İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/1178 K.2026/1092

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı, istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a bendi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

13/09/2019 tarihinde davalı ... adına kayıtlı sürücü ...'ün idaresindeki davalı sigorta şirket nezdinde 311000077328574 nolu Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın yaya durumundaki müvekkiline çarptığını, müvekkilinin yaralandığını, kazanın meydana gelmesinde ... plakalı araç sürücüsünün kusurlu olduğunu, müvekkilinin kolunun kırıldığını, müvekkilinin kısıtlı olduğunu, uzun süre tedavi görmek zorunda kaldığını, kişisel bakımlarını bile yapamadığını,

davalı sürücü ...'ün İzmir 40. Asliye Ceza Mahkemesinin 2021/975 Esas sayılı dosyası ile cezalandırıldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte ve davalı sigorta şirketinden yönünden dava tarihinden itibaren işleyecek ve sigorta poliçe kapsamı ile sınırlı olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 15.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 28/12/2023 tarihli dilekçesi ile özetle; maddi tazminat talebini 1.464,39 TL'ye (olay tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalı .... A.Ş yönünden ise dava tarihinden işleyecek ve sigorta poliçe kapsamı ile sınırlı olmak kaydı ile ) arttırmış, harcı tamamlamıştır.

DAVALI CEVABININ ÖZETİ

Davalılar ... ve ... cevap dilekçesi sunmamıştır.

Davalı ....Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının maluliyetinin varlığı ve oranının belirlenmesi gerektiğini, zarar görenin sigorta kuruluşuna başvurmadan doğrudan dava açma haklarının olmadığını, davacının sigorta şirketine sunulması zorunlu tüm evraklarla başvuruda bulunmadığından davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, müvekkili şirketin sorumluluğunun sigortalı aracın kusuru oranında olduğunu, sigortalı araç sürücüsünün dava konusu kazada kusurlu olmadığını, geçici iş göremezlik tazminatı ile geçici bakıcı gideri tazminatının trafik poliçesi teminatı dışında olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; açılan davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile, maddi tazminat talepleri yönünden davanın kısmen kabulüne, bakıcı gideri tazminatı talebinin kabulüne, 894,39-TL maddi tazminatın, davalılar ... ve ... yönünden haksız fiil tarihi olan 13/09/2019 tarihinden, davalı ....

Şirketi yönünden ise poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla ve davacı vekilinin talebi ile bağlı kalınarak dava tarihi olan 19/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ... ve .. Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ... ..a verilmesine, tedavi gideri talebinin kısmen kabulüne, 225,00-TL maddi tazminatın, davalılar ... ve ... yönünden haksız fiil tarihi olan 13/09/2019 tarihinden, davalı ....

Şirketi yönünden ise poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla ve davacı vekilinin talebi ile bağlı kalınarak dava tarihi olan 19/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ... ve ....

Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ....'a verilmesine, 25,00-TL tedavi gideri tazminatı talebine yönelik fazlaya ilişkin talebin reddine, ulaşım gideri talebinin kısmen kabulüne, 345,00-TL maddi tazminatın, davalılar ... ve ... yönünden haksız fiil tarihi olan 13/09/2019 tarihinden, davalı ....

Şirketi yönünden ise poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla ve davacı vekilinin talebi ile bağlı kalınarak dava tarihi olan 19/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ... ve .....Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ....'a verilmesine, 5,00-TL ulaşım gideri tazminatı talebine yönelik fazlaya ilişkin talebin reddine, manevi tazminat talebi yönünden davanın kısmen kabulüne, 3.000,00-TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ....'a verilmesine,

12.000,00-TL manevi tazminat talebine yönelik fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükmedilen manevi tazminat miktarının çok düşük olduğunu beyanla kararının manevi tazminat yönünden bozularak ortadan kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilerek talep gibi müvekkil lehine 15.000 TL manevi tazminata hükmedilmesine, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; mağdurun mental sağlığı yerinde olmayan ve fiziksel olarak bastonlu ayakta zor durabilen bir şahıs olarak vasisi tarafından karayolunda akşama kadar dolaşmasına ve sürücülerin ve kendisinin can ve mal güvenliğini tehdit edilmesine izin verildiğini, mağdurun engelli olup bütün tedavi giderlerinin devlet tarafından ücretsiz karşılanması İzmir'in tüm belediyelerinde olduğu gibi Balçova Belediyesi'nde de vatandaşlara özellikle de engellilere 7/24 ambulans desteği ücretsiz olarak sağlanmasına rağmen vasisi tarafından tedavi ve ulaşım gideri istenmesinin hukuksuz olduğunu,

otoparktan çıkarken geri manevra yaptığı sırada mağdurun hızlı hareket edeceğim derken ıslak yerlerde bastonunun kayarak arabasının üstüne düşmesine rağmen ve yaklaşık 7 metrelik kaldırım olmasına rağmen mağdurun karayolunda kaplama üstünde bulunmasına rağmen bilirkişinin verdiği asli kusur oranının hukuksuz olduğunu, mağdurun mevcut hali ile tek başına yaşlı bir kadın tarafından evde bakımının zaten mümkün olmadığını, bir kurum tarafından profesyonel ekipçe bakılması gerektiğini, normal halinin bakıma zaten muhtaç olduğunu, bu nedenle bakıcı destek ücreti talep etmesinin hukuksuz olduğunu,

