İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2023/1217 K.2023/2258

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ... Şti. İle davalı ...

A.Ş. arasında 07.09.2017 tarihinde franchising sözleşmesi için çerçeve sözleşme imzalandığını, bu sözleşme gereği müvekkil/franchisee, davalı/franchise verene sözleşme konusu kafenin inşaatı, alçı sıva işleri vs. karşılığında toplamda 850.000-TL ödeme yaptığını, 15.09.2017 tarihinde mezkur sözleşmeye dayanarak taraflar arasında Franchising Sözleşmesi imzalandığını, şbu sözleşme gereği gerek sözleşmede bulunan gerekse franchising sözleşmesinin doğasından kaynaklanan tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin feshinden sonra dahi ana firma ...'nin gerek Ankara'da açılması muhtemel bayiliğinin,

gerekse de başka şehirlerde bulunan bayiliklerinin müvekkilin Ankara'daki faaliyetleri neticesinde edindiği müşteri çevresi/portföyünden faydalanacağını, bu kapsamda ana firmanın kusurları neticesinde feshedilen sözleşme neticesinde, müvekkile tazminat ödenmesi gerektiğini beyan ederek davanın kabulünü talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yan sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğinden müvekkile ait tabela logo ve konsepti kaldırması gerektiğini, davacı yan dilekçesi ile sözleşmeyi feshettiğini bildirmiş olup taraflarınca da sözleşmenin feshedildiğini, imzalanan franchise sözleşmesine binaen; işletme başlamış ve karşı yan başlangıçta yükümlülüklerini yerine getirmiş ancak özellikle son 1 yıldır; hızlı bir şekilde artmak üzere sözleşmeye aykırı hareketlere bulunduğunu, Müvekkilin tüm uyarılarına rağmen;

karşı yanın hukuka ve sözleşmeye aykırı hareketlerinin devam etmesi üzerine Karşıyaka 5. Noterliği'nin 24283 sayı ve 08/08/2018 tarihli ihtarnamesi ile davalı yana sözleşmeye aykırı fiillerine son vermesi ihtar edildiğini, karşı tarafın müvekkilinden ürün ve mal tedarik etmemekte, başka yerlerden mal almakta olduğunu, bunu da çekmiş olduğu ihtarname ile ikrar ettiğini, müvekkiline ait kerzzposs sistemi incelendiğinde bu husus anlaşılacağını, bu eylem franchise sözleşmesinin 8. maddesine aykırılık teşkil ettiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEMECE

"....Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, davacı vekilince mahkememize sunulan dava dilekçesinin sonuç ve talep kısmında, "yukarıda arz ve izah ettiğimiz nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı olmak üzere şimdilik 1.000-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline" şeklinde talepte bulunduğu, talebin bu haliyle açık bir şekilde talep sonucunun dava dilekçesinde yer almasını emreden 6100 sayılı yasanın 119/1-ğ maddesi hükmüne aykırı olduğu, davacı vekilinin taraflar arasındaki franchising sözleşmesine dayalı olarak neyi ne miktarda istediğinin hiçbir surette açık olmadığı,

açık olmayan talep sonucunda neyin ne miktarda istendiği belli olmadığından, mahkemece istemin haklılığını muhakeme etmek için bilirkişiye başvurulup başvurulmayacağı, bilirkişinin neye yönelik tespitlerde bulunacağının belirsizliği, bu durumun hüküm aşamasında davanın kabul veya reddine dair verilen karara doğrudan etki edeceği, dava dilekçesinde talep sonucunun açık olmaması durumunda mahkemece hangi istem için ne yönde hüküm kurulacağının da belirlenemeyeceği, bunun bir yansıması olarak yargılama giderlerinin, vekalet ücretinin, istinaf mahkemesine başvuru işlemlerinin belirsiz olacağı ve bu hususun hak kaybına neden olacağı,

