İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/5040 K.2025/187

İzmir 7. Tüketici Mahkemesi ile İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davanın açıldığı İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesince, Gelir İdaresi Başkanlığı veri tabanından alınan rapora göre davalının vergi mükellefiyeti bulunmadığı, 31.12.2020 tarihi itibariyle işi terk ettiği anlaşılmakta olup, buna göre davalının dava tarihi itibariyle tacir sıfatına haiz olmadığını belirterek İzmir Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderme kararı verilmiştir.

Dosyanın gönderildiği İzmir 16. Asliye Hukuk Mahkemesince, taraflar arasındaki işlem bir tüketici işlemi olduğunu ve tüketici işlemleri ile ilgili davaya bakma görevi Tüketici Mahkemesine ait olduğunu belirterek İzmir Nöbetçi Tüketici Mahkemesi'ne gönderme kararı verilmiştir.

Dosyanın gönderildiği İzmir 7. Tüketici Mahkemesince, ticari nitelikteki sözleşmesi kapsamında yapılan işlem sebebiyle her iki tarafın da mesleki ve ticari amaçla hareket etmiş olduklarının anlaşılması karşısında TTK'nın 4-5 maddeleri uyarınca uyuşmazlığın çözümü açısından Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğunu belirterek İzmir nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine görevsizlik kararı verilmiştir.

Dosyanın gönderildiği İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesince, Asliye Ticaret Mahkemesi, Asliye Hukuk Mahkemesi ve Tüketici mahkemesi tarafından ayrı ayrı verilmiş görevsizlik kararları mevcut olduğundan yargı yerinin belirlenmesini gerektirir sebepler oluştuğundan bahisle HMK' nun 22. Maddesi gereği dava dosyasının İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'un 22.maddesinin 2.bendine göre,iki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde,görevli veya yetkili mahkemenin ilgisine göre Bölge Adliye Mahkemesince veya Yargıtayca belirleneceği şeklinde düzenlenmiştir. HMK 21. ve 22. madde hükümlerine göre yargı yeri belirlenmesi için kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiş karşılıklı görevsizlik/yetkisizliğe ilişkin iki mahkeme kararı bulunması ön koşuldur.

Belirtilenler karşısında her ne kadar merci koşulları oluşmamış ise de dosyanın sürüncemede kalmaması için değerlendirme yapılmıştır.

28.11.2013 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan ve 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun (TKHK) 2. maddesinde Kanunun kapsamı "Bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar" şeklinde açıklanmıştır. Kanunun "Tanımlar" başlıklı 3.maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde ise tüketici işlemi, "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukukî işlemi ifade eder" biçiminde tanımlanmıştır.

6502 sayılı TKHK'nın 73. maddesi uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğacak uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemesi görevli kılınmıştır. Bunun yanında Kanunun 83. maddesinde de taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceği belirtilmiştir.

Bir hukukî işlemin sadece 6502 sayılı Kanunda düzenlenmiş olması tek başına o işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın tüketici mahkemesinde görülmesini gerektirmez. Bir hukuki işlemin 6502 sayılı Kanun kapsamında kaldığının kabul edilmesi için taraflardan birinin tüketici olması gerekir.

Somut olayda; Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir. Dosya merci incelemesi için Dairemize gelmiş ise de öncelikle burada adı geçen mahkemeler arasında karşılıklı görevsizlik kararı bulunmadığından merci koşulları oluşmamıştır. Ancak, davanın açılma tarihi, geçirdiği safahat ve mahkemelerin verdiği görevsizlik kararları birlikte değerlendirildiğinde davanın sürüncemede kalmaması için talep değerlendirilmekle; Davacı, eser sözleşmesinden kaynaklanan fazla ödeme iddiasına dayalı itirazın iptali davasını açmıştır. Davalının tacir olmadığı çekişmede, talep konusu ve tarafları mutlak ya da nispi ticari davasının konusunu teşkil etmediğinden eldeki davanın genel mahkemece görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, İzmir 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.