İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2021/1217 K.2024/770

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesinin 04/06/2021 tarihli 2019/498 Esas ve 2021/322 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili asıl dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı ... arasında 13/08/2012 tarihli protokol ile ortaklık sözleşmesinin imzalandığını, buna göre davacının davalıya ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel, ... Blok, ....kat, ... nolu bağımsız bölüm, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel, ...

Blok, ....kat, ... nolu bağımsız bölüm taşınmazlar ile ... ili, ... ilçesi, ... mevkiinde ... nolu villa, ... ili, ... ilçesi, ... köyünde bir tarla, aynı yerde başka bir tarlanın davalı ...'a veya sahibi olduğu diğer davalı şirkete devrinin kararlaştırıldığı, bu konuda da ...'e vekaletname verdiği,

bu vekaletname ile dava konusu taşınmazların davalı şirkete devredildiğini, protokolde ise davalı ...'in konusu taşınmazların davalı şirkete devredildiğini, protokolde ise davalı ...'in yükümlülüklerinin ise bu tapulara karşılık ... ilçesi, ... mevkinde ... parselde kayıtlı bir adet akaryakıt hissesinin %50 hissesinin ruhsat alınarak faal olarak teslim edileceği, ... ili ... ilçesi, ... ruhsat nolu mermer ocağının %50'sinin ortak olarak taahhüt edildiği, bunların yerine getirilmemesi halinde ek protokol düzenlendiği, ek protokole göre de 04/07/2013 vadeli 41.700 USD'li 04/07/2013 vadeli 55.555 USD'lik senetlerin verildiği,

bu senetler ödenmediğinden protesto edildiği, İstanbul 31. İcra Müdürlüğü'nün 2013/24868 esas sayılı icra takibine konulduğunu, şu an itibariyle tahsil edilemediğini, davacının protokoldeki tüm edimlerini yerine getirdiğini, davalının protokoldeki edimlerini yerine getirmediğini, sürekli oyaladığını, maden sahasının ruhsatsız olduğunun anlaşıldığını, davalının kendisinin milletvekili adayıymış gibi tanıttığını, yanıltma nedeniyle davalı hakkında İstanbul C.

Başsavcılığı'nın 2013/181552 soruşturma sayılı dosyasından dolandırıcılıktan suç duyurusunda bulunduğunu, davalıya bu konuda ihtarname de gönderdiğini, sonuç alamadığını belirterek ... ili, ... ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... parsel, ... blok, ....kat, ... nolu bağımsız bölüm ile ... ili, ... ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... parsel, ...

Blok, ....kat, ... nolu bağımsız bölüm taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 13/08/2012 tarihli 3 sayfadan ibaret adi yazılı ortaklık sözleşmesinin imzalandığını, bu sözleşmeye göre ... ili, ... ilçesi, ...

Mah., ... adada inşa edilecek ... ve ... blokta davalı ...'a isabet edecek tüm hakların %50'sinin temlik edileceği, buna göre 17 adet dairenin 15 tanesinin devir ve tescil edilmediğini, sadece ... nolu bağımsız bölüm ile ... nolu bağımsız bölümün devir ve tescilinin yapıldığını, hala 15 adet daire alacağının olduğunu, ... ili, ... ilçesinde ... nolu dubleks, aynı yer ... nolu dubleks, ... ilçesi, ... mahallesinde ... nolu villanın halen devir ve tescilinin yapılmadığını, ... ili, ... ilçesi, ... köyünde bir tarla, aynı yerde bir tarlanın davacıya devir ve tescil edildiğini, taşınmazların satılacağını,

satış sonrası elde edilen 110.000,00-TL'sinin davalı ...'e ödeneceğini, 400.000,00-TL'sinin ortak işletilecek olan ... mevkiindeki ... parseldeki %50'sinin de davalının ortak olacağını, davacıya ait benzinlikte masraf olarak kullanılmak üzere bloke edileceğini, diğer tutarların davacıda kalacağını, davalının edimleri ifa etmesi akabinde davacının ... parseldeki %50 hissesini, ... ili, ... ilçesi, ... ruhsat nolu mermer ocağının %50'sinin ortaklığını devretmeyi taahhüt ettiğini, söz konusu protokol maddelerinin sırasıyla yerine getirilmesi gerektiğini, davalının yükümlülüklerini yerine getirmediğini,

haksız olarak açılan Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/670 Esas sayılı dosyası ile karşı karşıya kalındığını, dolandırıcılık nedeniyle yapılan şikayette takipsizlik kararı verildiğini, davalıya güvenmesi nedeniyle maden ocağını işletmediğini, kar ve kira gelirinden mahrum kaldığını, protokolde edimin yerine getirilmemesi halinde 500.000 USD cezai şartın kararlaştırıldığını, davalının edimlerini yerine getirmesi nedeniyle kararlaştırılan cezai şartın kendisine ödenmesine, şimdilik 5.000,00-TL'lik tazminatın protokol tarihinden, dava tarihine kadar muhtemel kira kaybının tespit edilerek davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

müvekkiline ait mermer ocağının davalıya devredilen %50 hissesinin iptali ile yeniden müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafça asıl dava ve birleşen davada yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, ''...Dosya içerisinde mevcut taraflar arasında ihtilafsız olan 13/08/2012 tarihli protokol ve 02/10/2012 tarihli ek protokollerden davacının 6 adet taşınmazının devrini ... veya ...'un şirketine tescilini taahhüt ettiği, dosya içerisinde mevcut tapu kayıtlarından sadece dava konusu taşınmazlar ile ... ...