olaydan önce ve olaydan sonra mağdurun karayolu üzerinde herkesin ve kendi can ve mal güvenliği tehdit edecek faaliyetleri devam etmesine rağmen vasisi tarafından bir önlem alınmayışı ve mağdur adına alınacak tazminatların cazipliği sebebiyle olduğunu düşündüğünü belirleterek kararın İzmir İstinaf Mahkemesi tarafından incelenip değerlendirilerek lehine bozulmasını talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Taraflar istinafa cevap vermemiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık; haksız eylemden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince maddi tazminat davasının kabulüne, manevi tazminat davasının kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili ile davalı ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.

6100 Sayılı HMK’nun 355. maddesi uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilir; HMK'nun 357. maddesine göre de; İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz, maddeleri çerçevesinde inceleme yapılmıştır.

Ancak, istinaf başvurusu yapıldıktan sonra istinaf incelemesi aşamasında davalı ....'in 07/01/2025 tarihinde, davacı .....'un da 03/06/2025 tarihinde vefat ettiği ve nüfus kayıt tablosuna göre dosyada taraf olmayan mirasçılarının bulunduğu anlaşılmıştır.

Bilindiği üzere; dava devam ederken taraflardan birinin ölmesi halinde, 6100 Sayılı HMK’nun 50. maddesinde tanımlanan gerçek kişilerin taraf ehliyeti ve 4721 sayılı TMK'nun 28/1. fıkrası uyarınca ölümle son bulur. Kural olarak; bu durumda mirasçıları da ilgilendiren, mirasçıların malvarlığı haklarını etkileyen davalar, tarafın ölümü ile konusuz kalmaz. Ölü kişi adına hüküm kurulamaz. 6100 Sayılı HMK'nun 55. maddesi hükmü dikkate alınarak ölen tarafın mirasını reddetmeyen mirasçılarının, davayı dava arkadaşı olarak hep birlikte takip etmeleri gerekir. Bu halde mirasçılar arasında mecburi dava arkadaşlığı mevcuttur.

Bu durumda izlenecek usul, Yargıtay 4. HD'nin 2022/8710 E-2022/15729 K. sayılı 29/11/2022 Tarihli ilamında özetle;

"6100 Sayılı HMK’nun 55. maddesi “Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine davayı takip için kayyım atanmasına karar verebilir.” hükmünü haizdir.

Yine HMK’nın “Dava Şartları” başlıklı 114. maddesinin (d) bendi ise “Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması” şeklindedir.

Dosya kapsamından ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden, davacının (...) tarihinde yani Bölge Adliye Mahkemesince yapılan yargılama sırasında vefat ettiği, adı geçen davacının mirasçılarının usulüne uygun şekilde tespiti ile davaya katılımları sağlanmadan, yani taraf teşkili gerçekleştirilmeden yargılamaya devam edilerek ölü kişi hakkında hüküm tesis edildiği anlaşılmaktadır. Şu halde, mahkemece vefat eden davacının mirasçılarının usule uygun şekilde davaya katılımları ile taraf teşkili sağlandıktan sonra davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekir." şeklinde açıklanmıştır.

6100 Sayılı HMK'nun 114. maddesinin 1. fıkrasını (d) bendine göre tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları, dava şartı olarak öngörülmüş, 115. maddesinin 1. fıkrası gereğince; dava şartlarının mevcut olup olmadığının davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılacağı hükme bağlanmıştır. Öte yandan, 27. maddesi gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri kendi haklarıyla bağlantılı olarak hukuki dinlenilme haklarına sahiptirler. Söz konusu düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, aynı Yasanın 355. maddesi gereğince re'sen gözetilmelidir.

6100 Sayılı HMK'nun 353/1-(a) bendine göre; Aşağıdaki durumlarda bölge adliye mahkemesi, esası incelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan kesin olarak karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Aşağıdaki durumlar arasında;

(a-4) bendinde "Diğer dava şartlarına aykırılık bulunması"

(a-6) bendinde; "mahkemece uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması” sayılmıştır.

Yukarıda açıklanan tüm bu nedenlerle; davalı ...'in ve davacı .....'un karar tarihinden sonra istinaf incelemesi aşamasında öldüğü anlaşıldığından; ilk derece mahkemesince vefat eden davalı ...'in ve davacı ....'un mirasçılarının usule uygun şekilde davaya katılımları ile taraf teşkili sağlandıktan sonra tarafların delilleri değerlendirilerek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiğinden, davacı vekilinin ve davalı ...'ün istinaf başvurusunun resen gözetilen bu husus yönünden kabulüne, İDM kararının 6100 Sayılı HMK’nun 353/1. fıkra (a-4),

(a-6) bendleri ve 355. maddesi gereğince esası incelenmeden kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İDM'ne gönderilmesine, davacı vekilinin ve davalı ...'ün diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına ilişkin karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.