İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/584 K.2024/495

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/140 D. İş Esas - 2024/140 D.İş Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

TALEP

İhtiyati haciz talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; 02.02.2024 keşide tarihli 200.000,00 TL tutarlı 0007935 seri nolu çekte borçlu tarafından müvekkiline vadesinde ödeme yapılmadığını, bütün talep ve ihtarlara rağmen halen ödenmediğini, borçlunun kaçma ihtimalinin bulunduğunu, borca yetecek tutarda borçlunun taşınır ve taşınmaz mallarına ve üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarına ihtiyaten haczine, yargılama giderleriyle vekalet ücretlerinin karşı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; ".....ihtiyati haciz talep dilekçesi ekinde talep dayanağı çek fotokopisi, fatura örnekleri, alacak bildirim formu, faktoring sözleşmesi beyan ve taahhütname örneklerinin olduğu, faktoring şirketlerinin temlik aldıkları alacağın ödenmemesi riskine karşılık müşterisinden ayni ve şahsi teminat alabilecekleri gibi teminat niteliğinde kambiyo senetleri de alabildikleri nazara alındığında talep dayanağı çekin bu anlamda teminat niteliğindeki kambiyo senedi olduğu,

bu nedenle Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 8(3) maddesi kapsamında talep dayanağı kambiyo senedinin ilgililerine finansman sağlanmaması, kuruluşun işlem ve muhasebe kayıtlarında ek teminat mahiyetinde alınan kambiyo senedinin borcun teminatı karşılığında alındığına ilişkin kayıt düşülmesine yönelik şartların gerçekleştiğini gösterir bilgi ve belgeler kapsamında iddia ve talebin yargılamayı gerektirdiği,

İİK'nun 257.ve devamı maddeleri gereğince yasal koşulların oluşmadığı sonucuna incelenen tüm dosya kapsamıyla ulaşılarak ihtiyati haciz talebinin reddine....." gerekçesiyle İhtiyati haciz talebinin REDDİNE karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati Haciz talep eden vekili tarafından; "....Borçlunun sözleşme gereği verdiği çeki ödemediğini, ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından keşide edilen ... Bankası T.A.O ... ...

Şubesi/... ait 02/02/2024 tarihli 200.000,00 TL bedelli çek düzenleyip müvekkiline teslim edildiğini, bahse konu çek yasal ibraz süresi içinde bankaya ibraz edildiğinde çek sahibinin hesabında çek bedelinin karşılığı olmadığından çek üzerine karşılıksızdır ibaresi konulduğunu, müvekkiline, faktoring sözleşmesi kapsamında temlik edilen faturanın ödeme vasıtası olarak devir ve ciro edilen çekin, "faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik" uyarınca teminat olarak kabul edilme şartlarını taşımadığının açık olduğunu, mahkemece incelenen belgeler,

çekin alacağın teminatı amacıyla alınmadığını net olarak ortaya koyduğunu, bu nedenle, çekin borç ilişkisinden kaynaklanan alacakların temlik edilmesi amacıyla kullanıldığı ve teminat olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna varılması gerektiğini, müvekkilinin durumunun, yönetmelikte tanımlanan kapsamın dışında kaldığını ve bu çekin, alacak teminatı olarak kabul edilebilmesi için gerekli koşulları taşımadığının açıkça görüldüğünü,

adı geçen çek müvekkili ile müşteri arasında imzalanan faktoring sözleşmesi kapsamında müşterinin fatura konusu alacaklarını müvekkili şirkete temlik etmesi sonucu bu alacakların ödeme vasıtası olarak müvekkili şirkete devir ve ciro edildiğini, aksi takdirde yasalarla kurulup etkin hale getirilmiş, çalışma usul ve esasları yine yasalarla belirlenmiş olan Faktoring Kurumu'nun tamamen işlevsiz hale gelmesinin söz konusu olduğunu, bir senedin teminat senedi olarak kabul edilmesi için gerekli unsurlar bulunduğunu,

