İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/237 K.2024/659

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

İhtiyati haciz talebinde bulunan vekili ihtiyati haciz dilekçesinde özetle: Müvekkil inşaat firması ... Şti., demir çelik toptancılığı yapan ... A.Ş.'den demir alımına ilişkin fiyat teklifi alınmış akabinde ... numaralı telefon üzerinden şirket yetkilisi olduğu iddia eden kişi tarafından banka bilgileri paylaşılmış bunun üzerine müvekkil şirket 545.080,00 TL'yi ...

A.Ş. hesabına ödediğini, kökeninde aynı kişilere ait fakat farklı isimler adı altında faaliyet gösteren borçluya ilk demir siparişi 05.12.2023 tarihinde verilmiş, bu sipariş için ticari sicilde benzer isimde kayıtlı olan ... A.Ş. adına açılmış hesaba 536.500,17 TL ödeme gerçekleştirildiğini, henüz ilk teslimat gerçekleşmeden demir fiyatlarının artıyor olması ve piyasa rayicinin altında teklif alınması sebebiyle ikinci bir sipariş daha verilmiş bu kez ödemesi borçlu ...

A.Ş.'nin bildirilen hesabına 545.080,00 TL ödendiğini, bu nedenlerle istemleri gibi muaccel olan ve teminatsız durumda bulunan müvekkilin ...

A.Ş.'den 545.080,00 TL alacağının tahsilini temin etmek üzere, takdir edilecek teminat karşılığında, borçlunun borcunu karşılayabilecek derecede taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları, banka hesapları üzerine İhtiyati Haciz konulmasına, yargılama gideri ile ihtiyati haciz vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

MAHKEMECE

"...,"Talep "İhtiyati Haciz" isteminden ibarettir.

İcra İflas Kanunu'nun (İİK) 257. maddesine göre; Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

İİK’nın 258/1-2.cümlesine göre; Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Mahkemenin, alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken ise, alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi olmayıp, alacağın varlığını gösteren delillerin yaklaşık ispat ölçüsünde sunulmasıdır.

Eldeki dosyada; ihtiyati haciz talep eden , karşı tarafa 545.080,00 TL demir bedeli ödemesine rağmen demirlerin teslim edilmediğinden bahisle ihtiyati haciz talep etmiştir. Talebe konu iddialar ve malzemenin teslim edilmediği olgusu yargılamayı gerektirdiğinden vadesi geçmiş, muaccel bir alacağın varlığını ispata yarar yaklaşık ispat ölçüsünde delil bulunmadığından talepte bulunanın ihtiyati haciz talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir, gerekçesi ile, 2004 Sayılı İİK'nun 257. vd. maddeleri gereğince ihtiyati haciz talebinin reddine,"şeklinde karar verilmiştir,

Mahkeme kararına karşı ihtiyati haciz talebinde bulunan alacaklı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talebinde bulunan alacaklı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk derece mahkemesince her ne kadar "malzemenin teslim edilmediği olgusu yargılamayı gerektirdiğinden" bahisle ret kararı verilmiş ise de; kanunda ihtiyati haciz için kesin ispat değil, yaklaşık ispatın yeterli olacağının hüküm altına alındığını, taraflar arasında ticari güvene dayalı sözlü bir anlaşma var olduğundan, malzemenin teslim edilmediği olgusu yani alacağın varlığının, taraflar arasındaki sözlü ve yazılı whatsapp görüşmelerinde açık olduğunu, zira borçlu tarafından teslimatın yol, arıza gibi nedenlerle gerçekleştirilemediğinin açıkça ifade edildiğini, bu nedenle yaklaşık ispata yarar delillerin dosyada mevcut olup,

yerel mahkemenin ret gerekçesinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, kaldı ki; yargılamadan çıkacak sonucun beklenilmesinin ihtiyati haczin amacı ile bağdaşmamakta, alacağın koruma altına alınmasında etkin rolünü yok ettiğini, bu nedenle yaklaşık ispat koşulları oluştuğu halde yargılamanın gerektirmesi nedeniyle talebin reddinin, eksik ve hukuki dayanaktan yoksun bir değerlendirme olduğunu, dosyaya sunulan dekont, fiyat teklifleri, yazışmalar ve diğer belge ve delillerin borcun varlığını yaklaşık olarak ispatladığını, bu nedenle ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için gereken yaklaşık ispat koşulunun yerinde olduğunun aşikar olduğunu,

müvekkili tarafından ....

A.Ş. hesabına gönderilen 545.080,00 TL sipariş bedeline ait dekontun ise dosyaya sunulmuş olup, bu bedelin ...'un gönderdiği fiyat teklifi formunda yazılı bedel olduğunun görüldüğünü, alacağın ispatlandığını, sunulan dekont ve yazışmalardan muaccel bir alacağın varlığı hakkında yaklaşık ispat koşulunun gerçekleştiği gözetilmeksizin talebin reddi kararının yerinde olmadığını, ihtiyati haciz talebine konu alan alacağa ilişkin Bodrum 2. İcra Dairesi 2023/9279 E. Nolu dosyası üzerinden yapılan icra takibinde ödeme emrinin, borçlunun kayıtlı mersis adresine gönderilmiş olup, adreste kimsenin bulunmaması nedeniyle iade döndüğünü,

