İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1086 K.2025/1110

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13.05.2025 tarih ve 2025/129 Esas, 2025/287 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesi özetle. Taraflar arasında üç farklı boyutta boyler imalatı konusunda yapılan görüşmeler akabinde davacı tarafından oluşturulan 24.07.2024 tarihli "Sözleşme Teklif Formu", davalı şirket tarafından kabul edildiğini, ilk etapta 50 adet 1200 lt.lik boyler, davalının fabrikasında, davalı şirketin makinalarıyla ve yine davalının gözetimi/kontrolü altında üretilerek teslimatı yapıldığını ve imalatı yapılan ürünlerle ilgili olarak,

"BZF2024000000206" nolu, 10.10.2024 tarihli ve 69.000,00-TL. bedelli bir adet fatura düzenlenerek davalı şirkete iletildiğini, ancak fatura bedellerinin davalıya ödenmemesi üzerinde fatura bedelinin tahsili amacıyla 24.10.2024 tarihinde, " Karşıyaka 3. İcra Dairesi'nin 2024/6041 Esas" sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı nedeniyle söz konusu takibin durduğunu belirterek itirazın iptaline ve takibin devamına, davalı/borçlu aleyhine, takip çıkışının %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

YANIT

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Tarafların üç farklı boyutta boyler imalatı konusunda anlaştığını, davacı şirket tarafından müvekkili şirketin fabrikasında yapılan imalatlar sonucu üretilen boylerler hatalı olduğu için teslim alınmadığını ileri sürerek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin 13.05.2025 tarih ve 2025/129 Esas, 2025/287 Karar sayılı kararı ile özetle; "...

Somut olayda; davacı tarafından Karşıyaka 3.İcra Dairesi'nin 2024/6041 Esas sayılı takip dosyasında davalı aleyhine icra takibi başlatıldığı, davalının yetkili icra dairesinin Kemalpaşa/İzmir icra dairesi olduğunu belirterek borca ve icra dairesinin yetkisine itiraz ettiği; davacının adresinin Çiğli/İzmir, davalının adresinin Kemalpaşa/İzmir olduğu, taraflar arasında yapılan sözleşmeye ve taraf beyanlarına göre ifa yerinin Kemalpaşa olduğu, Kemalpaşa ilçesinin yargı çevresi olarak İzmir iline bağlı olduğu.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmeleri, niteliği itibariyle iki tarafa borç yükleyen sözleşmeler olup, karşılıklı edimleri içerir. Bu nedenle, eser sözleşmelerinden kaynaklanan bir alacakta yetkili mahkemenin tayininde Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesi hükümlerinin uygulanması mümkün değildir.

İİK'nın atfı ile HMK kapsamında İzmir İcra dairesinde takip başlatılması gerekirken Karşıyaka icra dairesinde takip başlatıldığından yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir icra takibi bulunmadığından davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerekmiştir...

Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal gerekçeye, dosyadaki delillere ve hakimin taktirine göre: Yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir takip olmadığından davanın HMK 115/2 maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine, " dair karar verilmiştir.

İSTİNAF EDEN

Davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili tarafından verilen 02.06.2025 tarafından verilen istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle.

Taraflar arasında, çeşitli ebatlarda "Boyler" imalatı hususunda 24.07.2024 tarihli davacının teklifine binaen varılan anlaşma, ilk derece mahkemesi tarafından eser sözleşmesi olarak nitelendirildiğini ve davacı müvekkili şirkete yönelik parasal ifanın yeri noktasında, 6098 Sayılı Kanun'un 89. maddesinin uygulama imkanının olmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiğini, ilk derece mahkemesi kararına hukuken hatalı olduğu için iştirak etmediklerini, davacı müvekkili şirket, kendi üzerine düşen edimi ifa ettiğini, ancak davalı iş sahibi, kendi üzerine para ödeme borcunu ifa etmediği için uyuşmazlık durumunun ortaya çıktığını,

davaya konu uyuşmazlıkta davacı tarafın sözleşmeye dayalı para alacağını tahsil etme amacıyla takibe konu faturayı düzenlediğini, faturaya dayalı olarak bir alacak talebinde bulunulduğunu, taraflar arasındaki eser sözleşmesinde davalı iş sahibinin üstlendiği edim yapılan hizmet ve imalat bedelini ödemek olduğunu, para borcundan kaynaklandığını, sözleşmeden doğan para borçları için sözleşmenin ifa edileceği yerdeki icra müdürlüğünün yetkili olduğunu,

