İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/276 K.2024/1972

İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 01.06.2023 tarih 2023/147 Esas 2023/483 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, 03.09.2017 tarihinde davalıların sürücüsü/işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğu aracın müvekkiline ait yabancı plakalı araca çarpması nedeniyle müvekkilinin aracının kullanılmaz hale geldiğini, kazanın meydana gelmesinde karşı araç sürücüsü davalı ...'ün kusurlu olduğunu, aracın kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle müvekkilinin aracını Konya Gümrük Müdürlüğü'ne terk etmek zorunda kaldığını, Almanya'da bulunan bilirkişi bürosundan alınan 23.10.2017 tarihli raporda aracın kaza tarihi itibariyle hasarsız rayiç değerinin 14.800,00 Euro olarak belirlendiğini,

davalı tarafça 15.11.2017 tarihinde 3.634,31 Euro'ya denk gelen 16.500,00 TL kısmi ödeme yaptığını belirterek, belirsiz alacak davası niteliğinde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 7.465,68 Euro'nun davalı ... bakımından kaza tarihinden, davalı ... yönünden ise 16.11.2017 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre yürütülecek değişken faiziyle birlikte ve fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası Efektif Satış karşılığı Türk Lirası olarak müştereken ve müteselsilen tahsiline,

müvekkilin bilirkişi ücreti olarak ödediği 100,00 Euro'nun fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası olarak yargılama giderlerine dahil edilerek davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ..., kazanın meydana geldiği yer mahkemesi olan Bozkır Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yetkili mahkeme olduğunu, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunu, kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını, kazanın davacının aşırı hızlı olmasından kaynaklandığını, tüm kusurun davacıda olduğunu, kaza mahallinde keşif yapılmasını talep ettiğini, aracın pert olduğuna dair beyanları kabul etmediğini, araç pert olmuş olsa bile hurda değerinin düşülmemesi talebinin de yersiz ve hakkaniyete aykırı olduğunu, araç değerinin almanya'da 14.800,00-euro olarak tespit edilmesinin kabul edilebilir olmadığını, davacının bilirkişi ücreti olarak ödediğini iddia ettiği 100,00 euro'nın talep edilemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili, müvekkili şirket tarafından davacının zararı için 16.500,54 TL onarım bedeli ödendiğini, tüm hasar bedeli karşılanmış olmakla, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin haksız olduğunu, Trafik Sigortası Genel Şartları B.2.1 bendi gereğince davaya konu aracın 3 yaşını geçmiş olması halinde müvekkili şirket eşdeğer parça bedelinden sorumlu olmakla, B.2.2 bendi gereğince de yüksek tedarik ve işçilik bedelleri nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığını, davacının dayandığı raporda tespit edilen rayiç bedelin fahiş olduğunu, aracın yurtdışı emsal rayiç değerinin 12.500 Euro civarında olduğunu,

Trafik Sigortası Genel Şartları'nın A.6.b maddesi uyarınca hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminatlarının teminat dışında olduğunu, ekspertiz ücretlerinin poliçe teminatı kapsamında yer almadığını, ekspertiz ücreti olarak talep edilen ücretin fahiş olduğunu, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkilinin ikametgahı olan Beykoz Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yetkili olduğunu, davacının yabancı para bakımından fiili ödeme günündeki kur üzerinden karar verilmesi yönündeki taleplerinin reddi gerektiğini, zararın Türk Lirası olarak hesaplanması,

aksi halde ise haksız fiilin gerçekleştiği tarihte geçerli olan kur esas alınarak Türk Lirası karşılığı üzerinden verilmesi gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARINDAN ÖNCEKİ İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece, hükme esas alınan bilirkişi raporu ile davalı ...'ün işleteni ve sürücüsü olduğu, davalı ...

