İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1243 K.2024/1156

İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/385 Esas sayılı dosyasından verilen 30.04.2024 tarihli ara kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

Davacı vekili tarafından verilen 22.04.2024 tarihli dilekçesinde özetle. Müvekkili .... A. Ş. ve Davalı Satıcı ...

Şti. arasındaki satış sözleşmesine uygun olarak bedeli müvekkili tarafından peşinen ödenmiş olan ürünlerin yerine davalı tarafından sözleşmeye aykırı olarak farklı nitelikte ve eksik ürün gönderilmesi nedeniyle, davalının menkul ve gayrimenkulleri üzerine 500.000-TL tutarında ihtiyati haciz konulmasını, yerel mahkeme ihtiyati haciz talepleri hakkında farklı kanaatte olduğu takdirde ihtiyati tedbir niteliğinde olmak üzere davalının 500.000-TL tutarında nakit parayı teminat olarak mahkeme veznesine yatırmasını veya aynı tutarda kesin ve süresiz banka teminat mektubunu teminat olarak mahkemeye teslim etmesini,

yapılacak yargılama sonucunda davalının sözleşmeye aykırı olarak teslim ettiği 301 kalite paslanmaz çelikten imal edilmiş 3.000 adet havuz rozeti ile 2.000 adet havuz merdiven basamağının davalıya iadesini, davalıya bu satış için ödenen KDV hariç 251.000- TL'nin fazlaya ilişkin dava ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000-TL'lik kısmının merkez bankası avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesini, davalının menkul ve gayrimenkulleri üzerine 500.000-TL tutarında ihtiyati haciz konulmasını,

yerel mahkeme ihtiyati haciz talebi hakkında farklı kanaatte olduğu takdirde ihtiyati tedbir niteliğinde olmak üzere davalının 500.000-TL tutarında nakit parayı teminat olarak mahkeme veznesine yatırmasını veya aynı tutarda kesin ve süresiz banka teminat mektubunu teminat olarak mahkemeye teslim etmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin 2024/385 Esas sayılı dosyasından verilen 30.04.2024 tarihli ara kararı ile özetle; "...Somut olayda, talep yargılamayı gerektirdiğinden ve eser sözleşmelerinde ayıplı ifa davacı/iş sahibi tarafça ispat edilmesi gerektiğinden bu aşamada eksik ve/veya ayıplı ifaya yönelik yaklaşık ispatın henüz oluşmadığı görülmekle ihtiyati haciz talebinin ve ayrıca uyuşmazlık para alacağından kaynaklandığından davalının taşınır ve taşınmazları uyuşmazlık konusu olmadığından ihtiyati tedbir talebinin de reddine, " dair karar verilmiştir.

İSTİNAF EDEN

Davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili tarafından verilen 21.05.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle.

İhtiyati tedbir kararının verilebilmesi için aranan koşullar talepte bulunan müvekkili şirket tarafından dava dilekçesinde arz ve izah ettikleri üzere sağlandığını, davadan önce ve dava sırasındaki geçici hukuki korumaların kişilerin haklarının korunması bakımından hak arama hürriyetinin etkin olarak gerçekleşmesi bakımından önemli olduğunu, davalıyla yapılan ve dava dilekçe ekinde mail görüntüleri sunulan görüşlerin davalının hataya düşerek yanlış paslanmaz çelik kullanmadığını da ispat ettiğini, paslanmaz çelik saç satışını meslek edinmiş tacir sıfatındaki davacının basiretli tacir niteliğine sahip olmak zorunda olduğunu,

dilekçelerinde açıkladıkları olaylar ve düzenleme ile birlikte değerlendirildiğinde davalının kasıtlı davrandığını ve ağır kusurlu olduğunu, yerel mahkeme tarafından verilen 30.04.2024 tarihli karar ile ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi yönünde verilen ara kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep ederek istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır:

Davacı vekilinin ihtiyati tedbir isteminin reddine dair 30/04/2024 tarihli ara karar yönünden;

İhtiyati tedbir; 6100 Sayılı HMK'nın 389 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Davanın açılmasıyla hüküm arasında geçen zaman içinde müddeabihin çeşitli şekillerde istenmeyen değişikliklere maruz kalması veya maruz bırakılması mümkündür. Bu değişiklikler sonucu davanın sonunda elde edilecek hükmün icrası, mümkün olmayabilir veya çok güçleşebilir. İşte ortaya çıkan bu tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla ihtiyati tedbir kurumu kabul edilmiştir.

