İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2023/2303 K.2024/292

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesi ile; sürücüsü ... olan ... plakalı araç ile sürücüsü ... olan ... plaka sayılı araçlar arasında 09/09/2013 tarihinde yaralamalı ve ölümlü trafik kazası meydana geldiğini ve bu kaza sonucu davacı ...'nın yaralandığı ve davacıların kızı ...'nin vefat ettiğini, davacı ...'ın kendi yaralanmasından dolayı bedensel zarara uğradığını keza ölen kızı ... nedeniyle de desteğinden yoksun kalmış olması nedeniyle zarara uğradığını, davacı ...'da kazada ölen kızı ...'ın desteğinden yoksun kalmış olması nedeniyle zarara uğradığını,

... plakalı aracın işletilmesinden kaynaklanan sorumluluğun davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS (Trafik Sigorta Poliçesi) ile sigortalı olduğunu belirterek davacı ...'ın bedensel zarar miktarının tespiti ile şimdilik 2.000,00 TL işgöremezlik tazminatı, 1.000,00 TL destek tazminatı, 1.000,00 TL cenaze ve defin giderinin davalı işleten sürücü ve sigorta şirketinden tahsilini, kendi yaralanması nedeniyle 10.000,00 TL ve ölen kızı nedeniyle de 50.000,00 TL manevi tazminatın davalı işleten ve sürücüden,

davacı ...'ın ise kazada ölen kızının desteğinden yoksun kalması nedeniyle şimdilik 1.000,00 TL destek tazminatının davalı işleten sürücü ve sigorta şirketinden ve 50.000,00 TL manevi tazminatın ise davalı işleten ve sürücüden tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde bahsi geçen ... plaka sayılı aracın müvekkili sigorta şirketi adına zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile 27.08.2013/2014 tarihleri arasında sigortalı olduğunu, müvekkili şirkette hasar dosyasının açıldığını, sigortalısının kusuru oranında destekten yoksun kalanlara tazminat ile yükümlü olduğunu, bu çerçevede aktüer hesabının yaptırıldığını, 06.03.2014 tarihi itibarı ile 14.993,21 TL davacı vekili hesabına ödendiğini müvekkili şirketin poliçeden kaynaklanan sorumluluğunu yerine getirmiş olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle husumet itirazında bulunduğunu, davacıların tüm beyanlarına itiraz ettiklerini ve kabul etmediklerini, davanın esasına girilmesi halinde İstanbul 20. Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/439 esas sayılı dosyasının sonucunun beklenilmesi ve dava dışı ...'ün davaya ihbar edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle husumet itirazında bulunduklarını, müvekkillerinin işleten sıfatı bulunmadığını bu nedenle husumet yöneltilemeyeceğini, ... plaka sayılı ticari taksi niteliğindeki aracın 3. şahıslara kiralama amacı ile ... Ticaret isimli kiralama işine aracı şirkete verildiğini, manevi tazminatında fahiş olduğunu, özellikle cenaze masraflarının yüksek olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda.

"Konusuz kalan maddi tazminat talepleri bakımından karar verilmesine yer olmadığına, manevi tazminat davacının kısmen kabulü ile; ...'ın kendi yaralanması nedeniyle 2.500,00 TL, kızının vefatı nedeniyle 20.000,00 TL olmak üzere 22.500,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 09/09/2013 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalı ..., ... ve ...'ten tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile müteselsilen tahsili ile davacı ...'a verilmesine,

fazlaya ilişkin kısmın reddine, ...'ın kızının vefatı nedeniyle 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 09/09/2013 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalı ..., ... ve ...'ten tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile müteselsilen tahsili ile davacı ...'a verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın reddine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davacılar vekili, davalılar ... ve ... vekili, davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacıların kızlarının ölümü nedeniyle destekten yoksun kaldıklarını, davalının kusuru dikkate alınarak, anne ve baba için kızının ölümü nedeniyle ve annenin kendi yaralanması için hükmedilen manevi tazminat miktarının oldukça düşük olduğunu belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Davalılar ... ve ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; husumet itirazının değerlendirilmediğini, müvekkillerinin aracı hiçbir zaman bizzat işletmediğini, kira sözleşmesi incelendiğinde sözleşmenin bir yıllık olduğu ödemelerinde düzenli olarak banka kanalı ile yapıldığı anlaşılacağından artık işleten sıfatının kiracıya geçtiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber her ne kadar müvekkillerinin araçta çalışan şoförleri tanımasalar dahi müvekkillerine ait ... plakalı aracın söförünün bilirkişi raporuna göre kazadaki kusurunun %25,