Sigorta A.Ş. zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olduğu aracın %75 kusurlu olarak davacı aracına çarpması şeklinde gerçekleştiğinin tespit edildiği, araçta kaza nedeniyle meydana gelen hasar bedeli tespit edilerek davadan önce ödenen tazminat bedeli ve kusur oranının düşüldüğü, bakiye hasar bedelinin KDV hariç 7.465,68 Euro olarak tespit edildiği, davalının bu bedelin ödenmesinden poliçe limiti ile sorumlu olduğu, HMK'nın 323/ç ve e bendi gereğince geçici hukuki koruma tedbirlerinin (delil tespiti vs.) bilirkişi gideri gibi giderlerin yargılama gideri olduğu, ekspertiz ücretinin de bu kapsamda olduğu, kusur oranı dahilinde 75 Euro olduğu,

gerekçesiyle davanın kabulü ile 7.465,68 Euro bakiye hasar bedelinin davalı ...'den kaza tarihinden, davalı ...Ş.

Yönünden temerrüt tarihi olan 16.11.2017 tarihinden itibaren işleyecek, devlet bankalarının Euro cinsi para ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline, 75,00 Euro bilirkişi ücretinin yargılama gideri kapsamında değerlendirilmesine karar verilmiştir.

Karara karşı, davalı ... ve davalı ... Sigorta A.Ş. vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARI

Dairemizin 06.02.2023 tarihli 2020/825 E. 2023/193 K. sayılı ilamı ile, yabancı plakalı araçların hasar tazminat talepleri yönünden aracın pert değerlendirilmesi yapılsa dahi, aracın onarım bedelinin aracın satın alındığı ülke rayicindeki piyasa değeri ile karşılaştırılması bakımından önem arz ettiği, eğer aracın satın alındığı ülke rayicindeki piyasa değeri onarım giderinden fazla ise davacının yalnız onarım giderini, onarım giderinden az ise, aracın olay gününde satın alındığı ülkedeki sürüm değerini davalıdan isteyebileceği,

bu durumda mahkemece bilirkişiden rapor alınarak aracın Türkiye'deki tamir bedelinin tespiti ile daha önce usulüne uygun olarak tespit edilen, olay tarihinde kayıtlı olduğu ülkedeki ikinci el piyasa rayiç değeri ile karşılaştırılarak hangisi az ise o miktara hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılarak HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARINDAN SONRAKİ İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece, Dairemizin kaldırma kararı uyarınca onarım bedeline ilişkin değerlendirme yapılması gerektiği, alınan 27.03.2023 tarihli bilirkişi ek raporunda davacıya ait aracın kaza tarihi itibariyle onarım bedelinin 65.146,47 TL karşılığı 15.851,49 Euro olduğu, aracın kaza öncesi rayiç değerinin Almanya ülkesinde 14.800,00 Euro olduğu yönünde görüş bildirildiği, davalı ...Ş. tarafından davacıya dava öncesinde 16.500,54 TL ödemede bulunduğu,

33.000,00 TL poliçe limitinden ödeme miktarının mahsubu sonrası kalan bakiye poliçe limitiyle sınırlı olarak sorumlu olduğu gibi her iki davalının sorumlu olduğu tutardan bu miktarın ödeme tarihi 15.11.2017 tarihindeki karşılığı 3.634,32 Euro'nun mahsubu gerektiği, davacıya ait aracın Türkiye koşullarında tespit edilen onarım bedelinin, aracın Almanya ülkesindeki rayiç değerinden yüksek olması nedeniyle davalıların 14.800,00-Euro'nun %75 kusura denk gelen 11.100,00-Euro miktar ile sınırlı olarak sorumlu oldukları, bu miktardan 3.634,32-Euro'nun mahsubu sonrası bakiye davalı sorumluluğunun 7.465,68-Euro olduğu,

ekspertiz ücreti 352,56-TL'nin yargılama giderine dahil edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 7.465,68-Euro hasar bedelinden kaynaklanan maddi tazminatın davalı ...'nden temerrüt tarihi olan 16.11.2017 tarihinden, davalı ...'den kaza tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereği işleyecek faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kurunun TL karşılığının, davalı ... yönünden bakiye poliçe limiti olan 16.449,46-TL'yi aşmamak üzere davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, ekspertiz raporu ücretinin yargılama giderleri kapsamında değerlendirilmesine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili dava tarihi itibariyle davalıların hak ve sorumluluklarının tayini gerektiğini, dava tarihi itibariyle dava değerinin ne kadarının sigorta poliçesi teminatında kaldığı belirlenerek davalı sigortadan tahsiline karar verilmesi gerektiğini, davalı sigortanın sorumluluğunun TL cinsinden ayrıca sınırlandırılarak,