anlaşılacağı üzere, kayıtlarda yazılı adresin borçlunun muayyen yerleşim yeri olmadığı ve başkaca bir adresinin bulunmadığının aşikar olduğunu, ayrıca borçlunun banka hesaplarındaki nakit akışının taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla durdurulmuş olduğunun haricen öğrenildiğini, bu nedenle vadesi gelen bir borcun olmadığı kanaatinde dahi, İİK md.257'ye göre ihtiyati haciz kararı verilmesinin gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesince veri.en ihtiyati haciz talebinin reddi kararının,

açıklanan nedenler doğrultusunda kaldırılmasını ve davalı adına kayıtlı taşınır ve taşınmaz mallar ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine yargı teamüllerine uygun olarak ihtiyati haciz kararı verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, havale işleminden kaynaklı ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, alacağın varlığının yargılamayı gerektirmesi, yaklaşık ispat ölçüsünde ispat edilemediğinden ihtiyati haciz isteminin reddine karar verilmiş, karara karşı talep eden vekili tarafından süresi içerisinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

İhtiyati haciz İ.İ.K.’nun 257-268. maddelerinde düzenlenmiştir. 2004 sayılı İİK'nın 257/1.maddesinde; "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir" düzenlemesi muaccel bir başka deyişle vadesi gelmiş alacaklar yönünden ihtiyati haciz koşulları düzenlemiş olup, muaccel olmayan/vadesi gelmemiş alacak yönünden ise ihtiyati haciz koşulları aynı yasanın 257/2.maddesinde ise;" Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksatıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa;(1)

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder." şeklinde düzenlemesi bulunmaktadır.

İİK.'nın 258.maddesinde ise; "İhtiyati hacze 50 nci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur.

Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir. (Ek fıkra: 17/07/2003 - 4949 S.K./60. Md.; Değişik fıkra: 02/03/2005-5311 S.K./16.mad) İhtiyatî haciz talebinin reddi halinde alacaklı istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir."

Geçiçi hukuki koruma yargılamasını asıl hukuki koruma yargılamasından ayıran özelliklerden biri ispat ölçüsü noktasındadır. Kanunda açıkça öngörülmemişse ya da işin niteliği gerekli kılmıyorsa, bir davada normal bir yargılamada yaklaşık ispat değil, tam ispat aranır. Çünkü; hakim, mevcut ispat ve delil kuralları çerçevesinde, tarafların iddia ettiği bir vakıa konusunda tam bir kanaate varmadan o vakıayı doğru kabul edemez.

Ancak, kanun koyucu bazen ya doğrudan kendisi düzenleme yaparak ya da işin niteliği ve olayın özelliği gereği hakime, bu durumu belirterek, ispat olgusunu düşürme imkanı vermiştir. Bu düşürülmüş ispat ölçüsü çerçevesinde, tam kanaat değil, kuvvetle muhtemel, yaklaşık bir kanaat yeterli görülmektedir. Doktrinde bu yön karar verilmesi için tam ispat ölçüsü yerine yaklaşık ispat ölçüsü olarak ifade edilmektedir. Ancak, yaklaşık ispatla yetinilmiş olması, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez.

Bir taraf iddiasını mahkeme önüne ne kadar inandırıcı şekilde getirirse getirsin, bu sadece bir iddiadan ibarettir. İddia edilen vakıanın sabit yani doğru kabul edilebilmesi için, ispat yükü üzerine düşen tarafın bunu kanundaki delil sistemi içinde yine kanunun aradığı ispat ölçüsü çerçevesinde ispat etmesi gerekir.

Tam ispatın arandığı durumlarda bu ölçü tereddütsüz ortaya konmalıdır. Yaklaşık ispat durumunda ise hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte, zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez. Bu sebepledir ki, genelde geçici hukuki korumalara, özel de ihtiyati tedbire ve ihtiyati hacze karar verilirken haksız olma ihtimalide dikkate alınarak talepte bulunandan teminat alınması öngörülmüştür.

Geçici hukuki korumalarda, bazen karşı tarafın dinlenmemesi, tüm delillerin ayrıntılı bir biçimde incelenmesine yeterli zamanın olmaması gibi sebeplerle yaklaşık ispat yeterli görülmüştür; bu çerçevede, aslında ispat ölçüsü bakımından HMK.'unda bir yenilik getirilmemekle birlikte, “yaklaşık ispat” kavramı kullanılarak doktrinde kabul gören ifade tasarıya alınmış; ayrıca, burada hem tam ispatın aranmadığı belirtilmiş hem de basit bir iddianın yeterli olmadığı, vurgulanmak istenmiştir.

Talep konusu somut olayda ihtiyati haciz talep eden karşı tarafa ödeme yaptığını, mal teslim edilmediğini iddia ederek banka ödeme belgesi sunduğu, davacının ödemeye ilişkin sunduğu "... demir sipariş bedeli" açıklamalı banka dekont örneği ve sunulan fiat teklif formu, mesaj yazışma içerikleri değerlendirildiğinde bu aşamada yaklaşık ispat koşulunun gerçekleştiği anlaşılmakla ilk derece mahkemesince davacı tarafça ödenen bedel olan 545.080,00 TL üzerinden ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu itibarla, ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen ara kararın 6100 sayılı HMK'nın 353/(1).b.2 maddesi uyarınca kaldırılması gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.