İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1614 K.2024/1443

Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/08/2024 tarih 2024/67 D.İş Esas ve 2024/66 Karar sayılı ek kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin istemde bulunan (borçlu) vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

İstemde bulunan (Borçlu) vekili tarafından verilen dilekçe ile özetle; müvekkili ile karşı taraf arasında ...

Mermer ve Podye Yapım İşi sözleşmesi imzalandığını ve bu sözleşme ekinde icra takibine konu teminat senedinin davalı tarafa verildiğini, müvekkilinin sözleşmede yazılı işi eksiksiz bir şekilde yaptığını ve davalı tarafa faturayı keserek işini tamamladığını, karşı tarafın teminat senedi olarak verilmiş olan senedi icraya koyduğunu ve müvekkili aleyhinde icra işlemlerine başladığını, Manisa İcra Dairesi 2023/111331 Esas sayılı dosyası ve takibe konu bononun keşide yerinin Manisa, 28/11/2022 düzenleme tarihi 15/05/2023 vade tarihli ve 960.000 TL bedelli bononun teminat olarak verildiğini,

bu hususta taraflar arasında düzenlenmiş olan senedin düzenlenme tarihi ile aynı tarih olan 28/11/2022 tarihli ...

Mermer ve Podye Yapım İşi sözleşmesi uyarınca yapılacak iş nedeniyle müvekkiline ödenecek peşinatların teminatı olarak verilmiş olmasının sabit olması ve kısmi olarak icraya konulan senet miktarının da aynı miktar olan 960.000,00TL olması tarafların başkaca bir ticari ilişkilerinin bulunmaması birlikte değerlendirildiğinde iş bu davaya konu senedin teminat senedi olarak verilmiş olduğundan takibin iptali gerektiğini, ayrıca söz konusu senette de tahrifat bulunduğunu, müvekkili tarafından vade tarihi üzerine çizik atılmış iken davacı alacaklı tarafça iş bu durumun sonradan doldurulduğunu, yine söz konusu senette malen kaydının bulunduğunu,

ancak müvekkili ile davalı taraf arasında hiç bir şekilde mal alışverişi olmadığını, müvekkili ile davalı taraf arasındaki tek ilişki sözleşme uyarınca yapılmış olan ...

Mermer ve Podye Yapım İşi olup, bu iş dışında hiç bir şekilde davalı ile bir ticari ilişkisinin bulunmadığını, açılacak olan dava sırasında bu durumun açık bir şekilde ortaya çıkacağını, ancak zorunlu arabuluculuk süreci ve dava ikame edilinceye kadar geçecek süreçte müvekkilin hak kaybına uğramaması, ticari hayatına devam edebilmesi adına mahkemece uygun görülecek teminat miktarının mahkeme dosyasına depo edilmesi şartı ile menfi tespit davası sonuçlanıncaya kadar İİK 72/3 maddesi uyarınca Manisa İcra Dairesi 2023/111331 Esas sayılı dosyasına yatırılacak olan paranın alacaklıya ödenmemesi konusunda tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin 20.03.2024 tarih ve 2024/67 D.İş Esas, 2024/66 Karar sayılı kararı ile özetle; ''...icra dosyası, dosyaya sunulan sözleşme içeriği, bono örneği ve tüm dosya kapsamı dikkate alınarak HMK'nun 389 ve devamı maddelerinde düzenlenen ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için gereken yaklaşık ispat koşullarının oluştuğu, İİK Madde 72/3 gereği icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında icra veznesine yatırılan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilebileceği, 6102 Sayılı TTK'nın 5/A maddesi gereği menfi tespit davalarında arabulucuya başvurunun dava şartı olduğu hususları göz önünde bulundurularak,

Manisa İcra Müdürlüğünün 2023/111331 Esas sayılı dosyasında takip konusu alacağın %20 oranda teminat yatırılması karşılığında icra veznesine yatırılan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesinin mümkün olduğu anlaşılmakla, talep eden vekilinin talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Karşı taraf vekili tarafından verilen 19.07.2024 tarihli dilekçesi ile özetle.