faturaların mükerrerliğini engellemek adına müvekkili şirket dahil Faktoring Kurumlarının Merkezi Fatura Kaydı Sistemi'ni kullandıklarını, Merkezi Fatura Kaydı Sistemi'nin amacının yönetmelikte de belirtildiği üzere fatura bilgileri dahil olmak üzere şirketlerce devralınan alacaklarla ilgili belgelerin toplulaştırılması, alacakların mükerrer olarak devralınmasının engellenmesi,

alacaklara ait bilgilerin raporlanması ve birliğin belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde bilgilerin paylaşılmasını sağlamak olduğunu, dolayısıyla faturanın başka kurumlarda kullanılıp kullanılmadığı çekinceleri bertaraf edilmekte ve bu kabil olayların kötü niyetli olarak kullanılmasının önüne geçildiğini...." beyanla, mahkeme kararı istinaf kanun yoluna getirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, ihtiyati haciz talebinin reddi kararının kaldırılması istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece, 09/02/2024 tarihli karar ile, ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiş olup, karar ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İİK'nın 257. maddesinde ihtiyati haciz şartları düzenlenmiştir. Maddede, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısının, borçlunun yedinde veya üçüncü şahıstan olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacakları ile diğer haklarını ihtiyaten haczettirebileceği belirtilmiş, maddenin 2. fıkrasında ise iki bent halinde, vadesi gelmemiş borçlardan dolayı, borçlunun muayyen yerleşim yerinin olmaması, borçlunun taahhütlerinden kurtulmak maksadı ile mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa ihtiyati haciz istenebileceği düzenlenmiştir.

İİK’nın 258. maddesi “Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur” hükmünü içermekte olup ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın varlığı ve miktarı hakkında kanaat verilmesi yeterlidir. Mahkemenin alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken ise alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi olmayıp yaklaşık ispat ölçüsünde alacağın varlığını gösteren delillerin sunulmasıdır.

Talep tarihinde yürürlükte bulunan 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/2. maddesine göre; “ Faktoring Şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz.”

04/02/2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Faktorinğ İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik’in 8/1. maddesinde de; “ Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetdeki ciro silsilesinde Kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak görülen kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturalardaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir” hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda ; ihtiyati haciz talep eden faktoring şirketi ile karşı taraf/borçlu ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında 25/04/2022 tarihli Faktoring Sözleşmesinin düzenlendiği, sunulan temlik ve devir belgelerine göre, karşı taraf/borçlu ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi' nin karşı taraf/borçlu ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına düzenlendiği faturalardan kaynaklı 875.000,00 TL tutarındaki alacağının 200.000,00 TL' lik kısmını, ihtiyati haciz isteyen faktoring şirketine devrettiği, bu alacağa karşılık 02/02/2024 tarihli, 200.000,00 TL bedelli, keşidecisi ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, lehdarı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan çeki faktorin şirketine verdiği ve bu çeke dayalı olarak ihtiyati haciz talep edildiği anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalara göre; çekin süresinde bankaya ibraz edildiği ve karşılıksız şerhi verildiği, çek sorumluluk bedelinin ödendiği, çekteki alacağın muaccel hale geldiği, çekteki ciro silsilesinin muntazam olduğu, ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi' nin çekin ve faturaların alacaklısı olduğu, çek bedelinin fatura bedellerini geçmediği, çek tarihi ve fatura tarihlerinin uyumlu bulunduğu, dayanak faturaların ve alacak bildirim formlarının sunulduğu, bu durumda yaklaşık ispatın gerçekleştiği ve ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Yukarıdaki açıklama ışığında ihtiyati haciz talep eden/alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile; ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının İİK'nın 258/3 ve HMK'nın 353/1.b. 2 maddeleri uyarınca kaldırılarak, ihtiyati haciz talebinin teminat karşılığı kabulüne dair aşağıdaki karar verilmiştir.