3. İcra Müdürlüğünde başlatılan takibin usulüne uygun ve geçerli olduğu gözetilerek davanın dava şartı yokluğundan reddi yerine işin esası incelenmek suretiyle hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğini, incelemenin duruşmalı olarak yapılmasını, eksik inceleme, araştırma ve hukuken hatalı değerlendirmeler ile kurulan usule kanuna ve dosya içeriğine aykırı kararın davacı müvekkili şirket lehine kaldırılmasına karar verilmesini talep ederek istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır:

Dava, TBK'nın 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanan faturaya dayalı olarak olarak başlatılan ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali talebine ilişkin olup, Mahkemece davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi üzerine davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Davacı alacaklı tarafından, davalı borçlu hakkında Karşıyaka 3. İcra Dairesi'nin 2024/6041 Esas sayılı dosyası ile 69.000,00 TL asıl alacağın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibinde, davalının süresi içinde icra müdürlüğünün yetkisine, borca, faiz ve fer'ilerine itiraz ederek takibin durdurulduğu, davanın yasal süresi içinde açıldığı anlaşılmıştır.

6098 sayılı TBK'nın 89. maddesine göre, borcun ifa yeri konusunda aksine bir anlaşma yoksa, para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde; parça borçları sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde; bunların dışındaki bütün borçlar doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde ifa edilir.

Para borçlarının alacaklının yerleşim yerinde ifa edileceğine dair TBK'nın 89. maddesindeki kural salt para alacakları ile ilgili olup, eser bedeline ilişkin alacak istemleri yönünden uygulanamayacağı Yargıtay 6. Hukuk Dairesi ve 15. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kararlarıyla da kabul edilmektedir.

(Emsal Yargıtay (Kapatılan 15. Hukuk Dairesi'nin 16.10.2019 tarih, 2019/2763 Esas, 2019/3958 Karar sayılı ve Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 14.06.2022 tarih, 2021/4070 Esas, 2022/3314 Karar sayılı ilamları)

Eser sözleşmelerinde yetkili mahkeme HMK'nın 6. maddesine göre genel yetkili mahkeme olan davalının ikametgahı mahkemesi veya Kanun'un 10. maddesinde düzenlenen sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesidir. Davacı, eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda davasını bu iki yer mahkemesinden birinde açabileceği gibi, tarafların tacir veya kamu tüzel kişisi olması kaydıyla HMK'nın 17. maddesi gereğince yetki sözleşmesi ile kararlaştırdıkları yerde de açabilir.

İtirazın iptali davasının görülebilmesi için yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir icra takibinin bulunması dava şartı olup, icra dairesinin yetkisine itiraz edilmesi halinde, Mahkemece, dava konusu takibin yetkili icra dairesinde yapılıp yapılmadığının öncelikle ve re'sen belirlenmesi gerekmektedir. İcra takibinin yetkili icra dairesinde yapılmadığının belirlenmesi durumunda geçersiz takip nedeniyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekir.

Taraflar arasında düzenlendiği ihtilafsız sözleşmeye göre sözleşmenin ifa yeri Kemalpaşa ilçesi olduğu gibi, davalının adresinin de Kemalpaşa ilçesi olduğu, davacı tarafça yetkisiz Karşıyaka İcra Müdürlüğünde takip başlatıldığı anlaşılmakla, Mahkemece davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi isabetli olmuştur. Belirtilen nedenlerle davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.