talep sonucunun 6100 sayılı yasanın 119/1-ğ maddesine göre davacı tarafa açıklattırmanın hakimin davayı aydınlatma ödevinin bir yansıması, uzantısı olduğu, anlaşılmakla mahkememizce 6100 sayılı yasanın 119/1-ğ ve 119/2 maddeleri gereğince davacı vekiline açık bir şekilde talep sonucunu bildirmesi için 29/12/2022 tarihli celse de 2 numaralı ara karar mahkememiz 2018/1058 esas sayılı dosyası için davacı vekiline, 3 numaralı ara karar ile mahkememiz 2018/1058 esas sayılı dosyası ile birleşen davanın davacı vekiline huzurda ihtarat yapıldığı,

mahkememiz 2018/1058 esas sayılı dava dosyası ile birleşen dosyanın davacı vekilince 05/01/2023 tarihli dilekçesi ile süresinde birleşen dosya dava dilekçesindeki talep sonucu açık bir şekilde bildirdiği, mahkememiz 2018/1058 esas sayılı dosyasında davacı vekilince ilgili eksikliğin giderilmesi için 05/01/2023 tarihinde dilekçe verildiği, dilekçede davacı vekilince "yukarıda esas numarası belirtilen dosyanın 29.12.2022 tarihli duruşmasında tarafımıza talep sonucunu açıklaması için 6100 sayılı yasanın 119/1-ğ maddesi ve 119/2 maddesi gereğince 1 haftalık kesin süre verilmemiştir.

İşbu ara karara süresinde cevaplarımızı sunuyoruz. Şöyle ki;

Taraflar arasındaki sözleşmeye göre, davalı sistemi kurup ekipmanları ve işletmeye çalışır halde teslim edilmesi zorunluluğu olmasına rağmen işletmeyi tamamlanmış bir şekilde teslim etmediği için işletmenin tüm eksikliklerini müvekkil karşılamıştır.

Müvekkil davalı ile arasındaki franchising sözleşmesine güvenerek personel istihdam etmiştir ve bunların masraflarını karşılamak zorunda kalmıştır. Keza kalifiye usta, yardımcı ve işçiyi temin etmediği için bu masrafa da müvekkil katlanmıştır

Müvekkil aynı zamanda sözleşmeye güvenerek mal tedarik etmiştir. Nitekim yiyecek, içecek gibi mal tedariklerinin davalı tarafından karşılanmadığı için müvekkil tüm bu giderlere katlanmak zorunda kalmıştır. Nitekim müvekkil tarafından davacı adına düzenlenen ve dosya kapsamına sunulan irsaliyelerdeki faturalar, müvekkilin katlandığı masrafların bir kısmını göstermektedir. Müvekkil "sahan, kase, tabak ve benzeri ürünleri, yine "...şeker, peçete, pipet, çay " gibi bir çok ürünü bizzat kendisi ödemiştir.

Yukarıda belirtildiği üzere, davalı franchising sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerin hiçbirini yerine getirmemiştir. Bu sbeple müvekkilin maddi zararı oluşmuştur. Mahkemeniz nezdinde verilecek kararla müvekkilin maddi zararının giderilmesini saygıyla arz ve talep ederiz" şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede davacı vekilinin; maddi tazminat isteminin nelerden ve ne miktarda oluştuğuna dair ayrıntılı ve açık ara karara rağmen herhangi bir açıklama yapmadığı, birleşen dosya davacı vekilinin ara karar gereğini eksiksiz yerine getirmesinin mahkemece kurulan ara kararın usul ve yasaya uygun olduğunu tasdik ettiği, zira ara karar anlaşılamaz nitelikte olsaydı birleşen dosya davacı vekilince de ilgili eksiğin giderilemeyeceğinin aşikar olduğu anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda dava dilekçesi ve talep sonucu açıklama dilekçesi ile birlikte mahkemece huzurda yapılan ihtarat değerlendirildiğinde, mahkememiz 2018/1058 esas sayılı dosyasında davacı vekilinin maddi tazminat isteminin nelerden ve ne miktarda oluştuğu belirtilmediğinden,

119/1-ğ ve 119/2 maddelerine göre yapılan ihtarata uygun surette eksikliği gidermediği anlaşılmakla ve hukuk mahkemelerinde 6100 sayılı yasanın aynı doğrultuda uygulanması gerekliliğinin ve görev alanı farklı her bir hukuk mahkemesinde aynı probleme ilişkin 6100 sayılı yasanın farklı uygulanmasının adil yargılanma ilkesini, hukuki güvenlik ilkesini zedeleyeceği anlaşılmakla, davanın açılmamış sayılmasına ilişkin aynı doğrultudaki Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 08/01/2019 tarih ve 2731/142 sayılı kararı da göz önüne alınarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur" gerekçesi ile,