kazaya karışan asli kusurlu bulunan ... plakalı aracın şoförünün kaza kusur oranın %75 olduğunu getirildiğinde kazaya karışan diğer araç malik ve sürücüsü hakkında açılan dava dosyası getirildiğinde feragat nedeniyle reddedildiğinin görüldüğünü bu feragatin neyin karşılığı yapıldığını, bu feragatin davaya olan etkisini tartışmadan sadece kaldırma kararına göre davacıları isticvap suretiyle dinlemekle yetindiğini, mahkemenin inkar yoluna giden davacıların "ödeme almadık" beyanlarına göre aynı kararı verdiğini, Mahkemenin hükmettiği manevi tazminatın,

asli/tam kusurluymuş gibi olduğunu ve oldukça fahiş olduğunu belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur. Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; trafik kazası tespit tutanağından da açıkça anlaşılacağı üzere, ihbar olunan ...’ün sevk ve idaresindeki ...

Plakalı minibüsün kuralları hiçe sayması sebebiyle anne ve kıza çarparak davacı ...’ın yaralanmasına, kızı ...'ın ölümüne sebebiyet verdiğini, davacının işbu davayı asli ve tam kusurlu olan ihbar olunan ...'e yöneltmesi gerektiğini, tali kusurlu olan müvekkili ve işletenlerinin yargılanması ve hüküm verilmesinin hatalı olduğunu, ayrıca davacının ...'den zararı tazmin ettiği halde mükerrer kazanç elde etmek adına müvekkil hakkında işbu davayı açtığını, kazaya karışan diğer araç malik ve sürücüsü hakkında açılan davadan feragat nedeniyle reddedildiğini görülmüş davacının işbu feragatinin neyin karşılığı olarak yapıldığını,

bu feragatin davaya olan etkisini tartışmadan aynı doğrultuda haksız ve hukuka aykırı işbu kararı verdiğini, davacılar tarafından asli kusurlu olan ...'e karşı açılan davanın sonuçsuz bırakılması ile ...'ün borçtan kurtarıldığını, İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/96 Esas sayılı dosya ile ...-...'e karşı 110.000 TL’lik aynı kaza nedeni ile manevi tazminat davasının açıldığının görüldüğünü, davanın feragat nedeniyle reddedildiğinin anlaşıldığını,

bu davada davacılar vekili araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu kabul ve beyan etmiş olmakla işbu davanın esasen kendi kabulleri gereği kusursuz olmaları nedeni ile reddedilmesi gerektiğini, kazaya karışan diğer araç sürücüsünün kaza tutanağında %75 kusurlu olup, oluşan zarardan müşterek ve müteselsilen sorumlu olduklarını, mahkemece bu hususun detaylı olarak araştırılmadan, müvekkil aleyhine fahiş manevi tazminata hükmettiğini, kazada müvekkilinin %25 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarının oldukça fahiş olduğunu belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Dava, ölümlü ve yaralamalı trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.Mahkemece ilk verilen hükmün istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 15/12/2017 tarih, 2017/ 648 Esas ve 2017/1142 Karar sayılı kararı ile "İlk Derece Mahkemesi'nce, İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/96 Esas sayılı dosyası,

İstanbul 20.Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2013/439 esas sayılı dosyası ve Sigorta Tahkim Komisyonu Başkanlığı'nın 2014/E-484.42 esas sayılı dosyasının birer örnekleri getirtilip, incelenerek, mübrez raporlar mukayese edilerek, karar verilmiş ise, kararın bu dosyada verilecek kararı etkileyip etkilemeyeceği tartışılarak karar verilmesi gerekir iken, eksik inceleme araştırma ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir. ..." gerekçesiyle kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince verilen 2. kararının istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 28/02/2022 tarih, 2019/ 3444 Esas ve 2022/388Karar sayılı kararı ile, "İlk Derece Mahkemesince; istinaf talep eden davalıların İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/96 Esas sayılı dosyasında davalılardan manevi tazminat için ödeme alındığı savunması üzerinde durularak bu konuda davacı asiller isticvap edilerek dinlenilmeli ve sonucuna göre ödeme alındığının tespiti halinde ödeme miktarını geçmemek ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla tahsile karar verilmelidir..." gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince. Dairemiz kararı doğrultusunda davacıları isticvap etmiştir. Davacılar diğer araç sürücüsünden ödeme almadıklarını beyan etmişlerdir.

