İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2023/1164 K.2023/2289

Davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirkete ... Ltd.

Şti’ye borçlu olduğundan bahis ile İstanbul 6. İcra Müdürlüğü’nün 2021 / 27933 esas sayılı dosyasında sırasıyla 89/1, 2 ve 3 no’lu haciz ihbarnameleri gönderildiğini, müvekkili şirkete tebliğ edildiğini ve cevap verilmediğini, müvekkili şirketçe 1. ve 2. Haciz ihbarnamelerine dosyadaki taraflarla bir ilgisi olmaması sebebi ile cevap verilmediğini, ancak üçüncü haciz ihbarnamesinin tebliği ile yasa gereği menfi tespit davası açılmak zorunda kalındığını, müvekkili şirketin takip borçlusuna herhangi bir borcu olmadığı gibi yedinde bir malı da bulunmadığını,

açıkladığı nedenlerle İstanbul 6. İcra Müdürlüğü’nün 2021 / 27933 esas sayılı dosyasında takip borçlusuna borçlu olmadıklarının tespiti ile yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı taraf davaya cevap vermemiştir.

MAHKEMECE

İstanbul 6. İcra Müdürlüğü' nün 2021/27933 E. Sayılı dosyası ile davalı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 'nin dava dışı borçlu ... San. Tic. Ltd. Şti. Aleyhine yapılan icra takibinde 3. Şahıs olan davacı için haciz ihbarnameleri gönderildiği, davacının 3. Haciz ihbarnamesinin tebliğinden sonra süresi içerisinde iş bu menfi tespit davasını açtığı anlaşılmıştır.

6100 sy HMK'nun 308. maddesi uyarınca "Kabul, davacının talep sonucuna, davalının kısmen veya tamamen muvafakat etmesidir."

309. maddenin 1. ve 2. fıkraları uyarınca "Feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır.

Feragat ve kabulün hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir."

310. maddesi uyarınca "Feragat ve kabul, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. "

311. maddesi uyarınca "Feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur."

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı vekilinin 19.09.2022 tarihli dilekçesi ile davayı kabul ettiğini bildirir dilekçe sunduğu, kabulün davaya tek taraflı olarak son veren taraf işlemi olduğu, kabul beyanının ön inceleme tutanağının imzalanmasından önce mahkememize sunulduğu, davalı vekilinin vekaletnamesinde kabul yetkisinin bulunduğu anlaşılmakla davanın davalının davayı kabulü nedeniyle davanın kabulüne karar vermek gerekmiş," gerekçesi ile, "davacının davasının kabulüne, harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 19.681,85-TL harçtan peşin alınan 80,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 19.601,15-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir olarak kaydına," şeklinde karar verilmiştir.

Hükmün kesinleşmesinden sonra davalı vekile tarafından tazvih talebinde bulunulmuş olup Mahkemece:

"Davalı vekili 15/03/2023 tarihli dilekçesinde.

Gerekçeli kararın 2 nolu bendi ile "Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 19.681,85-TL harçtan peşin alınan 80,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 19.601,15-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR OLARAK KAYDINA" şeklinde karar verildiğini, tüzel kişi olan davacının 89/1-2'ye göre süresinde cevap vermediğini ve 89/3 e göre haciz ihbarnamesinden sonra iş bu davayı açtığını, davanın açılmasına sebebiyet verenin müvekkili şirket olmadığını, harç, yargılama gideri ve vekalet ücretinin taraflarına yükletilmemesi gerektiğini,

22/08/2022 tarihli tensip zaptında davada tamamlanması gereken nispi harca dair ara karar kurulmadan dava dilekçesinin kabulüne karar verildiğini, davada maktu harcın kabul edildiğini, fakat daha sonra gerekçeli kararda nispi harca hükmedildiğini, İİK.nun 89/3 son cümle gereği üçüncü kişinin açtığı menfi tespit davasının maktu harca tabi olduğunu, bu nedenle kararın düzeltilerek maktu harca karar verilmesini talep etmiştir.

