İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/1201 K.2026/506

İstem

Davacı vekili, davacının 2018 yılı mart ayı ortalarında,....'da traktör bayisi olan davalıdan pazarlık sonucu 70.000,00 TL bedelle bir traktör satın aldığını, davacının ödemeyi ....

Bankasından kredi alarak yapabileceğini belirttiğini, kredinin 15-20 gün içinde çıkacağını davalıya söylemesi üzerine davacıdan 19.03.2018 tanzim tarihli 90.000,00 TL meblağlı ödeme tarihi 09.04.2018 olan senet alındığını, ödeme tarihi 09.04.2018 olan senedin traktörün parası bankadan geldiğinde iade edileceğinin söylenerek traktörün teslim edildiğini, ....Bankası tarafından onaylanan kredisinin 50.800,00 TL'si davacının .... nolu banka hesabına aktarıldığını, aynı gün davalıya aktarıldığını, 70.000,00 TL'lik faturanın 50.800,00 TL'sinin alınan krediden doğrudan davalının hesabına aktarılarak ödendiğini,

davacının bir kaç gün sonra kalan 19.200,00 TL borcunu ödemek ve kendilerine teşekkür etmek ve kredinin geç çıkması halinde veya traktörde meydana gelebilecek zararlara karşı alınan 19.03.2018 tanzim tarihli dava konusu senedini iade almak için ...'ya davalının iş yerine geldiğini, muhasebe görevlisinin bakiye borç olan 19.200,00 TL'yi kendisinden aldığını ancak 90.000,TL'lik senedin kasada olduğunu, yetkilinin olmaması sebebiyle kasayı açıp senedi alamadıklarını, daha sonra alırsın diyerek davacıyı gönderdiklerini, birkaç kez daha aynı durumun yaşandığını,

kendisinden hiçbir peşinat almadan 19.03.2018 tarihinde traktörünü teslim eden davalıya güvenerek tarlasında çalışmaya başladığını aradan 6 aydan fazla bir zaman geçtikten sonra davalının iade etmediği senedi icraya koyduğunu öğrendiğini, tanık dinletemedikleri için miktar olarak ödenen 19.200,00 TL'sinin ödendiğini davalının defterlerine dayanarak davalının defterlerinin incelenmesini talep ettiklerini ileri sürerek davalının takibe konu yaptığı 19.03.2018 tanzim 09.04.2018 ödeme tarihli 90.000,00 TL'lik senetten davacının borçlu olmadığının tespitini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili, alacaklının şirket olduğunu senedin şirketin ticari defterlerinde kaydının olup olmamasının kambiyo senedinin geçerliliğine bir etkisi olmadığını, davacı tarafın senede dair borcunu ödediğini senede karşı senetle ispat kuralı kapsamında ispatlamak zorunda olduğunu, senetle davacının bahsettiği alışverişin soyut iddialarla ilişiği kurulamayacağını, davacının senede karşı ödeme yaptığının yazılı belge ile ispatının zorunlu olduğunu davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi, "-Bergama İcra Müdürlüğü'nün 2018/2444 sayılı dosyası ve bu dosyaya konu 90.000,00 TL bedelli 19.03.2018 tanzim tarihli senet nedeniyle BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, " karar vermiştir.

İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN

Davalı vekili istinaf talebinde bulunmuştur.

BİLDİRİLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, davacının iddia ettiği traktör satımı ile kambiyo senedinin bir alakası olmadığını iddia ettiklerini, davacının davalıdan senetle bedeli tutmayan, tarihi tutmayan bir traktör alışverişinin olmasının kambiyo senedinden doğan borç ile arasında illiyet bağı kurulamayacağını, senedi talil edenin davacı yan olduğunu, davacının bu iddiasının ispatında davalı şirketin kayıtlarına dayandığını, davalı şirket kayıtlarında davaya konu kambiyo senedi ile ilgili hiçbir kayda da rastlanmadığını, davaya konu senedin ticari kayıtlarda işli olmadığını, senedin üzerinde yazdığı şekilde senedin malen kaydı içerdiğini, faturası, tarihi,

bedeli tamamen farklı olan traktörden komple bağımsız ve bu traktör alım-satımı ile illiyet bağı kurulamayacağını, senedin geçerliliğinin ticari kayıtlarda işli olup olmaması bakımından önem arz etmediğini, bu senede göre malen kaydının varlığı ortada olup davalı şirketten bu kambiyo senedi karşılığında mal teslim almadığını davacı borçlunun ispat etmesi gerektiğini, bu durumda davacı borçlunun, davalı şirketten kambiyo senedinde yazılı malı teslim almadığını ispat edemediğini,yine davacının borçlu senedin traktör alımından kaynaklandığını da ispat edemediğini,

senedin taraflarınca hiçbir aşamada talil edilmemiş olup ispat yükünün yer değiştirmediğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlık kambiyo senedi nedeniyle açılan menfi tespit davasıdır.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır. Ancak kambiyo senetleri soyut borç ikrarını içeren senetlerdir. Kambiyo senetlerinde soyutluk prensibinin en önemli işlevi ispat açısından kendisini gösterir. Buna göre, bir kambiyo senediyle borç altına giren kimse, borçlu olmadığını iddia ediyor ise bu hususu ispat etmekle yükümlüdür. Bu nedenle kambiyo senedi uyarınca açılan menfi tespit davasında ispat külfeti davacı borçluya düşer.

Davacı tarafça, davaya konu bononun 70.000,00 TL bedelle satın aldığı traktörün parası ödenmeden teslim alması nedeniyle teminat için verildiği, sonrasında traktörün satın alma bedelinin 50.800,00 TL banka havalesi 19.200,00 TL elden olmak üzere ödendiğini, ancak davalı tarafça 90.000,00 TL bedelli bononun borç ödenmesine rağmen icra takibine konu edildiği ileri sürülmüştür. İlk derece mahkemesince; "davalının dava konusu senedin başka bir hukuki ilişkiye ilişkin olduğunu iddia etmesi nedeniyle ispat yükünün davalı tarafa geçtiği, davalının kendi ticari defterlerinde de davacının borcunun bulunmadığı tespit edilmiş olup davacının davasının kabule karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, ispat yükü kambiyo senedine karşı borçsuzluk iddiasında bulunan davacıya aittir. Bu kapsamda bononun traktör alımı için teminat olarak verilmiş olduğunu ileri süren davacı bu hususu yazılı belge ile ispatlamakla yükümlüdür. Davalının bononun başka bir hukuki ilişki çerçevesinde verilmiş olduğunu ileri sürmüş olması ispat yükünün yer değiştirilmesi sonucunu doğurmaz. Ayrıca kambiyo senedine ilişkin olarak davalının ticari defterlerinde kayıt bulunmaması da ispat hukuku yönünden sonuca etkili değildir.

Davacı taraf, bonoya karşı ileri sürdüğü iddialarını yazılı belge ile ispatlayamadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiş olması hatalıdır.

Anlatılan nedenlerle ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya aykırı olduğundan davalının istinaf başvurusunun kabulüne, HMK 353/1-b.2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.