Köy taşınmazının devrini gerçekleştirdiği, diğer devir işlemlerini yapmadığı, davalının da protokolde geçen sadece Mermer Ocağının %50'lik ortaklık devrini dava dışı ... LTD ŞTİ üzerinden gerçekleştirdiği, söz konusu ruhsatın da ...

LTD ŞTİ adına ait olduğu, işletme izninin de bulunmadığı, sözleşmedeki ...daki ...deki benzinlik istasyonunun devrinin de gerçekleşmediği, 02/10/2012 tarihli ek protokolde davalıya akaryakıt istasyonunun tapusunun %50 sinin ruhsatlı olarak faal bir durumda davacıya verileceği şartının yerine getirilmediği, böylelikle her birinin aldığını iade etmekle yükümlü olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne; birleşen davanın da HMK'nun 150/.4 maddesi uyarınca 3 aylık süre içerisinde usulüne uygun olarak harç yatırılarak yenilenmemesi nedeniyle açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiş...'' gerekçesiyle; ''...Davanın KABULÜ İLE;...

İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel, ... Blok, .... Kat, ... nolu bağımsız bölüm ile ... İli, .... İlçesi, ... Mahallesi ... ada, ... parsel, ... Blok, ....Kat, ... nolu bağımsız bölüm taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline...'' şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Asıl dava davalıları ... ve ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Yerel mahkemenin kararının eksik ve hatalı bilirkişi raporlarına dayandığını, müvekkilinin sahip olduğu maden sahasının değerinin bilirkişi raporlarında değerlendirilmediğini, ayrıca davacı ile müvekkili arasında imzalanan adi ortaklık sözleşmesinde tarafların edimlerini sayfa ve sıra numaralarına göre ifa edeceğinin açıkça belirtildiğini, karşılıklı ifa borcu doğuran sözleşmelerde edimlerin aynı anda ifa edileceğinin aksi sözleşmeyle kararlaştırılabileceğini, yapılan sözleşmeye konu olan gayrımenkullerin maddi değeri de göz önüne alındığında sıralı ifanın sözleşme açısından önemli olduğunun açıkça ortada olduğunu,

tarafların sayfa ve sıra numarasına göre ifa konusunda açıkça bildirdikleri iradeleri karşısında müvekkilinin üzerine düşen sorumluluklarını yerine getirmediğine dair iddianın gerçeği yansıtmadığını, davalı tarafın İstanbul C.Savcılığı'nın 2013/181552 soruşturma dosyasından dolandırıcılık suçundan aleyhinde yaptığı mesnetsiz suç duyurusunun takipsizlikle sonuçlandığını, dava konusu adi ortaklık sözleşmesi kapsamındaki gayrimenkullerde olan maden sahasının ruhsatsız olduğuna dair iddianın gerçeği yansıtmadığını, zaten maden sahasına ait ruhsatın taraflarınca mahkemeye sunulduğunu,

ilgili maden sahasında yapılan uzman araştırmaları sonucu 1.900.000.000 USD'lik maden rezervi bulunduğunun da tespit edildiğini, tüm bu hususlara rağmen mahkemenin maden ocağı ruhsatsızmış gibi davranarak hüküm kurmasının açıkça hukuka aykırı olduğunu, davacının sözleşmenin 3. Sayfasında bulunan sayfa numarası ve işlem sırasına göre ifa edilecektir kaydını gözardı ederek ... mevkii ... parseldeki benzin istasyonunun %50'sini talep ettiğini,

davacının işlem sırasına göre ifa etmesi gereken borçlarından çok küçük bir kısmını ifa ettiğini müvekkiline devri sağlanan gayrimenkullerin değerlerinin bilirkişi tarafından 100.340 TL ve 98.670 TL olarak belirlendiğini, sözleşmenin şartlarını yerine getiren müvekkili ...'un da lehine karar verilmesi icap ettiği halde tam tersine sözleşmeyi ihlal edene mükafat verir şekilde karar verilmesinin hukuk kurallarına tamamen aykırı olduğunu, yerel mahkemece müvekkili 13/08/2012 tarihli sözleşmeye göre %100 haklı olmasına rağmen davanın 7 sene uzatıldığını ve bu zaman sürecinde müvekkilinin hem şahsı hem de şirketlerin iflasına neden olunduğunu,

4 adet işyerinden kirayı ödeyemediği için mahkeme kanalıyla tahliye edildiğini, ...da ... Ltd.