Her ne kadar İİK 89/3 fıkrasına göre 3. Kişi tarafından açılacak menfi tespit davaları maktu harca tabi iken, mahkememizce sehven nispi harca hükmedilmiş ise de, 6100 sayılı HMK'nın 305/2 maddesinde belirtilen, "hüküm fıkrasında taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar tavzih yoluyla sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez." hükmü gereğince, talep konusu tavzihle değiştirilemeyeceğinden davacı vekilinin tavzih isteğinin reddine karar vermek gerekmiştir." gerekçesi ile "1-Davacı vekilinin tavzih talebinin REDDİNE, "şeklinde karar verilmiştir. Mahkeme tavzih ek kararına karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk derece mahkemesi dosyasında verilen gerekçeli kararda Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 19.681,85-TL harçtan peşin alınan 80,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 19.601,15-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir olarak kaydına, kararı verildiğini, müvekkili şirkete yükletilen bu kanunsuz tutarın 17.03.2023 tarihinde düzeltilmesi için tavzih dilekçesi gönderildiğini, mahkeme tarafından 03.04.2023 tarihinde verilen Ek Karar da '' Her ne kadar İİK 89/3 fıkrasına göre 3. Kişi tarafından açılacak menfi tespit davaları maktu harca tabi iken, mahkememizce sehven nispi harca hükmedilmiş ise de,

6100 sayılı HMK'nın 305/2 maddesinde belirtilen, "hüküm fıkrasında taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar tavzih yoluyla sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez." hükmü gereğince, talep konusu tavzihle değiştirilemeyeceğinden davacı vekilinin tavzih isteğinin reddine karar vermek gerekmiştir.'' belirtildiğini, tüzel kişi olan davacının 89/1-2'ye süresinde cevap vermediğini ve 89/3 haciz ihbarnamesinden sonra iş bu davayı açtığını, davanın açılmasına sebebiyet veren müvekkili şirketin olmadığını, hiçbir harç,

yargılama gideri ve vekalet ücretinin taraflarına yüklenmemesi gerekirken mahkemece sehven karar verilip harcın davalı müvekkiline yüklendiğini, mahkeme tarafından 22.08.2022 tarihinde kurulan tensip zaptında davada tamamlanması gereken nispi harca dair ara karar dahi kurulmadan gereken zorunlu unsurlarda eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından dava dilekçesinin kabulüne, karar verildiğini, davacının açmış olduğu davada maktu harcın kabul edildiğini, fakat daha sonrasında müvekkilinin davayı kabul ettikten sonra gerekçeli kararda nispi harca hükmedildiğini,

İİK 89/3 son cümle gereği üçüncü kişinin açtığı menfi tespit davasının maktu harca tabi olduğunu, kabul beyanının da ön incelmeden önce verildiğini belirterek ilk derece mahkemesince verilen kararın ve 30.03.2023 tarihli ek kararın kaldırılarak talepleri doğrultusunda gerekçeli kararda belirtilen davalı müvekkilden alınması gereken 19.681,85 TL harçtan peşin alınan 80,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 19.601,15-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir olarak kaydına kararının kaldırılmasını veya düzeltilerek onanmasını istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; 3. şahıs tarafından açılan menfi tespit istemine istemine dair davada verilen ve kesinleşen hükmün tavzihi istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

HMK'nın 305. Maddesi " (1) Hüküm yeterince açık değilse veya icrasında tereddüt uyandırıyor yahut birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa, icrası tamamlanıncaya kadar taraflardan her biri hükmün açıklanmasını veya tereddüt ya da aykırılığın giderilmesini isteyebilir.

(2) Hüküm fıkrasında taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar, tavzih yolu ile sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez. " şeklindedir.

HMK'nın 305/A maddesinde – (Ek madde: 22.07.2020 - 7251 S.K./27. md) ;

"(1) Taraflardan her biri, nihaî kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde, yargılamada ileri sürülmesine veya kendiliğinden hükme geçirilmesi gerekli olmasına rağmen hakkında tamamen veya kısmen karar verilmeyen hususlarda, ek karar verilmesini isteyebilir. Bu karara karşı kanun yoluna başvurulabilir."

HMK'nun Madde 306- (1) Tavzih veya tamamlama (Ek ibare: 22.07.2020 - 7251 S.K./28. md), dilekçeye tarafların sayısı kadar nüsha eklenmek suretiyle hükmü veren mahkemeden istenebilir. Dilekçenin bir nüshası, cevap süresi mahkemece belirlenerek karşı tarafa tebliğ edilir. Cevap, tavzih veya tamamlama (Ek ibare: 22.07.2020 - 7251 S.K./28. md) talebinde bulunan tarafa tebliğ olunur.

(2) Mahkeme, cevap verilmemiş olsa bile dosya üzerinde inceleme yaparak karar verir; ancak gerekli görürse iki tarafı sözlü açıklamalarını yapabilmeleri için davet edebilir.

