkate alınmadan ödemenin indirilmesi de doğru olmamıştır. Destek Saniye araçta yolcu konumunda olması nedeniyle kazanın meydana gelmesinde kusurundan söz edilemeyecektir. Kaldı ki ceza yargılamasında alınan kusur bilirkişi raporu ile mahkemece aldırılan bilirkişi raporları arasında çelişki bulunmadığı görülmektedir. Bu yöne değinen istinaf başvurusu yerinde değildir.

HMK'nun 357/1. maddesi uyarınca, Bölge Adliye Mahkemesince re'sen göz önünde tutulacaklar dışında, İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz.

Davalı vekili tarafından yargılama safahatı sürecinde aktüerya raporundaki hesaplamaya karşı süresinde itiraz ya da talepte bulunmamış ve bu suretle hesaplama bakımından davacı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu gibi HMK'nın 357/1. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesince re'sen göz önünde tutulacaklar dışında İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddialar ve savunmalar dinlemeyeceğinden hesaplamaya ilişkin istinaf itirazı değerlendirilmeye alınmamıştır..." gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Davacılar vekilinin tazminat hesabına ve davacı ... yönünden davanın reddine karar verilmesine yönelik istinafları bulunmasına ve Daire kararımız kapsamında öncelikle dava dışı ...

Sigorta tarafından yapılan ödemenin ödeme tarihinde yeterli olup olmadığının tespiti ile ödemenin yetersiz olması halinde davacılara yapılan ödemelerin güncellenerek tazminattan mahsup edilmesi gerektiği belirtilerek istinaflarının kısmen kabul edilmesine rağmen Daire kararımız sonuç kısmında sehven davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.Bu durumda İlk Derece Mahkemesinin ilk kararına karşı davacılar vekilinin de hesaplama yöntemine istinaf talep etmesi üzerine Dairemiz kaldırma kararında eksiklikler belirtilip yeni bir bilirkişiden rapor alınması gerektiği açıklandığından istinaf kararından

önceki ilk kararın tazminat miktarının davalı yönünden kesinleşmediği ve tazminat miktarı bakımından davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşmadığı belirgin olmakla bu yöne ilişkin istinaf yerinde değildir. İlk Derece Mahkemesince. Dairemiz kararı doğrultusunda aktüerya bilirkişiden alınan raporda; ...

Sigorta tarafından yapılan ödeme tarihindeki verilere göre hesaplama yapıldığı, ödemenin davacı ... yönünden % 86, davacı ... yönünden %65 oranında karşılandığı tespit edilmiş ayrıca ödemenin yasal faizi ile güncellenerek tazminat miktarından tenzili yapılmıştır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/19844 Esas ve 2019/8286 Karar sayılı kararında; "...Belirsiz alacak davasında davacı, alacağının tam ve kesin olarak belirlenmesinden sonra HMK'nın 107.maddesine dayalı olarak bir kez alacağını artırabilir. Ayrıca davasını HMK'nın 176. ve devamı maddelerine göre bir kez de ıslah edebilir. Somut olayda, dava tarihi 12.11.2012 olup, dava tarihinde yürürlükte olan HMK'ya göre belirsiz alacak davası olarak açılmıştır.

Mahkemece alınan bilirkişi raporunda zarar toplamı 68.815,51 TL olarak belirlenmiştir. Davacı vekili, 05.12.2013 tarihinde vermiş olduğu dilekçe ile alacağını fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 40.500,00 TL olarak ıslah etmiştir.Daha sonra ıslah edilmeyen 28.815,51 TL için tamamlama harcını 06.03.2015 tarihinde yatırmıştır. Belirsiz alacak davası olarak açılan davada harcını yatırarak bedel artırma talebinde bulunulabilir.

Ayrıca bundan bağımsız olarak HMK'nun 176. maddesi gereği ıslah yapmak hakkı da mevcuttur. Mahkemece davacının ıslah dilekçesi ve bedel artırım talebi esas alınarak bir karar vermek gerekirken sadece ıslah dilekçesindeki talep gibi karar verilmesi ve bedel artırım talebinin dikkate alınmaması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir." belirlemesinde bulunmuştur (Benzer yönde Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/6162 E. ve 2021/9730 K. sayılı kararı).

Somut uyuşmazlıkta maddi tazminat davasının belirsiz alacak davası olarak açıldığı, belirsiz alacak davalarında ilk artırım miktarının davanın belirli hale getirilmesi olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu nedenle davacı tarafın kaldırma kararından önce verdiği ıslah dilekçesinin hukuki nitelendirmesinin bedel artırım olarak kabul edilerek, davacı tarafın kaldırma kararından sonra raporlar sonucu yapılan hesaplamalar sonucu ortaya çıkan miktara ilişkin verdiği dilekçesinin davanın ıslahı olarak değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.

Ancak İlk Derece Mahkemesinin ilk kararınında davacı ... hakkında hükmedilen tazminata ilişkin faize hükmedilmediği, davacılar vekili tarafından faize ilişkin istinaf talebinde bulunmadığından, davacı ... hakkında hükmedilen tazminata faiz uygulanmamış olması bakımından usuli kazanılmış hak oluştuğu halde yeni kurulan hükümde bu davacı yönünden de faize hükmedilmesi doğru olmamıştır.

Bu nedenle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince, İlk Derece Mahkemesi kararı faiz yönünden düzeltilerek aşağıda yazılı olduğu şekilde esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.