HMK'nın 389.maddesinde, ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, söz konusu maddede; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale gelebileceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan haller, genel bir ihtiyati tedbir sebebi veya şartı olarak kabul edilmiştir. Bu şartlardan birisinin mevcudiyeti halinde, mahkemece, uyuşmazlık konusu taşınmaz hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilecektir.

İhtiyati tedbirde asıl olan ihtiyati tedbire esas olan bir hakkın bulunması ve bir ihtiyati tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyati tedbirin temel şartlarını oluştururlar. Maddede bu iki hususa yer verilmiş, ihtiyati tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyati tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Tedbir talebinin kabulü veya reddi bir kısım genel ilkeler konularak hakime bırakılmış, ancak ihtiyati tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verileceğini düzenlemiştir.

Dava, taraflar arasındaki sözleşme gereğince davacıya teslim edilen ürülerin davalıya iadesi ve davalıya bu satış için ödenen bedelin şimdilik 10.000-TL'lik kısmının davalıdan tahsili istemi ile açılmıştır. Davacı vekili, ihtiyati tedbir niteliğinde olmak üzere davalının 500.000,00-TL tutarındaki parayı teminat olarak yatırması talebinde bulunmuştur.

Taraflar arasında çekişmeli olan şey veya yargılama konusunu oluşturan hak, aynı zamanda tedbirin konusu hakkı da oluşturacaktır. Kanun ''uyuşmazlık konusu hakkında'' diyerek bu hususa vurgu yapmıştır (madde 389/1). Ancak özellikle dikkat edilmesi gereken husus, diğer geçici hukuki korumaların alanına giren konularda ihtiyati tedbire karar verilmemesidir. Bu sebeple, para alacakları konusunda özel ve istisnai durumlar dışında asıl geçici hukuki koruma ihtiyati hacizdir.

Keza, diğer özel hükümlerde açıkça farklı bir geçici hukuki korumadan bahsedilmişse, bu durumda da o çerçevede bir karar verilmeli, ihtiyati tedbir kararı verilmemelidir. Davanın alacak istemi ile açıldığı, ihtiyati tedbirin koşullarının oluşmadığı anlaşıldığından Mahkemece tedbir isteminin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Davacı vekilinin ihtiyati haciz isteminin reddine dair 30/04/2024 tarihli ara karar yönünden;

2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 257. maddesinde, “Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir: 1–Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa; 2–Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa; Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.”;

258. maddesinde, “İhtiyati hacze 50 nci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir. İhtiyatî haciz talebinin reddi halinde alacaklı istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir.”

265. maddesinde ise. “Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuruyla yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir. Menfaati ihlâl edilen üçüncü kişiler de ihtiyatî haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere veya teminata itiraz edebilir.

Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder. İtiraz eden, dilekçesine istinat ettiği bütün belgeleri bağlamaya mecburdur. Mahkeme, itiraz üzerine iki tarafı davet edip gelenleri dinledikten sonra, itirazı varit görürse kararını değiştirebilir veya kaldırabilir. Şu kadar ki, iki taraf da gelmezse evrak üzerinde inceleme yapılarak karar verilir. İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.

Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir. İstinaf yoluna başvuru, ihtiyatî haciz kararının icrasını durdurmaz.” hükümleri yer almaktadır.

Talep, taraflar arasındaki sözleşme gereğince, davacının alacaklı olduğunu iddia ettiği tutarın tahsilinin temini amacıyla davalıya ait menkul ve gayrimenkuller üzerine ihtiyati haciz konulmasına ilişkindir.

Davacı vekili tarafından İİK 257. uyarınca ihtiyati hacze karar verilmesi talep edilmiş ise de, dava konusu alacağın varlığının ve miktarının yargılamayı gerektirdiği, İİK.'nın 257 ve devamı maddeleri gereğince dosya kapsamında sunulan delillerin muaccel bir alacağın varlığına ilişkin "yaklaşık ispat" ölçüsünü sağlayacak nitelikte olmadığı,

İİK 257/2 maddesine göre davalının mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisinin kaçmaya hazırlandığı yahut kaçtığına ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunduğuna yönelik yaklaşık ispata yarar dosya kapsamında delil bulunmadığı anlaşıldığından ilk derece mahkemesinin ihtiyati haciz isteminin reddine ilişkin kararında usule ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından davacı vekilinin istinaf istemi yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.