Şti. üzerine olan dairenin icra marifetiyle satıldığını, ...'a 2.500.000 usd (14.450.000 TL) noter satışı yaptığı işletme ruhsatlı maden ocağının resmi harçlarını 2016 yılında ödeyemediği için maden ocağının ruhsatının düştüğünü, Enerji Bakanlığı'na devrolduğunu, bu süreçte 2 çocuğunu tedavi masraflarını karşılayamadığı için kaybettiğini gerekli ödemeleri yapamadığı için hastaneden cenazelerini dahi alamadığını, müvekkilinin birleşen dosyada mahkemeden adli yardım talep ettiğini fakat ibraz ettiği fakirlik belgesi de mahkemeçe nazara alınmayarak adli yardım talebinin reddolunduğunu,

müvekkili harç yatıramadığı için davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, hak arama hürriyetinin mahkemece tahdit edildiğini, yerel mahkemenin esas aldığı bilirkişi raporunda noter satışını dikkate almadığını, halbuki dikkate alması gerektiğini, sözleşmede işlem ve sayfa sırasına göre tarafların taahhütlerini yerine gertirmesi gerektiğini, kendilerinin işlem ve sayfa sırasına göre taahhütlerini zamanında yerine getirdiğini fakat davacının tahhüdünü yerine getirmeyip 15 adet tapu ve 4 adet villa tapularını vermesi gerekirken sadece 2 adet tapu verdiğini, o tapulara da şerh koyduğunu,

kendisinin korona olması ve maddi imkansızlıktan avukat tutamadığından mahkemenin tapuları tekrar davacıya verdiğini, bunun adil ve yasal olmadığını, yerel mahkemenin maden ruhsatı ve dosya incelemesinde, mesleğine uygun bilirkişi seçmediğini, maden ocakları ve işletme ruhsatları konusunda maden muhendisinin vereceği karar muteber olup muhasebecinin vereceği kararın muteber olmadığını bilirkişiliğinin yok hükmünde olduğunu belirterek yerel mahkemenin hukuka aykırı kararın kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl Dava; taraflar arasındaki adi ortaklık kurulmasına ilişkin sözleşme gereğince davacı tarafından davalıya devri yapılan ... ve ... nolu bağımsız bölümlerin tapu iptal ve protokol gereğince taşınmazları davalıya devreden davacı adına tescili istemlidir.

Birleşen Dava; aynı sözleşme gereğince cezai şart ve kira kaybı alacağı, mermer ocağının davalıya devredilen %50 hissesinin iptali ile yeniden müvekkili adına tescili istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece, asıl davanın kabulüne, birleşen davanın takip edilmemesi nedeniyle açılmamış sayılmasına karar verilmiş olup, karar asıl dava davalıları vekili tarafından istinaf edilmiştir.

TBK 125/3 maddesi uyarınca sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı; dosyada suretleri mevcut 13/08/2012 tarihli protokol ve buna atıf yapılarak düzenlenen 02/10/2012 tarihli ek protokol içeriği de nazara alınarak; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarının somut olayın özelliklerine uygun, açık, anlaşılır, denetime elverişli, hüküm kurmaya yeterli ve dosya kapsamı ile uyumlu olduğu; her ne kadar mahkeme kararında" davalının da protokolde geçen sadece Mermer Ocağının %50'lik ortaklık devrini dava dışı ...

LTD ŞTİ üzerinden gerçekleştirdiği" belirtilmiş ise de, bu devir hisse devri olmayıp Ayvalık 2. Noterliğinde imzalanan 14/08/2012 tarihli ... yevmiye numaralı adi ortaklık sözleşmesine dayalı %50 katılım payı ile müşterek imza ile temsil edilmek ve kar ve zarar eşit olmak üzere işletme hakkının devri niteliğinde olduğu, ancak ruhsatı bulunan madenin işletme ruhsatının alınmadığı ve hiçbir zaman işletilmediği; diğer taraftan davacının protokoller uyarınca ... İli, ...

İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel, ... Blok,.... Kat, ... nolu bağımsız bölüm ile ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi ... ada, ... parsel, ...

Blok, ....Kat, ... nolu bağımsız bölüm taşınmazların tapu kaydını protokol tarihinden sonra asıl davanın davalısı olan şirkete devrettiği, davacının sözleşme kapsamında edimini ifa kapsamında karşı tarafa devretmiş olduğu taşınmazlarının iadesini talep hakkının bulunduğu anlaşılmakla, asıl davada davalılar vekilinin istinaf itirazlarının esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davalılar vekilinin istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-b.1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.