Borçlunun, 2024-67 D.iş / 66 K. sayılı kararı ile 20.03.2024 tarihinde teminat karşılığı, icra veznesine yatırılan paranın alacaklıya ödemesinin durdurulmasına dair ihtiyati tedbir kararı aldığını, kararın süresi içinde uygulandığını, HMK Madde 397 ve ilgili diğer hükümleri gereği borçlunun devamında iş ve işlemleri tamamlamak zorunda olmasına rağmen hiç birini yerine getirmediğini, tedbir talep edenin bu kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki davasını açmak ve dava açtığına ilişkin evrakı, kararı uygulayan memura ibrazla dosyaya koydurtmak ve karşılığında bir belge almak zorunda olduğunu,

aksi halde tedbirin kendiliğinden kalkacağını, borçlu vekilinin ihtiyati tedbir talep ettiği dilekçesinde ‘zorunlu arabuluculuk süreci ve dava ikame edilinceye kadar geçecek süreçte‘ demiş olmasına rağmen, bu yazdıklarının tabi olduğu sürelere uymadığını, tamamlayıcı merasimleri ifa etmediğini, böylece ihtiyati tedbir kararı ile durmuş olan hak düşürücü süreler geçirildiğini, borçlu vekilinin, dava şartı olan zorunlu arabuluculuk başvurusunu ilgili maddeler ve mevzuat gereği, süresi içinde ve hiç yerine getirmediğini, yine ilgili mevzuatlar gereği süresi içinde sonuçlandırılmış bir arabuluculuk tutanağı düzenlenmediğini,

tüm bu sürelerden sonra HMK 397’de yazılı ve ihtiyati tedbir kararının uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren esas hakkındaki davasını açmasının tabi olduğu iki haftalık süreden, tekrar işlemeye başlamış olan kalan sürenin içinde davasını açmadığını, tüm bu süreçleri düzenleyen hükümlerin emredici nitelikte olup hak düşürücü sürelere tabidirler ve ilgili makamlar tarafından re’sen dikkate alınmak zorunda olduğunu, borçlunun ihtiyati tedbiri tamamlayan merasimleri ifa edip etmediğinin, Arabuluculuk Bürosuna sorulmasına, icra dosyasının incelenerek,

bu merasimlere ilişkin belgelerin İcra Müdürlüğü'ne ibraz edilip edilmediğinin tespitine kendilerince her halükarda icra dosyasına, dava açıldığına ilişkin süresinde evrak sunulmamış olduğundan, ihtiyati tedbir kararı kendiliğinden kalkmış olduğunun tespiti ile durumun İcra Müdürlüğüne bildirilmesine karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.

İlk derece mahkemesinin 05.08.2024 tarih ve 2024/67 D.İş Esas, 2024/66 Karar sayılı ek kararı ile özetle; ''...6100 sayılı HMK'nun 393/1 maddesinde "İhtiyati tedbir kararının uygulanması, bu kararın, tedbir isteyen tarafa tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmek zorundadır. Aksi hâlde, kanuni süre içinde dava açılmış olsa dahi, tedbir kararı kendiliğinden kalkar" hükmünün amir olduğu, Mahkememizce Manisa Asliye Ticaret mahkemesine, Manisa İcra Müdürlüğüne ve Manisa Arabuluculuk Bürosuna müzekkere yazıldığı, verilen cevabi yazılarda süresi içerisinde borçlunun alacaklıklıya dava açmadığı ve arabuluculuğa başvurmadığı anlaşılmış olmakla, mahkememizce verilen ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına'' dair ek karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstemde bulunan (Borçlu) vekili tarafından verilen 26.08.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle;

Yerel Mahkemece verilen ek kararın eksik incelemeye dayalı, usul ve hukuka aykırı olması nedeniyle istinaf kanun yolu itirazları doğrultusunda kaldırılmasının gerektiğini, arabulucuk süreci ile ilgili taraflarına süre verilmediğinden; yasal süresinde istinaf kanun yoluna başvurduklarını,

Dava sürecindeki delil ve beyanları, re'sen dikkate alınacak gerekçeler sonucunda istinaf başvurularının kabulü ile; Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/08/2024 tarihli 2024/67 Hukuk Değişik İş Dosyası 2024/66 Karar sayılı ilamındaki ihtiyati tedbirin kaldırılması kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda Manisa İcra Müdürlüğünün 2023/111331 Esas sayılı dosyasında icra veznesine yatırılan paranın alacaklıya ödenmesinin durdurulmasına dair verilen Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024-67 D.iş / 66 K. sayılı kararı ile 20.03.2024 tarihindeki ihtiyati tedbir kararının devamına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda,

Talep, ihtiyati tedbirin kaldırılması kararının istinafına yöneliktir.