(3) Mahkeme tavzih veya tamamlama (Ek ibare: 22.07.2020 - 7251 S.K./28. md) talebini yerinde gördüğü takdirde 304 üncü madde uyarınca işlem yapar." düzenlemesi bulunmaktadır.

Bilindiği üzere 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 297. maddesi bir mahkeme hükmünün kapsamının ne şekilde olması gerektiğini açıklamıştır.Buna göre;

“(1) Hüküm "Türk Milleti Adına" verilir ve bu ibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:

a)Hükmü veren mahkeme ile hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin ad ve soyadları ile sicil numaraları, mahkeme çeşitli sıfatlarla görev yapıyorsa hükmün hangi sıfatla verildiğini.

b)Tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adreslerini

c)Tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri

ç)Hüküm sonucu, yargılama giderleri ile taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının iadesi, varsa kanun yolları ve süresini

d)Hükmün verildiği tarih ve hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin imzalarını

e)Gerekçeli kararın yazıldığı tarihi

(2)Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.”

Anılan düzenlemeye göre bir mahkeme kararında, tarafların iddia ve savunmalarının özetlerinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla, bunlardan çıkarılan sonuç ve hukukî sebeplerin birer birer, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir. Bu kısım, hükmün gerekçe bölümüdür.

Kanunun aradığı anlamda oluşturulacak kararların hüküm fıkralarının açık, anlaşılır, çelişkisiz, uygulanabilir olmasının gerekliliği kadar; kararın gerekçesinin de sonucu ile tam bir uyum içinde o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak; kısaca maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir.

Davacı taraf dava dilekçesinde menfi tespit talep etmiş, davalı davayı kabul etmiş mahkemece davanın kabulüne karar verilerek hüküm taraflara tebliğ edilmiştir.

Davalı vekili 15/03/2023 tarihli dilekçe ile Mahkemece verilmiş olan 2022/837 esas ilamında müvekkiline yüklenmiş olan, vekalet ücreti, yargılama gideri, 19.601,15-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir olarak kaydına kararının maddi hataların düzeltilmesini, yüklenen harç ödemesinin kaldırılmasını veya düzeltilerek maktu harca karar verilmesini, ayrıca hükmün icrasında tereddüt yaratan hususların açıklanmasını talep etmiştir.

Somut olayda ; ilk derece mahkemesince verilen hükümde, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekmekte olup, davanın kabulüne karar verildiği halde kabul edilen hükmün ne olduğunun belirtilmemesi usul ve yasaya aykırı olmuştur. Bu hususun tavzih edilmesi gerektiği açıktır.

Dava dilekçesinde dava değeri gösterilmemiş ve maktu harç yatırılarak dava açılmış olup, İİK'nın 89/3. maddesine göre dava maktu harca tabi olduğu halde haciz ihbarnamesindeki bedel üzerinden harca hükmedilmesi de açıkça hatalı olmuştur.

HMK'nın 312/. maddesinde " Davalı, davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermemiş ve yargılamanın ilk duruşmasında da davacının talep sonucunu kabul etmiş ise yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilmez." hükmü bulunmakta ise de taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar, tavzih yolu ile sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez olduğundan diğer hususların aynen bırakılması gerekmektedir.

Bu itibarla davalı vekilinin kesinleşmiş ancak icrası henüz tamamlanmamış hükme yönelik olarak tavzih talebinin kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken tümden reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır.

HMK'nın 353/(1)-b-2. maddesinde yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında karar verileceği belirtilmiş olup, anılan yasal düzenleme ve yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca davacı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazının kabulü ile mahkemece verilen ek kararın kaldırılarak yeniden esas hakkında aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.

KALDIRILAN HÜKMÜN YERİNE GEÇMEK ÜZERE

Davalının tavzih talebinin kısmen kabulü ile ;

İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 19/10/2022 tarih, 2022/702 Esas 2022/837 Karar sayılı hükmünün 1 ve 2 nolu bentlerinin,

"1-Davacının davasının KABULÜ İLE, davacının icra dosyası borçlusuna borçlu olmadığının tespitine,

2-İİK 89/3 maddesine göre dava maktu harca tabi olduğundan karar tarihi itibariyle alınması gereken 269,85 TL harcın peşin yatırılan 80,70 TL'den mahsubu sonucunda bakiye kalan 189,15 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, " şeklinde tavzihine, tavzih ek kararının esas kararın nüshalarına eklenmesine,

3-Kararın tebliği, kesinleştirme, harç ve yargılama gideri iadelerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 12/12/2023