dava değerinin ne kadarından sorumlu olduğunun açıkça belirlenmemesinin hatalı olduğunu, davalı ... şirketinin kendisine yapılan başvuruya rağmen tazminat ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, sigorta bakımından yabancı paranın fiili ödeme tarihindeki Türk Lirası karşılığı üzerinden hüküm kurulmasına engel bir kanun maddesinin bulunmadığını, sigorta bakımından tazminat miktarı Türk Lirası cinsinden belirlenecek ise faiz hükmünün de buna uygun kurulması gerektiğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ...Ş. vekili, dava konusu uyuşmazlık bakımından tazminat hesaplamasında Almanya piyasasının esas alınmasının hatalı olduğunu, zarar gören araç sahibi Türk vatandaşı olmakla, kazanın Türkiye'de gerçekleştiğini, mağdurun hiçbir zorunluluk bulunmadığı halde Türkiye'de gümrüğe terk edilmiş olan aracın onarım bedelinin Almanya piyasasına göre belirlenmiş olmasının hatalı olduğunu, haksız fiil tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası karşılığına hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, trafik kazası sonucu yabancı plakalı araçta meydana gelen hasar nedeniyle uğranılan zararın kazaya sebebiyet veren aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısından tahsili istemine ilişkin olup ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Yabancı plakalı araçların hasar tazminat talepleri yönünden aracın pert değerlendirilmesi yapılsa dahi, aracın satın alındığı ülke rayicindeki piyasa değeri onarım giderinden fazla ise davacı yalnız onarım giderini, onarım giderinden az ise, aracın olay gününde satın alındığı ülkedeki sürüm değerini davalıdan isteyebilir. Bu durumda mahkemece, aracın Türkiye'deki tamir bedeli, olay tarihinde kayıtlı olduğu ülkedeki ikinci el piyasa rayiç değeri ile karşılaştırılarak hangisi az ise o miktara hükmedilmesi gerekir. (Yargıtay 4. HD 2021/26157 E. 2022/1048 K.; Yargıtay 17. HD 2016/10741 E. 2019/10657 K. sayılı kararları).

İlk derece mahkemesince kaldırma kararından sonra alınan bilirkişi raporunda, davacıya ait araçta kaza nedeniyle 65.146,47 TL tutarında hasar meydana geldiği, teklif tarihi olan 15.09.2017 itibariyle 15.851,49 Euro'ya karşılık geldiği, aracın 20.09.2017 tarihinde Konya Gümrük Müdürlüğüne terk edildiği, aracın kazadan önceki piyasa rayiç değerinin 14.800,00 Euro olduğu bildirilmiştir.

Aracın onarım bedelinin Almanya'daki rayiç değerinden yüksek olması nedeniyle davalılar 14.800,00 Euro'nun %75 kusura denk gelen 11.100,00 Euro'luk kısmından sorumludur. Bu miktardan davalı ... tarafından ödenen 16.500,54 TL'nin ödeme tarihindeki Euro karşılığı olan 3.634,32 Euro'nun mahsubu ile davacının bakiye alacağı 7.465,68 Euro'dur. İlk derece mahkemesince bu tutar üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalı ... poliçe limiti ile sorumludur. Davalı nezdinde düzenlenen zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesinde araç başına teminat limiti kaza tarihi itibariyle 33.000,00-TL olup gerek KTK'da gerek Motorlu Taşıtlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında yabancı plakalı araçlar için poliçe limitinin temerrüt tarihindeki yabancı para birimine göre belirleneceğine dair açık hüküm bulunmaması karşısında ilk derece mahkemesince limiti aşmayacak şekilde davalı ... şirketinin sorumluluğu cihetine gidilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ve kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.