İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/1659 K.2024/1420

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/137 Esas-2024/517 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirkete ait pay defterinin çalınmak suretiyle zayi olduğunu, ticari kayıtların çalındığının öğrenilmesi akabinde buna ilişkin derhal Cumhuriyet Başsavcılıkları nezdinde suç duyurusunda bulunulduğunu, TTK'nın 82.maddesi uyarınca müvekkiline ait pay defterinin zayi olduğuna ilişkin kendilerine zayi belgesi verilmesini talep etme zaruretlerinin hasıl olduğunu, müvekkili şirkete ait pay defterinin müvekkili şirketin tüm özen ve dikkatine rağmen çalınarak zayi olduğunu belirterek, müvekkiline ait pay defterinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARI

Mahkemece daha önceden "davanın reddi" ne dair verilen kararın Dairemizce yapılan istinaf incelemesi neticesinde 25.01.2024 tarihli ve 2024/16 E. - 2024/96 K. sayılı karar ile "...Mahkemece, çalınma iddiasının TTK’nun 82/7 nci maddesiyle sayılan olaylardan olmadığı gerekçesiyle de dava reddedilmiştir. Oysa, anılan maddede yazılı 'afet' kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilmelidir.

Madde de yer alan 'gibi' sözcüğü, madde de sayılan olayların sınırlayıcı olmadığını göstermektedir. Bu yöndeki istinaf itirazı doğrudur.

Diğer yandan, davacı tarafça pay defterinin kilitli çekmeceden hırsızlık suretiyle çalındığının iddia edilmesine göre; davacının muhafazada kusurlu olup olmadığının, zayi belgesi verilmesi şartlarının olayda oluşup oluşmadığının savcılık dosyası içeriği de değerlendirilip, esasa girilerek ve davacı delilleri toplanarak bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm tesisi isabetli olmamıştır.

Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacının istinaf başvurusunun esastan kabulüne; kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353-(1)-a)-6) maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine..." gerekçeleriyle kaldırıldığı anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yeniden yapılan yargılama sonucunda, "...Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığına müzekkere yazıldığı, 2023/21059 CBS dosyasının uyap üzerinden gönderildiği, incelenmesinde; 'anılan eylem yönünden müştekinin soyut iddiası dışında başkaca somut bir bilgi veya belgeye ulaşılamadığı, bu haliyle kamu davası açmaya yeter suç şüphesinin oluşmadığı,

ayrıca ilgili belgenin kayıp olmuş olabileceği, bu takdirde atılı eylemin TCK 160 kapsamındaki kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçunun konusu olabileceği, dosya arasında müştekinin kaybettiğini iddia ettiği eşyasının bulunup kullanıldığına dair delil bulunmadığı gibi kaybolan eşyanın bulunarak sahibine verilmesi hususunda Cumhuriyet Başsavcılının bir görevinin de olmadığı anlaşılmakla; açıklanan neden ve gerekçelerle müracaat konusu olay ile ilgili olarak 5271 sayılı C.M.K.'nın 172. maddesi gereğince Kamu Adına Kovuşturma Yapılmasına Yer Olmadığına' kararının verildiği,

yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, davacı vekili tarafından, davacı şirket pay defterinin çalındığının beyan edildiği, şirket pay defterine zayi belgesi verilmesi talepli işbu davanın açıldığı, 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesindeki; 'Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir' hükmü gereğince, '...yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle' zayi belgesi talep edilebileceği, davaya konu olayda ise davacının hırsızlık iddiasına ilişkin yapılan suç duyurusunda, sadece ve sadece pay defterinin çalındığının iddia edildiği, Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan gelen yazı cevabına göre, anılan eylem yönünden müştekinin soyut iddiası dışında başkaca somut bir bilgi veya belgeye ulaşılamadığı,

bu haliyle kamu davası açmaya yeter suç şüphesinin oluşmadığı gerekçesi ile kamu adına kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar verildiği, anılan madde kapsamı ve Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/21059 soruşturma sayılı dosyası ve İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Mahkemesi kararı da nazara alınarak, DAVANIN REDDİNE..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından, "....TTK'nın 82/7.maddesindeki hallerin sınırlı şekilde sayılmadığını, maddede yer alan 'gibi' ifadesinin maddede sayılan olayların sınırlayıcı olmadığını gösterdiğini, kendileri tarafından pay defterinin kilitli çekmeceden hırsızlık suretiyle çalındığının iddia edilmesine göre, muhafazada kusurlu olup olmadıklarının, zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşup oluşmadığının hiçbir şekilde irdelenmediğini, soruşturma dosyasında kamu adına kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmesinin isabetli olmadığını,

mahkemenin 04/06/2024 tarihli celsesinde buna ilişkin olarak tanık dinletilmesi talep edilmiş ise de davacı vekilinin tanık dinletme talebinin dosyanın mahiyeti gereğince denilerek reddine karar verildiğini, müvekkilinin pay defteri çalındıysa mahkemeye müracaat etmek dışında başka bir çarelerinin bulunmadığını, müvekkilinin talebi hiçbir şekilde değerlendirilmeksizin, soruşturma dosyasının kesinleşmesi dahi beklenmeksizin, tanıkları dinlenmeksizin eksik ve hatalı şekilde davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmekle yapılacak inceleme neticesinde davalarının kabulüne karar verilmesini talep ettiklerini..." beyanla,

mahkeme kararı istinaf kanun yoluna getirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, şirket pay defterinin çalındığı iddiasına dayalı olarak zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece istinaf kararı sonrasında yeniden yapılan yargılama sonucunda; yukarıda yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; mahkemece kaldırma kararı uyarınca işlem yapılarak yeniden hüküm tesis edildiği belirtilmiş ise de, kaldırma kararının gereklerinin tam olarak yerine getirildiğinden söz edilemez. Tacirin defter ve belgelerinin kaybolmasına neden olan olayın gerçekleştiğini her türlü delil ile kanıtlayabileceği göz önünde tutulmalıdır.

Zira, kaldırma kararında savcılık dosyasının getirtilip incelenmesi gerektiği belirtilmiş olup, mahkemece soruşturma dosyasından sadece takipsizlik kararının incelenip kararda gerekçe yapıldığı, oysa savcılık soruşturması aşamasında kolluk tarafından tutulan tutanaklar bulunduğu, ancak mahkemece dikkate alınmadığı görülmekle, özellikle bahse konu adreste uzun süreden beri başka bir şirketin faal olduğuna dair tutanaklar da doğrultusunda, davacı tarafın şirket pay defterinin o adreste iken 01.09.2023 tarihinde çalındığına dair beyanları da gözetilerek,

belirtilen tarihte o adreste hangi şirketin faaliyet gösterdiği hususları, ticaret kayıtları ve resmi tüm kayıt ve belgeleri ile birlikte temin edilerek belirlenmesi (yalnızca kolluk tutanağı ile yetinilmemesi), davacının savcılığın takipsizlik kararına yönelik itirazda bulunup bulunmadığı ve sonucunun araştırılması, tanıklarının dinlenmesi ve akabinde davacı taraftan tüm bu hususlara dair açıklama dilekçesi de alınarak, sonucuna göre hüküm tesis edilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf itirazlarının KABULÜNE; Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/137 Esas - 2024/517 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

3-İSTİNAF AŞAMASINDA; davacı tarafından yatırılan 427,60 TL istinaf karar harcının istek halinde davacı tarafa iadesine,

4-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda ele alınmasına,

5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,