" Mahkememiz 2018/1058 esas sayılı dosyası yönünden davanın açılmamış sayılmasına," şeklinde karar verilmiştir. Mahkeme kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/1058 esas sayılı dosyası ile açmış oldukları davanın 21.03.2023 tarihli gerekçeli karar ile reddine karar verildiğini, nitekim 29.12.2022 tarihli duruşmada taraflarına 1.000,00 TL maddi tazminat talebinin nelerden ve ne miktarda oluştuğunu kalem kalem bildirmek için 1 haftalık kesin süre verildiğini ve süresi içinde açıklamanın yapıldığı dilekçenin dosya kapsamına sunulduğunu, ancak mahkemece bu dilekçenin kabul edilmeyerek davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini,

işbu kararın hukuka açıkça aykırı olduğundan bahisle istinaf başvurularının kabulü ile dosyanın yeniden esasa ilişkin karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine, yargılama gider ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, acente sözleşmesinden kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

6100 sayılı HMK'nun 119/1-ğ maddesinde "açık bir şekilde talep sonucunun" dava dilekçesinde yazılacağı, aynı maddenin 2. fıkrasında ise, birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması hâlinde, hâkimin davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre vereceği, bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde davanın açılmamış sayılacağına karar verileceği hükmü yer almaktadır.

Taleple bağlılık ilkesi gereği mahkeme davacının talep ettiğinden fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyecektir (HMK m.26). Bu nedenle davacı, nelerin hüküm altına alınmasını istediğini, açık ve noksansız bir şekilde dava dilekçesinin talep sonucu bölümünde bildirmelidir. Davacının aynı davalıya karşı birbirinden bağımsız birden fazla asli talebini aynı dava dilekçesinde ileri sürmesi olarak tanımlanan davaların yığılması (objektif dava birleşmesi) hâlinde (HMK m.110), talep sayısı kadar dava söz konusudur. Bu durumda HMK’nın 297 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca her bir talep bakımından ayrı ayrı hüküm verilecektir.

Davacı taraf, taraflar arasında franchising sözleşmesi imzalandığını, kendi edimlerini yerine getirdiğini, davalının sözleşmeyi feshettiğini, bu kapsamda zararlarının tazmini için fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı olmak üzere şimdilik 1.000-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili talebiyle dava açmış davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, 29/12/2022 tarihli celsede "Mahkememiz 2018/1058 Esas sayılı dosyasının dava dilekçesinin netice-i talep kısmında 1000 TL maddi tazminat istendiği ancak bu 1000 TL maddi tazminatın nelerden ve ne miktarda oluştuğunu kalem kalem bildirmediği görülmekle, davacı vekiline talep sonucunu açıklaması için 6100 sayılı yasanın 119/1-ğ maddesi ve 119/2 maddesi gereğince 1 haftalık kesin süre verilmesine, verilen süre içerisinde talep sonucunun açık bir şekilde dilekçe ile bildirilmemesi durumunda davanın açılmamış sayılacağının ihtarına," şeklinde ihtarat yapıldığı, davacı vekilince 05/01/2023 tarihli dilekçe sunulduğu, dilekçede tazminat taleplerinin 3 madde olarak sayıldığı ancak hangi sebebe ilişkin olarak hangi miktarda tazminat talep ettiğini belirtmediği görülmüştür.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, HMK’nın 119/1-ğ maddesine göre "açık bir şekilde talep sonucunun" dava dilekçesinde açıkça gösterilmiş olmasının gerekmesine,

dava dilekçesindeki eksikliği gidermesi için davacıya 1 haftalık kesin süre verilmesine ve bu eksiklliğin davacı vekili tarafından giderilmediğinin anlaşılmasına göre davacı vekilinin tüm istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 sayılı HMK'nın 353/1,b.1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.