İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/904 K.2024/172

İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 12.01.2021 tarih 2016/1013 Esas 2021/9 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, taraflar arasında yapılan franchising sözleşmesine davalının aykırı davrandığını, öğrenci kayıtlarının ve sayısının bildirilmediğini, bu nedenle alacak talebinde bulunulduğu, 5.000-TL reklam, promosyon, fuar, tanıtım bedeli alacağının ve kar mahrumiyeti olarak 27.750-USD test ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacının lisanssız danışmanlık hizmeti verildiği iddiasının doğru olmadığını, lisans bedellerinin 42-USD olduğunu, müvekkilinin reklam hizmetlerinden faydalanmadığını, reklam bedeli talebinin yerinde olmadığını, franchising sözleşmesinin tarafların anlaşması sonucunda karşılıklı solarak Nisan/2016 tarihinde süresinden önce feshedildiğini, 01.05.2016 tarihinde işletmenin fiilen davacıya teslim edildiğini, kar mahrumiyeti olarak 27.750-USD talep etmesinin kabul edilemeyeceğini, müvekkilinin lisanssız danışmanlık hizmeti vermediğini, ayrıca sözleşmenin feshi için 3 defa uyarıda bulunulması gerektiğini, şubenin davacı tarafından geri alınarak çalışmasına devam ettiğini, KDV talebinin yerinde olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında franchising sözleşmesi yapıldığı, alınan bilirkişi raporlarına göre, franchising sözleşmesinin 6.2 ve 12. mdsine göre talep edilen 33.134-USD ve 27.750-USD alacak talebinin sübut bulmadığı, franchising sözleşmesinin 8/3 maddesine göre talep edilen 5.000-TL talep yönünden harcın yatırılmadığı, bu kısmın dava konusu yapılmadığından, bu kısım hakkında karar verilmesine yer olmadığı, bilirkişi raporunda davacının cari hesaba dayalı olarak 1.464,12-TL alacaklı olduğu belirtilmiş ise de, dava dilekçesinde cari hesaba dayalı olarak alacak talep edilmediğinden bu kısım yönünden de karar verilmesi söz konusu olmadığından, sübut bulmayan davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, yerel mahkeme tarafından 5.000-TL tutarındaki talep yönünden harcın yatırılmaması nedeniyle bu talebin dava konusu olmadığı gerekçesiyle bu kısım hakkında karar verilmesinin söz konusu olmadığına karar verilmiş ise de, HMK'nun 120/2 maddesine göre mahkemece harcın eksik olduğunun tespit edilmesi halinde 2 haftalık kesin süre verilmesi gerekirken süre verilmeksizin talebin reddine karar verildiğini, taraflar arasında 05.03.2014 tarihili Franchising Sözleşmesi yapıldığını, sözleşme gereği “...” markası ve sisteminin belirli süre, koşul ve sınırlar içinde ve belirli bir bedel karşılığında davalı yanca kullanılacağını,

dava konusunun taraflar arasındaki "franchising sözleşmesinin ihlali" sebebiyle talep edilen cezai şart ve diğer alacaklara ilişkin olup, cari hesap alacağına ilişkin olmadığını, bu nedenle ticari defterlere kaydedilmesi zorunlu bir alacağın bulunmadığını, mahkemece, tarafların ticari defter kayıtları değil, taraflar arasında imzalanan 05.03.2014 tarihli franchising sözleşmesinin ihlal edilip edilmediğinin araştırılması gerektiğini, bu hususun tespitini ise ancak ve ancak franchising sözleşmeleri konusunda yetkin, hukuk fakültesi ticaret hukuku anabilim dalı üyesi hukukçu bilirkişi incelemesi ile mümkün olabileceğini,

tüm bilirkişi raporları hukukçu bilirkişi olmaksızın ve sadece ticari defterlerler incelenmek sureti ile oluşturulduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşme gereği davalının, kaydını yaptığı her öğrenci için müvekkil şirketten lisans satın almak zorunda olduğunu, alınan bu lisansla kayıt yapılıp, öğrencinin verilerinin işlendiğini, öğrenci adı, öğrencinin yetenekleri, öğrenciye yaptırılan egzersizler ve öğrenci adına alınan lisansın birbiriyle eşleştiğini, oysa davacının 39 öğrencinin kaydını, her biri için ayrı lisans almaksızın halihazırda başka öğrenciler için alınmış lisansları kullanmak suretiyle yaptığını,