Davalı ... ve ... vekili ve davalı ... vekilinin manevi tazminat dışında kalan kusur, işleten ve husumet istinaf itirazlarının Dairemizin 28/02/2022 tarih, 2019/ 3444 Esas ve 2022/388Karar sayılı kararı ile değerlendirilmiş olduğu verilen kararda isabetsizlik bulunmadığı kanaatine varıldığından aynı hususlara değinen istinaf talepleri yerinde görülmemiştir.Karayolları Trafik Kanunu'nda manevi tazminat konusunda özel bir düzenleme yapılmadığından trafik kazası nedeniyle oluşan cismani zarar nedeniyle manevi tazminat talep edilmesi halinde TBK'da manevi tazminata ilişkin hükümler uygulanacaktır.

TBK'nın "manevi tazminat" başlıklı 56/2.maddesinde "Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.” şeklinde düzenleme yer almaktadır.Bu yasal hüküm gereğince, hükmedilecek para, zarara uğrayanda manevi huzur duygusunu doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer işlevi olan özgün bir nitelik taşır.

Bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin zararın karşılanması da amaç edinilmemiştir. 22.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli, davacının uğradığı zararın kapsamı, davalının sorumluluğunun niteliği, kusur oranları ve özellikle caydırıcı bir etki doğuracak düzeyde olması gerektiği de göz önünde tutularak, meydana gelen trafik kazası sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla olay tarihindeki paranın alım gücüne uygun düşen tutarlara hükmetmesi gerekmektedir (Yargıtay HGK'nun 23/06/2004 tarih, 13/291-370 E.-K. sayılı kararı).

Somut uyuşmazlıkta olay tarihi, kazanın oluş şekli, kusur durumu, tarafların dosyaya yansıyan ekonomik ve sosyal durumları, manevi tazminatın belirlenmesine hakim ilkeler ile İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde, davacı ...'nın kendi yaralanması nedeniyle mahkemece belirlenen manevi tazminat miktarı, manevi tazminat müessesinin amacına ve hakkaniyete uygun, yeterli ve makul olduğu kanaatine varılmıştır.

Ancak davacı anne babaya çocuklarının trafik kazasında ölümü nedeniyle mahkemece belirlenen manevi tazminat miktarlarının bir miktar düşük olduğu, aynı ilkelere göre yapılan değerlendirme sonucunda takdiren davacı anne baba için ayrı ayrı 40.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır.

İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/96 Esas sayılı dosyası ile davacıların aynı kaza nedeniyle ... plakalı araç sürücüsü ... ile işleteni ... aleyhine manevi tazminat davası açıldığı, davacılar vekili davayı takip etmediğinden davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, bu kararın 19/11/2018 tarihinde kesinleştiği, davacılar vekilinin feragat ve ödeme konusunda beyanı bulunmadığı görülmektedir.

İlk Derece Mahkemesince davacı asiller isticvap edildiğinde İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/96 Esas sayılı dosyasında davalılardan manevi tazminat için ödeme almadıklarını beyan etmişlerdir. Kaza tarihinde yürürlükte olan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 162/1.maddesine göre müteselsil borçlulardan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumludur.

Aynı Kanun'un 163.maddesine göre borç tamamen ifa edilinceye kadar alacaklıya karşı bütün borçluların sorumluluğu devam eder. Alacaklı, borçluların birinden, bir kısmından veya hepsinden alacağını talep etme ve dava açma hakkına sahiptir. Zarar gören davacı, TBK'nın 162 ve 163. maddesi gereğince müteselsil sorumluların hepsine karşı dava açabileceği gibi bunlardan sadece birine karşıda tazminat davası açabilir.

Bu duruma göre, zarara uğrayanın, müteselsil sorumlulardan birini yada bir kaçını seçip onlara karşı tazminat davası açması halinde eğer borç ödenmemişse diğer sorumlu hakkında da zararın tümü için tazminat davası açmasını engellemez. Çünkü zarar görenin tatmini oranında tazminat borcu sona erer. Bu durumda mahkemece önceden ödetilmesine karar verilen bu miktarı geçmemek ve tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla tahsile karar verilmesi gerekir.

İlk Derece Mahkemesince açıklanan şekilde hüküm kurulduğundan hükümde usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır. Bu nedenlerle; davalılar ... ve ... vekili, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince, İlk Derece Mahkemesi kararı düzeltilerek aşağıda yazılı olduğu şekilde esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.