İstemde bulunan (Borçlu) vekili tarafından karşı tarafın eser sözleşmesi kapsamında verilen teminat senedine dayalı olarak icra takibi başlattığı, karşı tarafın ayrıca senette tahrifat yaptığı iddiasıyla zorunlu arabuluculuk süreci ve dava ikame edilinceye kadar hak kaybına uğramaması için İİK 72/3 maddesi uyarınca Manisa İcra Dairesi'nin 2023/111331 Esas sayılı dosyasına yatırılacak olan paranın alacaklıya ödenmemesi konusunda tedbir kararı verilmesini talep ettiği,

Mahkeme tarafından 20.03.2024 tarih ve 2024/67 D.İş Esas, 2024/66 Karar sayılı kararı ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile Manisa İcra Müdürlüğünün 2023/111331 Esas sayılı dosyasında takip konusu alacağın %20 oranda teminat yatırılması karşılığında icra veznesine yatırılan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı verildiği;

Karşı taraf vekilinin 19.07.2024 tarihli dilekçesi ile ihtiyati tedbir talep edenin ihtiyati tedbiri tamamlayan merasimi yerine getirmediğini belirterek ihtiyati tedbir kararının kendiliğinden kalkmış olduğunun tespitine karar verilmesini talep ettiği;

Mahkeme tarafından 05.08.2024 tarih ve 2024/67 D.İş Esas, 2024/66 Karar sayılı ek karar ile tedbir talep edenin süresi içerisinde dava açmadığı ve arabuluculuğa başvurmadığı anlaşıldığından ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verildiği,

İhtiyati tedbir talep eden vekili tarafından ihtiyati tedbirin kaldırılmasına dair 05.08.2024 tarihli karara yönelik istinaf isteminde bulunulduğu anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK'nın durum ve koşulların değişmesi sebebiyle tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılmasını düzenleyen 396.maddesi; " Durum ve koşulların değiştiği sabit olursa, talep üzerine ihtiyati tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına teminat aranmaksızın karar verilebilir.

İtiraza ilişkin 394 üncü maddenin üçüncü ve dördüncü fıkrası, kıyas yoluyla uygulanır." düzenlemesi bulunmakta, maddede kanun yoluna başvuru imkanını düzenleyen 394. maddenin beşinci fıkrasına atıf yapılmadığı görülmektedir.

HMK 396 maddenin gerekçesinde. "İhtiyatî tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılmasını düzenleyen bu maddede de, yukarıda belirtilen iki maddedeki ortak yönler dikkate alınarak itiraza ilişkin benzer hükümlere ayrıca atıf yapılmıştır. Ancak, itiraz üzerine verilen kararlara karşı kanun yoluna başvurulması hakkındaki fıkraya atıf yapılmamıştır.

Zira, hâl ve şartların değişmesi, hukukî bir değerlendirmeden daha çok, maddî şartlarla yakından ilgili, nispeten sübjektif ve doğrudan mahkemenin takdirine bağlı bir husustur. Ayrıca, aynı yargılama süreci içinde, bir çok kez hâl ve şartlarda değişiklik olması sebebiyle, tedbirde değişiklik yapılması veya kaldırılması, bu yönde talepte bulunulması ya da talebin reddi söz konusu olabilir.

Her talepten sonra verilecek karar hakkında kanun yoluna başvurulması, ihtiyatî tedbirler için kanun yoluna başvurulmasında istenen amacı da sağlamayacaktır.

Kanun yolunun açılmış olmasının amacı, ihtiyatî tedbirlerle ilgili temel hukukî ve prensip hatalarının önüne geçmektir. Bu sebeple, ihtiyatî tedbirin reddi ve ihtiyatî tedbire itiraz üzerine verilen kararlar için kanun yolu imkânı getirilmiştir." şeklinde açıklanan gerekçede belirtildiği gibi; hal ve şartların değişmesi nedeni ile verilen kararlar hukukî bir değerlendirmeden daha çok, maddî şartlarla yakından ilgili, nispeten sübjektif ve doğrudan mahkemenin takdirine bağlı kararlar olduğundan ve her değişiklikten sonra verilen kararlara karşı kanun yoluna başvurulması halinde, kanun yolundan beklenilen amaçtan uzaklaşılması sonucunu doğuracağından, bu kararlara karşı kanun yolunun kapalı olması öngörülmüştür.

Açıklanan nedenlerle; istinaf kanun yoluna başvurulan karar, durum ve koşulların değişmesi nedeniyle tedbirin kaldırılması kararı olup, 6100 sayılı HMK'nın 396. maddesinin ikinci fıkrasında, 391. ve 394. maddenin beşinci fıkrasına atıf yapılmadığından mahkemenin 05/08/2024 tarihli ek kararına karşı kanun yolu kapalı olduğundan başvurunun usulden reddine karar verilmesi gerekmiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.