yani davalının 39 öğrenciye kayıt dışı danışmanlık hizmeti vererek, gerek müvekkili şirketi gerekse kaydı yapılan öğrencilerin ailelerini dolandırdığını, 39 öğrenciye kayıt dışı hizmet verildiğinin tespiti için kasa defterlerinin ve öğrenci kayıtlarının bulunduğu adresteki bilgisayarların eğitimci ve yazılımcı bilirkişiler vasıtasıyla incelenmesi talep edilmesi talebinin yerel mahkemece reddedildiğini, oysa lisansı ödenmemiş öğrencilerin tespiti ile birlikte sözleşmenin ihlal edilip edilmediğinin ve müvekkil şirketin uğradığı zararın tespiti için söz konusu hususun araştırılmasının zorunlu olduğunu,

davalının lisans aldığı öğrencinin lisansını başka bir öğrencide kullanmasının uygulanan egzersizlerin sonuç vermemesine neden olacağını, davalının sözleşmeye aykırı olan eylemleri nedeniyle sözleşmenin feshedildiği, yerel Mahkemece ticari defterler dışında hiçbir inceleme yapılmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki franchising sözleşmesinin ihlali sebebiyle uğranılan zararın ve cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Somut olayda, taraflar arasında 05.03.2014 tarihili franchising sözleşmesi yapıldığını, sözleşme gereği “...” sisteminin belirli süre ve bedel karşılığında davalı tarafından kullanılacağının kararlaştırıldığı, davacı tarafça, davalının 39 öğrenciye kayıt dışı hizmet verdiğinin tespit edilmesi üzerine çekilen ihtarname sonucunda sözleşmenin 26.07.2016 tarihinde feshedilerek, sözleşme uyarınca davalıdan cezai şart ve diğer alacak kalemlerinin ödenmesinin talep edildiği, mahkemece aldırılan bilirkişi raporlarına göre davalı tarafından reklam katılım bedeli faturasının davacı tarafından süresinde düzenlenip düzenlenmediği,

cogmap test adedine ilişkin olarak dosyaya herhangi bir bilgi veya belge sunulmadığı, öğrencilere lisanssız danışmanlık hizmeti verilip verilmediği, verilmiş ise kaç öğrenciye verildiği konusunda da herhangi bir bilgi ve belgenin dosya kapsamında bulunmadığı gerekçesiyle bu konularda herhangi bir inceleme yapılamadığının belirtildiği, diğer taraftan taraflar arasındaki 01.05.2016 tarihli işletme devrine ilişkin geçerli ve yazılı bir devir sözleşmesinin bulunmadığı,

ancak davacı tarafından dava konusu işyeri şubesinin davacı tarafından dava dışı mal sahibinden kiralandığına ilişkin olarak dosyaya sunulan 01.05.2016 tarihli kira sözleşmesine karşı herhangi bir itirazın ileri sürülmediği, davacı tarafından davalıya 26.07.2016 tarihli fesih ihtarnamesi gönderildiği,

her ne kadar davacı tarafından sözleşmeye aykırı olarak 39 öğrenciye verilen lisanssız danışmanlığın tespiti hususunda kasa defterlerinin ve öğrenci kayıtlarının bulunduğu adresteki bilgisayarların eğitimci ve yazılımcı bilirkişiler vasıtasıyla incelenmesi talep edilmiş ise de, söz konusu adreste bulunan şubenin fesih tarihinden önce 01.05.2016 tarihli kira sözleşmesiyle birlikte davacıya devredildiği,

kaldı ki sözleşmenin 7/3 maddesi uyarınca öğrenci bilgilerinin zamanında ve doğru olarak sisteme kaydedilmemesi halinde üs süste iki kez uyarıda bulunulacağı, aynı durumun üçüncü kez tekrarlanması halinde franchise verenin sözleşmeyi iptal hakkına sahip olacağının belirtildiği, buna karşın, dava dilekçesinde belirtilen ihlal hususunda davalının fesihten önce üst üste iki kez uyarıldığı konusunda da dosyada herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı,

bu itibarla yerel mahkemece davanın kanıtlanamadığı gerekçesiyle reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik veya usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı değerlendirilmekle, yerinde görülmeyen istinaf itirazının HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince reddine karar vermek gerekmiştir.